Buddha Purnima - బుద్ధ పూర్ణిమ

బుద్ధ పూర్ణిమ 

బుద్ధ పూర్ణిమ వైశాఖ మాసం పూర్ణిమ తిథిని బుద్ధ పూర్ణిమ వైశాఖ పూర్ణిమ మరియు మహా వైశాఖి  అనే పేరుతో పిలుస్తారు. ఈ పూర్ణిమ రోజున ఎలాంటి ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు చేసినా కచ్చితంగా విజయం సాధిస్తారు.

మానవ జాతి, జంతు జాలం, వృక్ష జాతి, ఖనిజ సంపద. ఈ నాలుగు జాతులు భౌగోళిక జీవుల చతుర్భుజ అస్తిత్వాన్ని తెలియజేస్తాయి. అనాదిగా ఉన్న ఈ వ్యవస్థ కాలక్రమంలో మహా వైశాఖిగా, తదుపరి కాలంలో బుద్దుని నిర్యాణం తర్వాత ఇది బుద్ధ పూర్ణిమగానూ కూడా ప్రసిద్ధి గాంచింది.

గౌతమ బుద్ధుడు సనత్కుమారులు, పరమ గురువుల పరంపర మధ్య వారధిగా ఉంటాడని, అందువల్లే వైశాఖ పూర్ణిమ బుద్ధ పూర్ణిమగా ప్రసిద్ధి చెందింది. మునులు ఋషులకు ఆవాసమైన ఉత్తర హిమాలయ పుణ్య శ్రేణులలో ఉన్న శంబళ ప్రాంతం నుంచి దశవతారమైన కల్కి వస్తాడని, శంబళ గ్రామంలో అవతరిస్తాడని భాగవత పురాణంలో ఉంది. మధ్య హిమాలయ శ్రేణులలో ఉన్న కలాప గుహలలో ఉన్న మునులు ఋషులకు కల్కి అవతార జననం తెలుసుకుంటారని భాగవత పురాణంలో వివరించబడింది.

బుద్దుని జీవితంలో వైశాఖ పూర్ణిమ మూడుసార్లు అత్యంత ప్రాముఖ్యతను వహించింది. క్రీ.పూ. 623 లేదా 563 (సుమారుగా) లో కపిలవస్తు రాజు శుద్ధోధనుడు, మహామాయలకు ఓ వైశాఖ పౌర్ణమి నాడు లుంబినీ (ప్రస్తుత నేపాల్) లో  సిద్ధార్ధుడిగా జన్మించాడు. మరో వైశాఖ పూర్ణిమనాడు గయాలోని (బుద్ధగయ)  బౌది వృక్షం క్రింద జ్ఞానోదయం పొంది సిద్ధార్ధుడు బుద్ధుడిగా మారాడు. తన 80 ఏళ్ల వయసులో వైశాఖ పూర్ణిమనాడు కూచినగర్ లో నిర్యాణం చెందాడు.

తల్లి చనిపోవడంతో గౌతమి అనే మహిళ సిద్ధార్ధుని పెంచిందని. అందుకే గౌతముడనే పేరు వచ్చిందని చరిత్రకారులు చెబుతారు.

గౌతమ బుద్ధుడు తన ఉపన్యాసాలలో ఒక వ్యక్తి తన జీవితాన్ని ఎలా సంతోషంగా, విజయవంతం చేసుకోవాలో చక్కగా వివరించాడు. బుద్ధుడు చెప్పిన ఈ సూత్రాలను పాటించడం ద్వారా మనం జీవితంలోని అనేక సమస్యల నుంచి సులభంగా బయటపడొచ్చు. బౌద్ధ మతం స్థాపనలోనూ గౌతమ బుద్ధుడు కీలక పాత్ర పోషించాడు. పురాణాల ప్రకారం, శ్రీమహావిష్ణువు అవతారంగా బుద్దుడిని పరిగణిస్తారు.

గౌతముని బుద్ధుడిగా చేసిన బోధి వృక్షానికి పూజచేసే ఆచారం అ మహనీయుని జీవిత కాలంలోనే ప్రారంభమైంది. బేతవన విహారంలో బుద్ధుడు బసచేసి ఉన్న రోజులలో ఒకనాడు భక్తులు పూలు తీసుకురాగా ఆ సమయంలో గౌతముడు ఎక్కడికో వెళ్లారు. బుద్ధుని దర్శనం కోసం భక్తులు చాలా సేపు వేచి చూసి ఎంతటికీ రాకపోవడంతో నిరుత్సాహంతో పుష్పాలను అక్కడే వదలి వెళ్లిపోయారు.

శారీరక పారిభాగాది (అవయవాలు) పూజలకు అంగీకరించని బుద్ధుడు. బోధివృక్షం పూజకు అనుమతించాడు. తన జీవితకాలంలోనూ, తదనంతరమూ ఈ ఒక్క విధమైన పూజ సాగడమే తనకు సమ్మతమైందని చెప్పాడు. అప్పటినుంచీ బేతవన విహారంలో ఒక బోధివృక్షాన్ని నాటి పెంచడానికి ఆనందుడు నిర్ణయించాడు. గయలోని బోధివృక్షం నుంచి విత్తనం తెప్పించి నాటారు. అప్పడు ఒక గొప్ప ఉత్సవం సాగింది. కోసలదేశపు రాజు తన పరివారంతో వచ్చి ఈ ఉత్సవంలో పాల్గొన్నాడు. వేలాది బౌద్ధభిక్షకులు తరలివచ్చారు.

వైశాఖ పౌర్ణమి - బోధి వృక్షపూజ

ఆనాటి నుంచి బోధివృక్ష పూజ బౌద్దులకు ప్రత్యేకమైంది. ఏడాదికి ఒకసారి వైశాఖ పూర్ణిమనాడు సాగించడం ఒక ఆచారంగా మొదలైంది. బౌద్దమతం వ్యాపించిన అన్ని దేశాల్లో వైశాఖ పూర్ణిమనాడు బోధి వృక్షపూజ సాగుతుంది. ఆనాడు బౌద్దులు బోధి వృక్షానికి జెండాలు కట్టి, దీపాలు వెలిగించి పరిమళజలాన్ని పోస్తారు. హీనయాన బౌద్ధమతాన్ని అవలంబించే బర్మాలో ఈ ఉత్సవం నేటికీ సాగుతోంది. రంగూన్, పెగు, మాండలే మొదలైన ప్రాంతాల్లో బుద్ధ పౌర్ణిమను అత్యంత వైభవంగా, నియమ నిష్ఠలతో చేస్తారు. రోజు మొత్తం సాగే ఈ ఉత్సవంలో మహిళలు పరిమళ జలభాండాన్ని తలపై ధరించి బయలుదేరుతారు. మేళతాళాలు, దీపాలు, జెండాలు పట్టుకు వస్తారు. నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి నుంచి బయలుదేరిన సమూహాలు సాయంకాలానికి ఒక చోట కలుసుకుంటాయి.

అత్యంత వైభవంగా సాగే ఆ ఊరేగింపు బౌద్ధాలయానికి వెళుతుంది. దేవాలయంలోకి ప్రవేశించి మూడుసార్లు ప్రదక్షిణం చేస్తారు. అటు పిమ్మట కుండల్లో జలాలను వృక్షం మొదట పోస్తారు. దీపాలు వెలిగించి, చెట్టుకి జెండాలు కడతారు. హిందువులు ఆచరించే ‘వట సావిత్రి’ మొదలైన వ్రతాలు ఈ బౌద్ద పర్వం ఛాయవే అని అంటారు.

శ్రీలంకలో వైశాక్ డే
ఇది శ్రీలంక బౌద్ధులకు కూడా పండుగ రోజు. బుద్ధుని జననం, మరణం, మేల్కొలుపు జ్ఞాపకార్థం వైశాఖ పౌర్ణమి రోజున శ్రీలంకలోని బౌద్ధ సింహళీయులు "వైశాక్" జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున వివిధ భక్తి కార్యక్రమాలు బుద్ధుని జీవిత చరిత్రను చదవటం చేస్తారు. ఈ కాలంలో మండపాలు, స్తంభాలు, దీపాలు నిర్మించి ఎక్కడ చూసినా ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. "వైశాక్" అనేది తమిళ పదం కాదు. కానీ శ్రీలంక తమిళులు దీనిని వెసాక్ అని కూడా పిలుస్తారు. ప్రస్తుతం శ్రీలంకలో కనిపించే ఈ వెసాక్ గూళ్ళు, స్తంభాల ఏర్పాటు, వెసాక్ వేడుకలు వంటి చైనీస్ సంస్కృతి నుండి వచ్చాయని చెబుతారు.

వెసక్ గూడు
ముఖ్యంగా సింహళ బౌద్ధుల ఇళ్లలో వెదురు, డేగ కర్రలతో గూళ్లు, పలుచని కాగితంతో తయారు చేసి కొవ్వొత్తులను ఇళ్లలోపలికి వేలాడదీస్తారు. వీటిని శ్రీలంకలో "వెసాక్ గూడు" అంటారు. ఈ వెసాక్ గూళ్లు రకరకాల ఆకారాల్లో ఉంటాయి. ప్రతి ఒక్కరూ తమ తమ కళాఖండాలను ఇక్కడ ప్రదర్శించేవారు.

ఇలా కాకుండా ఇళ్లలో వేలాడదీయగలిగే చిన్న తరహా వేసక్ గూళ్లను దుకాణాల్లో విక్రయిస్తారు. ఈ కాలంలో ఇవి ఎక్కువగా అమ్ముడవుతున్నాయి. లోపల కొవ్వొత్తి వెలిగించేవి కూడా ఇవే. విద్యుత్ సౌకర్యం ఉన్న ప్రాంతాల్లో కొవ్వొత్తులకు బదులు గూళ్లలో దీపాలను వేలాడదీసేవారు.

వేసక్ భంగిమలు
ప్రధాన కూడళ్లలో జెయింట్ ఎలక్ట్రోప్లేటింగ్‌ను కొన్ని లక్షల వ్యయంతో నిర్మించారు. బౌద్ధ చారిత్రక కథలు కవితలు, మాట్లాడే రూపంలో చిత్రించబడ్డాయి. ఆ విధంగా ఈ స్తంభాలు నిర్మించిన స్థలంలో సందర్శకులు పెద్ద సంఖ్యలో గుమికూడతారు. రద్దీ కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో రోడ్లు మూసివేయబడతాయి. కొలంబోలో ప్రతి సంవత్సరం వెసాక్ స్తంభాలు నిర్మించబడే ప్రదేశాలు: పురక్కోట్టై అరసమరతాడిచ్ జంక్షన్, గ్రాండ్‌పాస్ జంక్షన్, థెమట్టగోడ జంక్షన్, బోరెల్లా జంక్షన్, వెల్లవట్ట, పెలియగోడ జంక్షన్ మొదలైనవి.

బౌద్ధ కాలక్రమం
బుద్ధుని జన్మదినంగా భావించే క్రీ.పూ. 563 నుండి బౌద్ధ కాలక్రమం వాడుకలో ఉంది.

పండగ జరుపుకునే సమయం
వెసాక్ ఖచ్చితమైన తేదీ ఆసియా చాంద్రమాన క్యాలెండర్ల ఆధారంగా రూపొందించబడింది. ఇది ప్రధానంగా వైశాఖ మాసంలో జరుపుకుంటారు, ఇది బౌద్ధ, హిందూ క్యాలెండర్ల రెండింటిలోనూ ఒక నెలగా వైశాఖ మాసం ఉంటుంది, అందుకే దీనికి వెసాక్ అని పేరు వచ్చింది. బుద్ధుని జన్మ దేశంగా పరిగణించబడే నేపాల్‌లో, ఇది హిందూ క్యాలెండర్‌లోని వైశాఖ మాసం పౌర్ణమి రోజున జరుపుకుంటారు. సాంప్రదాయకంగా బుద్ధ పూర్ణిమ అని పిలుస్తారు. బౌద్ధ క్యాలెండర్‌ను అనుసరించే థెరవాడ దేశాలలో, ఇది సాధారణంగా 5వ లేదా 6వ చాంద్రమాన నెలలో పౌర్ణమి అయిన ఉపోసత రోజున వస్తుంది.

ఈ రోజుల్లో, శ్రీలంక, నేపాల్, భారతదేశం, బంగ్లాదేశ్, మలేషియాలో, గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం మే నెలలో మొదటి పౌర్ణమి రోజున వెసాక్/బుద్ధ పూర్ణిమ జరుపుకుంటారు.

చాంద్రమాన క్యాలెండర్‌ని ఉపయోగించే దేశాలకు, గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్‌లో వెసాక్ లేదా బుద్ధుని పుట్టినరోజు తేదీ సంవత్సరానికి మారుతూ ఉంటుంది, అయితే సాధారణంగా ఏప్రిల్ లేదా మేలో వస్తుంది; లీపు సంవత్సరాలలో దీనిని జూన్‌లో జరుపుకోవచ్చు. 

భూటాన్‌లో ఇది భూటానీస్ చంద్ర క్యాలెండర్‌లోని నాల్గవ నెల 15వ రోజున జరుపుకుంటారు. థాయిలాండ్, లావోస్, సింగపూర్, ఇండోనేషియాలో, చైనీస్ చాంద్రమాన క్యాలెండర్‌లో నాల్గవ నెలలో పద్నాలుగో లేదా పదిహేనవ రోజున వెసాక్ జరుపుకుంటారు. చైనా, కొరియా, వియత్నాంలో, చైనీస్ చాంద్రమాన క్యాలెండర్‌లో నాల్గవ నెలలోని ఎనిమిదవ రోజున బుద్ధుని పుట్టినరోజును జరుపుకుంటారు.

నిత్య స్తోత్రావళి

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

పంచాంగం