MOHINI EKADASHI - మోహినీ ఏకాదశి

మోహినీ ఏకాదశి

'వైశాఖ మాసం'లోని శుక్ల పక్ష ఏకాదశి ని మోహినీ ఏకాదశిగా జరుపుకుంటారు.

సనాతన హిందూ ధర్మంలో ఈ ఏకాదశిని ఎంతో పవిత్రంగా ఆచరిస్తారు ఎందుకంటే ఇది ఒక వ్యక్తి చేసిన అన్ని పాపాలను, మరియు గత జన్మల నుండి చేసిన పాపాలను కడిగివేయడంలో సహాయపడుతుంది. 

పురాణాలలో, మోహిని విష్ణువు యొక్క స్త్రీ అవతారం. విష్ణువు తన స్త్రీ అవతారమైన మోహినీ రూపాన్ని ధరించిన రోజును పురస్కరించుకుని ఈ మోహినీ ఏకాదశిని హిందువులు జరుపుకుంటారు. ప్రతి సంవత్సరం వైశాఖ మాసం శుక్ల పక్ష ఏకాదశి తిథి నాడు 'మోహినీ ఏకాదశి' గా జరుపుకోవడం ప్రారంభించారు. 

విష్ణువు  ఈ మోహినీ అవతారం దాల్చాడని పురాణ కథనం. కావున, అప్పటి నుండి ఆ రోజును 

ఈ ఏకాదశిని ఉత్తర భారతదేశం మరియు కొన్ని ప్రాంతాలలో 'వైశాఖ' మాసం లో జరుపుకుంటారు, అయితే తమిళ క్యాలెండర్ ప్రకారం, ఇది 'చితిరై' నెలలో, బెంగాలీ క్యాలెండర్‌లోని 'జ్యేష్ఠ' నెలలో మరియు మలయాళ క్యాలెండర్‌లో మోహినీ ఏకాదశి 'ఎడవ' నెలలో వస్తుంది. భక్తులు సంతోషకరమైన జీవితాన్ని గడపడానికి ఆ శ్రీమహావిష్ణువు ఆశీస్సులను కోరుతూ ఈ ఏకాదశిని ఆచరిస్తారు.

సూర్య పురాణం, పద్మ పురాణంలో చెప్పబడిన మోహినీ ఏకాదశి వ్రత కథ ఇలా ఉంది:

యుధిష్ఠిరుడు "ఓ జనార్ధన! వైశాఖ మాసం శుక్లపక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి పేరు ఏమిటి? దాని పుణ్యఫలం ఏమిటి, దానికి అనుసరించాల్సిన విధానాలు ఏమిటి?" అని అడిగాడు.

శ్రీ కృష్ణుడు ఇలా జవాబిచ్చాడు, "మహారాజా! పురాతన కాలంలో, అత్యంత జ్ఞానవంతుడైన శ్రీరాముడు ఈరోజు మీరు నన్ను అడుగుతున్న ప్రశ్ననే వశిష్ఠ మహర్షిని అడిగాడు.

ఒకసారి శ్రీరాముడు జనక పుత్రిక అయిన సీతాదేవి వియోగంతో అత్యంత వేదనకు గురయ్యి వశిష్ఠ మహర్షిని తలంచగా, అక్కడికి విచ్చేసిన వశిష్ఠ మహర్షి తో

శ్రీ రాముడు ఇలా అన్నాడు, "ఓ ప్రభూ!  సమస్త పాపదుఃఖ వినాశకరమైన, అన్ని రకాల బాధలను తొలగించే ఉపవాసం గురించి నేను వినాలనుకుంటున్నాను."

వశిష్ఠుడు ఈ విధంగా చెప్పాడు "రామచంద్రా ! నీ ప్రశ్న సకల మాదినాటికి లాభదాయకమైనది. సాధారణ మానవులు లాభం కోసం నేను ఒక మహా వ్రతాన్ని వివరిస్తాను. శ్రీరామా! వైశాఖ శుక్లపక్ష ఏకాదశి మోహిని ఏకాదశిగా ప్రసిద్ధి చెందినది. అది ఎంతో మంగళకరమైనది. ఆ ఏకాదశిని పాటించడం ద్వారా మనిషి యొక్క సమస్త పాపాలు దుఃఖాలు మాయ, పటాపంచలు అవుతాయి. దానికి సంబంధించిన పరమ మంగళకరమైన కథను "చెప్పుతాను విను" అని అన్నారు.

వశిష్ఠుడు ఇలా జవాబిచ్చాడు, "శ్రీ రామ! మీరు నిజంగా అద్భుతమైన ప్రశ్న అడిగారు. మీ పేరును ఉచ్చరించడం ద్వారా, మానవులు అన్ని పాపాల నుండి శుద్ధి చేయబడతారు. అయినప్పటికీ, ప్రజల సంక్షేమం ద్వారా నడపబడి, నేను అత్యంత పవిత్రమైన మరియు అద్భుతమైన ఉపవాసాన్ని వివరిస్తాను.

వైశాఖ మాసంలోని శుక్ల పక్షంలో, మోహిని ఏకాదశి ఉంది. ఇది సర్వోన్నతమైనది, అన్ని పాపాలను తొలగించగలదు. ఈ ఉపవాసం పాటించడం ద్వారా, వ్యక్తులు మాయామోహాలనుండి నుండి మరియు జన్మజన్మపాపల నుండి విముక్తి పొందుతారు."

సరస్వతి నది మనోహరమైన తీరాన భద్రావతి అనే అందమైన నగరం ఉంది. ఈ నగరంలో చంద్రవంశంలో జన్మించిన ధృతిమాన్ అనే రాజు పరిపాలించాడు, అతను తన చిత్తశుద్ధి మరియు క్రమశిక్షణతో ప్రసిద్ధి గాంచాడు. అదే నగరంలో ధనికుడు మరియు సంపన్నుడు అయిన ధన్పాల్ అనే వ్యాపారి నివసించాడు. అతను ధర్మకార్యాలలో చేయడంలో మేటి. ఇతరుల కోసం ఆశ్రయాలు, బావులు, మఠాలు, తోటలు, చెరువులు మరియు గృహాలను నిర్మించాడు. అతను విష్ణువు పట్ల నిజాయితీగల భక్తిని కలిగి ఉన్నాడు మరియు ప్రశాంతమైన జీవితాన్ని గడిపాడు.

ధన్‌పాల్‌కు ఐదుగురు కుమారులు - సుమన్, ద్యుతిమాన్, మేధవి, సుకృతుడు, మరియు చిన్నవాడు ధృష్టబుద్ధి. అయితే, ధృష్టబుద్ధి పేరుకు తగ్గట్టు దృష్టబుద్ధి కలిగి ఉన్నాడు. అతను జూదం వంటి చేడు వ్యసనాలు మరియు వేశ్యల సహవాసం కలవాడు. అతనికి పూజలు దైవ భక్తి శూన్యం. పెద్దలను, బ్రాహ్మణులను గౌరవించడం లాంటి లక్షణాలు లేవు. అతని దుర్వ్యసనాల వల్ల తన తండ్రి పేరును మరియు అతని సంపదను పాడు చేశాడు.

ఒక రోజు, అతను వీధుల్లో ఒక వేశ్యతో తిరుగుతు కనిపించాడు, అతని తండ్రి అతన్ని ఇంటి నుండి వెళ్ళగొట్టాడు. అతని బంధువులు కూడా అతన్ని తిరస్కరించారు. బాధ, దుఃఖంతో కుమిలిపోయాడు, అతను దారీ తెన్నూ లేకుండా దుఃఖంతో తిరుగుతూ ఉన్నాడు.

ఒక రోజు సూర్యోదయ సమయంలో అతను కౌండిన్య ఋషి ఆశ్రమంచేరాడు. అది వైశాఖ మాసం. ఆ ముని గంగానదిలో తన స్నాన, జప, సంధ్య ముగిసిన తరువాత నిరాశతో కుంగిపోయిన ధృష్టబుద్ధి ఆ ముని దగ్గరికి వచ్చి, నమస్కరించి, "ఓ మునిసత్తమా నాపై దయ చూపి, నాకు విముక్తినిచ్చే ఉపవాసాన్ని నాకు తెలియజేయు" అని వేడుకున్నాడు.

కౌండిన్య ముని ఇలా అన్నాడు, "వైశాఖ మాసంలోని శుక్ల పక్షంలో జరుపుకునే 'మోహినీ ఏకాదశి' ఉపవాసాన్ని ఆచరించండి. మోహినీ ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉండటం ద్వారా, మేరు పర్వతం వంటి మహా పాపాలు కూడా నశించిపోతాయి." అని పలికాడు.

కౌండిన్య ముని ఇచ్చిన సూచనలను అనుసరించి, అతను మోహినీ ఏకాదశి ఉపవాసాన్ని శ్రద్ధతో పాటించాడు. రాజా! ఈ ఉపవాసం ద్వారా, అతను పాపరహితుడయ్యాడు, అన్ని కష్టాల నుండి విముక్తి పొంది, దివ్య గరుడపై విష్ణు లోకం చేరాడు.

అందువలన, మోహినీ ఏకాదశి ఉపవాసం అత్యంత పుణ్యప్రదమైనది. దాని సద్గుణాలను పాటించేవారు లేదా విన్నవారు వెయ్యి ఆవులను దానం చేసినంత పుణ్యాన్ని పొందుతారు.

మోహినీ ఏకాదశి వెనుక ఉన్న కథ:
దేవ దానవుల క్షీర సాగర మధనంలో అమరత్వాన్ని ఇవ్వగలిగిన అమృత భాండం ఉద్భవించింది. కానీ ఈ అమృత భాండం తమకే సొంతం కావాలని భావించిన ఇరు వర్గాల మధ్య జరిగిన పోరులో, దానవుల చేతికి అమృత భాండం చిక్కితే వారు అమరులవడం వలన లోకాలు అల్లకల్లోలమవుతాయని భావించిన దేవతలు, విష్ణువే ఈ సమస్యకు పరిష్కారాన్ని చూపగలడని ఆయన్ని ఆశ్రయించారు. 

దానవులతో భౌతికంగా యుద్ధానికి దిగడం కన్నా, తెలివితో జయించవచ్చని భావించిన విష్ణువు. అప్సరస వంటి మోహినీ అవతారానికి సిద్ధమయ్యాడు. మోహినీ అనగా ఆకర్షణ అని అర్ధం కూడా. అప్సరసను తలపించే అందంతో దానవుల దృష్టిని తన వైపు తిప్పుకోగలిగిన మోహినీ, దానవులకు అనుమానం రాకుండా వారికి నీటిని, దేవతలకు అమృతాన్ని అందివ్వడంలో సఫలీకృతమైంది. 

ఈ కారణం చేతనే దేవతలు అమరులయ్యారు. ఈ విధంగా లోక కల్యాణం కొరకు విష్ణువు దాల్చిన అవతారమైన మోహినీ రూపానికి ప్రతీకగా ప్రతి ఏటా వైశాఖ శుక్ల పక్ష ఏకాదశి రోజున ఈ మోహినీ ఏకాదశి పండుగను జరుపుకుంటారు.

మోహిని ఏకాదశి సమయంలో పాటించవలసిన నియమాలు:
రోజంతా తినకుండా కఠినమైన ఉపవాసం ఉంటారు. ఉపవాసం ముందు రోజే, 'దశమి' తిథి నాడు ప్రారంభమవుతుంది. ఉపవాసం ఆచరించే వ్యక్తి  దశమి రోజు సూర్యాస్తమయానికి ముందు అల్పాహారం స్వీకరించి,  తదుపరి ఏకాదశి నాడు పూర్తి ఉపవాసం  ఉండి 'ద్వాదశి' సూర్యోదయం తరువాత ఏకాదశి వ్రతాన్ని పూజాకార్యక్రమాలతో ముగించి పాలు తాగడం ద్వారా విరమించాలి.

మోహిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించే వ్యక్తి 'దశమి' రాత్రి నేలపై పరుండి సూర్యోదయానికి ముందు లేచి తెల్లవారుజామున స్నానం చేయాలి. ఈ ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించే భక్తులు విష్ణుని పూజించి, భజిస్తూ రాత్రంతా శ్రీ కృష్ణుడిని స్తుతిస్తూ మంత్రాలు జపిస్తూ జాగరణ చేస్తారు.

ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా కొంతమంది కఠినమైన ఉపవాస నియమాలను పాటించలేరు కాబట్టి, వారు మోహిని ఏకాదశి నాడు పాక్షిక ఉపవాసం చేయవచ్చు. పండ్లు, కూరగాయలు పాలు వంటి 'ఫలాహారం' స్వీకరిస్తారు. 

మోహిని ఏకాదశి యొక్క ప్రాముఖ్యత:
మోహిని ఏకాదశి యొక్క గొప్పతనాన్ని మొదటగా శ్రీ రాముడికి వసిష్ఠుడు మరియు మహారాజు యుధిష్ఠిరుడికి శ్రీ కృష్ణుడు వివరించారు. ఒక వ్యక్తి మోహిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని పూర్తి భక్తితో ఆచరిస్తే, అతను పొందే 'పుణ్యం' లేదా మంచి పనులు తీర్థయాత్రలను సందర్శించడం, దానధర్మాలు చేయడం లేదా యజ్ఞాలు చేయడం ద్వారా సాధించే దానికంటే చాలా ఎక్కువ అని నమ్ముతారు. 

ఉపవాసం ఆచరించే వ్యక్తి వెయ్యి ఆవులను దానమివ్వడం వల్ల కలిగే పుణ్యఫలం పొందుతాడు. ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించే వ్యక్తి కాల చక్రం నుండి విముక్తి పొంది మోక్షాన్ని పొందుతాడు. పురాణాలలో మోహిని ఏకాదశికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. మోహిని ఏకాదశి యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి మరింత తెలుసుకోవడానికి 'సూర్య పురాణం' కూడా చదవవచ్చు.

నిత్య స్తోత్రావళి

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

పంచాంగం