Ramanathaswamy Jyotirlinga, Rameswaram, Tamil Nadu - రామనాథస్వామి జ్యోతిర్లింగం, రామేశ్వరం, తమిళనాడు

రామనాథస్వామి జ్యోతిర్లింగం, రామేశ్వరం, తమిళనాడు

రామనాథస్వామి దేవాలయం (రామనాథస్వామి కోయిల్) అనేది భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని రామేశ్వరం ద్వీపంలో హిందూ దేవుడైన శివుడుకి అంకితం చేయబడిన ఒక హిందూ ఆలయం. ఇది పన్నెండు జ్యోతిర్లింగం ఆలయాలలో ఒకటి. ఇది నాయనార్లు (శైవ కవి-సన్యాసులు) అయిన అప్పర్, సుందరర్, సంబంధర్ తమ పాటలతో కీర్తించిన 276 పవిత్ర స్థలాలలో ఒకటైన పాడల్ పెట్ర స్థలాలలో ఒకటి. సంప్రదాయం ప్రకారం, శ్రీలంకగా గుర్తించబడిన లంక ద్వీప రాజ్యానికి రామ సేతు అనే వంతెనను దాటడానికి ముందు రామనాథస్వామి ఆలయపు లింగాన్ని (శివుడు యొక్క నిరాకార రూపం) రాముడు ప్రతిష్టించి పూజించాడు. ఇది చార్ ధామ్ తీర్థయాత్ర స్థలాలలో ఒకటి. ఈ ఆలయాన్ని 12వ శతాబ్దంలో పాండ్య రాజవంశానికి చెందిన రాజులు విస్తరించారు. దీని ప్రధాన గర్భగుడి జాఫ్నా రాజ్యం చక్రవర్తులైన జయవీర సింహయారియన్, అతని ఉత్తరాధికారి అయిన గుణవీర సింహయారియన్ లు ఈ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించారు. ఈ ఆలయానికి భారతదేశంలోని అన్ని హిందూ దేవాలయాలలో వలె అత్యంత పొడవైన వరండా ఉంది. దీనిని రాజు ముత్తురామలింగ సేతుపతి నిర్మించాడు. ఈ ఆలయం శైవులు, వైష్ణవులు, స్మార్తులు కొలవదగిన తీర్థయాత్ర స్థలంగా పరిగణిస్తారు.

జ్యోతిర్లింగం కథ
శివ పురాణం ప్రకారం పూర్వం బ్రహ్మ విష్ణువులు, తమలో తము "నేను గొప్ప అంటే నేను గొప్ప" అని వాదించుకున్నారు. ఈ వాదులాట కాస్త వివాదంగా మారింది. దాంతో పరమేశ్వరుడే స్వయంగా రంగంలోకి దిగాలనుకొన్నాడు. ఈశ్వర సంకల్పంతో ఒక పెద్ద జ్యోతిర్లింగం బ్రహ్మ విష్ణువుల మధ్య వెలసింది.

బ్రహ్మ విష్ణువులు ఇద్దరు లింగాన్ని సమీపించారు. అప్పటి వరకు వారి మధ్య ఉన్న ఆధిపత్య పోరు తాత్కలికంగా సద్దుమణిగింది. ఆ మహా లింగం మొదలు, తుది తెలుసుకోవాలన్న ఆసక్తి వారిద్దరికీ కలిగింది. బ్రహ్మ హంసా రూపం దరించి లింగం అగ్ర బాగాన్ని చూడడానికి, విష్ణువు వరాహ రుపమలో అదిని కనుక్కోవడానికి బయలు దేరాడు.

బ్రహ్మకు ఎంతకు లింగం అగ్ర భాగం కాని మొదలు కాని కనిపించలేదు. ఇంతలో లింగం పక్క నుంచి ఒక కేతక పుష్పం (మొగలి పువ్వు) జారి కిందకు రావడం చూసి బ్రహ్మ దాన్ని ఆపి, బ్రహ్మకు, విష్ణువుకు నడుమ జరిగిన వాదాన్ని వివరించి, సహాయం చేయమని అడిగాడు. ఆవు కనపడితే అదే విధంగా చెప్పి, ఆ లింగం అగ్ర భాగాన్ని చూసినట్లుగా, విష్ణువుతో చెప్పేటప్పుడు అది నిజమేనని సాక్ష్యం ఇమ్మని ప్రాధేయపడ్డాడు. సాక్షాత్తు సృష్టి కర్తయే తనని బ్రతిమాలేసారికి కాదనలేక సరేనంటాయి.

రెండు, కిందకు దిగి వచ్చే సరికి విష్ణువు తాను ఆ లింగం మొదలు చూడలేకపోయాను అని ఒప్పుకున్నాడు. బ్రహ్మ తాను లింగం అగ్ర భాగాన్ని చూశానని, కావాలంటే అవును, మొగలి పువ్వును అడగమని చెప్పాడు. నిజమే అంది మొగలి పువ్వు, బ్రహ్మ దేవుడి మాటను కాదనలేక అయన లింగం అగ్ర భాగాన్ని చూసాడని ఆవు తలతో చెబుతుంది కాని, అసత్యం చెప్పడానికి ఇష్టం లేక తోకతో చూడలేదని చెబుతుంది. 

బ్రహ్మ దేవుడి అసత్య ప్రచారాన్ని చూడ లేక ఈశ్వరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. బ్రహ్మ దేవుడు అబద్దం చెప్పిన కారణం భూలోకంలో ఎచ్చటా పూజలు అందుకోడానికి అర్హత లేకుండా శాపం యిచ్చాడు. విష్ణువుకు ప్రజలు నిరంతరం కొలిచేటట్లు వరమొసగాడు. శివుడు యేర్పరచిన "జ్యోతిర్లింగం" అనంతమైనది. దానినుండి వెలువడిన కిరణాలు పడిన ప్రదేశాలు ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలైనాయి.

సాధారణంగా జ్యోతిర్లింగాలు 64 కానీ వాటిలో 12 మాత్రం అత్యంత ప్రసిద్ధమైనవిగా భావింపబడతాయి. ఈ పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ప్రతీదీ అచ్చట గల ప్రధాన దైవం పేరుతోనే ఉంటాయి. ప్రతీదీ ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంటాయి. ఈ జ్యోతిర్లింగాలన్నింటిలో ప్రధాన దైవం "లింగం" . ఇది అనంతమైన జ్యోతిర్లింగ స్తంభంగా భావింపబడుతుంది. ఇది అనంతమైన శివతత్వానికి నిదర్శనం.

ఈ జ్యోతిర్లింగాలు గుజరాత్ లోని సోమనాథుడు, శ్రీశైలం లోని మల్లిఖార్జునుడు, ఉజ్జయిని లోని మహాకాళేశ్వరుడు, మధ్యప్రదేశ్ లోని ఓంకారేశ్వరుడు, హిమాలయాలలోని కేదారినాథుడు, మహారాష్ట్ర లోని భీమశంకరుడు, వారణాశి లోని కాశీ విశ్వనాథుడు, మాహారాష్ట్రలోని త్రయంబకేశ్వరుడు, డియోగర్ లోని వైద్యనాథుడు, ద్వారక లోని నాగేశ్వరుడు, తమిళనాడులోని రామేశ్వరుడు, ఔరంగాబాద్ లోని గ్రీష్మేశ్వరుడు.

రామాయణ గాథ
రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో, అయోధ్యకు తిరుగు ప్రయాణంలో రాముడు, లంకకు వారధిని నిర్మించడానికి ముందు రామేశ్వరం ద్వీపంలో శివుడు లింగరూపంలో ఆవిర్భవించడం, ఆయనను పూజించడం గురించి సీతకు వివరిస్తాడు. ఆ ప్రదేశం అత్యంత పవిత్రమైనదని, మహాపాపాలను సైతం పరిహరించగలదని ఆయన పేర్కొంటాడు.

శివ పురాణం ప్రకారం, రాముడు రామేశ్వరం సముద్రతీరంలో లింగరూపంలో ఉన్న శివుడిని మంత్రజపం, ధ్యానం, నృత్యం ద్వారా ఆరాధించాడు. రాముని భక్తికి ప్రసన్నుడైన శివుడు ఆయన ముందు ప్రత్యక్షమై, రావణుడిపై విజయం సాధించమని వరాన్ని ప్రసాదించాడు.

అనంతరం రాముడు, లోకాన్ని పవిత్రం చేయడానికి, ప్రజలందరికీ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించడానికి ఆ ద్వీపంలోనే శాశ్వతంగా ఉండాలని శివుడిని ప్రార్థించాడు. రామేశ్వర లింగాన్ని పూజించడం వల్ల భక్తులకు భౌతిక సుఖాలతో పాటు మోక్షం కూడా లభిస్తుందని ఈ పురాణం పేర్కొంటుంది.

ఆలయ స్థలపురాణ సంప్రదాయం ప్రకారం రామాయణంలో రాముడు, విష్ణువు ఏడవ అవతారం. రామేశ్వరంలో శ్రీ రాముడు సేతువు నిర్మించి లంకాధిపతైన రావణాసురుడు పరిపాలించిన లంకకు చేరాడు. ఇక్కడ రాముడు నిర్మించిన సేతువుని రామసేతువు అని పిలుస్తారు. 

రావణాసురిడిని హతమార్చిన తర్వాత తనకి అంటిన బ్రహ్మ హత్యాపాతకం నిర్మూలించు కోవడం కొరకు రామేశ్వరము లింగ ప్రతిష్ఠ చేయాలను కుంటాడు.  రాముడు శివుణ్ణి కొలుచుటకు పెద్ద లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాలని అనుకోని హనుమంతుని హిమాలయాల నుండి లింగాన్ని తేవలసినదిగా ఆజ్ఞాపిస్తాడు.

ఆయన తెచ్చే లోపుగానే కాలాతీతం అయినందున రాముని భార్య సీత చిన్న లింగాన్ని తయరుచేసి తెస్తుంది. ఈ లింగమే గోపురంలో కొలువ బడుతున్నదని నమ్మకం. ఈ లింగాన్ని రామనాథేశ్వర స్వామిగా ప్రతిష్ఠించాడు రాముడు. రామేశ్వరం శైవులకు, వైష్ణవులకు అత్యంత పవిత్ర స్థలం.

చరిత్ర
ఢిల్లీ సుల్తాన్ పాలకుడు అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ ప్రధాన సేనాధిపతి మాలిక్ కాఫూర్, 14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో తన సైనిక దండయాత్రలో పాండ్య రాకుమారుల నుంచి తీవ్ర ప్రతిఘటన ఎదురైనప్పటికీ రామేశ్వరానికి చేరుకున్నాడని ఫిరిష్తా పేర్కొన్నాడు. తన విజయానికి గుర్తుగా అతడు అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ పేరుతో ఒక మసీదును నిర్మించాడు. 

ఢిల్లీ సుల్తాన్ ఆస్థాన చరిత్రకారులు నమోదు చేసిన ఆధారాల ప్రకారం, మాలిక్ కాఫూర్ మదురై, చిదంబరం, శ్రీరంగం, వృద్ధాచలం, రామేశ్వరం తదితర పవిత్ర ఆలయ పట్టణాలపై దాడులు చేసి, బంగారం, ఆభరణాలు వంటి సంపదకు నిలయాలుగా ఉన్న ఆలయాలను ధ్వంసం చేశాడు. 1311లో ద్వారసముద్రం, పాండ్య రాజ్యం నుంచి అపారమైన సంపదను కొల్లగొట్టి ఢిల్లీకి తీసుకువెళ్లాడు.

ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న ఆలయ నిర్మాణం ప్రధానంగా 17వ శతాబ్దంలో నిర్మితమైనదిగా భావిస్తారు. అయితే పశ్చిమ ప్రాకారంలోని చిన్న విమానం 11వ లేదా 12వ శతాబ్దానికి చెందినదని ఫెర్గూసన్ అభిప్రాయపడ్డాడు. కిళవన్ సేతుపతి లేదా రఘునాథ కిళవన్ ఈ ఆలయ నిర్మాణానికి అనుమతినిచ్చినట్లు చెబుతారు. 

ఆలయ అభివృద్ధిలో జాఫ్నా పాండ్య రాజుల కృషి గణనీయమైనది. జయవీర సింగయారియన్ (క్రీ.శ. 1380–1410) ఆలయ గర్భగృహ పునరుద్ధరణ కోసం కోణేశ్వరం ఆలయం, ట్రింకోమలీ నుంచి రాతి దిమ్మెలను ఓడల ద్వారా రామేశ్వరానికి తరలించాడు.

జయవీర సింగయారియన్ వారసుడు గుణవీర సింగైయార్యన్ (పరరాజశేఖరన్ V), రామేశ్వరం ఆలయ ధర్మకర్తగా వ్యవహరించడంతో పాటు ఆలయ నిర్మాణాభివృద్ధిని, శైవమత విశ్వాసాల వ్యాప్తిని పర్యవేక్షించాడు. అతడు తన ఆదాయంలో కొంత భాగాన్ని కోణేశ్వరం ఆలయానికి విరాళంగా ఇచ్చాడు. ముఖ్యంగా, శిథిలావస్థకు చేరుకున్న ఆలయ నిర్మాణాల పునరుద్ధరణకు ప్రధాని ముత్తిరుళప్ప పిళ్ళై హయాంలో భారీ మొత్తంలో నిధులు వెచ్చించారు. రామేశ్వరం ఆలయంలోని విశిష్టమైన చొక్కట్టాన్ మండపం ప్రాకార నిర్మాణాన్ని కూడా ఆయన కాలంలో పూర్తి చేశారు.

శ్రీలంక పాలకులు సైతం ఆలయ నిర్మాణాభివృద్ధికి తోడ్పడ్డారు. పరాక్రమబాహు (క్రీ.శ.1153–1186) ఆలయ గర్భగృహ నిర్మాణంలో పాలుపంచుకున్నాడు. శ్రీలంక రాజు నిస్సంక మల్ల కూడా విరాళాలు అందించడంతో పాటు పనివారిని పంపించి ఆలయ అభివృద్ధికి సహకరించాడు.

క్రీ.శ. 1667లో మదురై నాయక రాజుల కాలంలో, పాండియూరుకు చెందిన సొక్కప్పన్ సేర్వైకారర్ కుమారుడు పెరుమాళ్ సేర్వైకారన్, రామేశ్వరం ఆలయానికి పప్పకుడి గ్రామాన్ని దేవదానంగా ఇచ్చాడు. వీరు రామనాథపురం రాజ్యంలో తిరుమలై రఘునాథ సేతుపతి పాలనలో స్థానిక సామంతులుగా ఉన్నారు. ఈ దానానికి సంబంధించిన వివరాలను భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ కోసం మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ ప్రభుత్వ ముద్రణాలయం 1885లో ప్రచురించింది. పప్పకుడితో పాటు ఆనందూర్, ఉరసూర్ గ్రామాలను కూడా రామేశ్వరం ఆలయానికి దానంగా ఇచ్చారు. ఈ గ్రామాలు రాధానల్లూర్ విభాగంలోని మేలైమకాని సీర్మై ప్రాంత పరిధిలో ఉండేవి.

ఈ ఆలయం భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాలలో ఒకటి. దీనికి సంబంధించి అనేక చారిత్రక ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. తంజావూరును పాలించిన మరాఠా రాజులు క్రీ.శ. 1745 నుంచి 1837 మధ్య మయిలాడుతురై నుంచి రామేశ్వరం వరకు యాత్రికుల కోసం సత్రాలు ఏర్పాటు చేసి, వాటిని ఆలయానికి దానంగా ఇచ్చారు.

నిర్మాణ శైలి
ఆలయంలోని ప్రధాన దైవం లింగం రూపంలో ఉన్న రామనాథస్వామి (శివుడు). గర్భగృహంలో రెండు లింగాలు ఉన్నాయి. సంప్రదాయం ప్రకారం, వాటిలో ఒకటి రాముడు ఇసుకతో రూపొందించినదిగా భావించే ప్రధాన దైవమైన రామలింగం కాగా, మరొకటి హనుమంతుడు కైలాసం నుంచి తీసుకువచ్చిన విశ్వలింగం.

హనుమంతుడు తీసుకువచ్చినందున విశ్వలింగాన్ని ముందుగా పూజించాలని రాముడు ఆదేశించినట్లు చెబుతారు. ఈ సంప్రదాయం నేటికీ కొనసాగుతోంది.

దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రాచీన ఆలయాల మాదిరిగానే, ఈ ఆలయ ప్రాంగణానికి నాలుగు వైపులా ఎత్తైన ప్రహరీ గోడ (మదిల్) ఉంది. ఆలయ ప్రాంగణం తూర్పు నుంచి పశ్చిమానికి సుమారు 865 అడుగులు, ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి సుమారు 657 అడుగుల విస్తీర్ణంలో ఉంది. తూర్పు, పశ్చిమ దిశల్లో భారీ గోపురాలు, ఉత్తర, దక్షిణ దిశల్లో ప్రవేశ గోపురాలు ఉన్నాయి. ఆలయ అంతర్భాగంలో విశాలమైన, పొడవైన ప్రాకార మార్గాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఐదు అడుగులకు పైగా ఎత్తైన వేదికలపై నిర్మించిన భారీ స్తంభాల వరుసల మధ్య విస్తరించి ఉన్నాయి.

రెండవ ప్రాకార మార్గం ఇసుకరాతి స్తంభాలు, దూలాలు, పైకప్పుతో నిర్మించబడింది. పశ్చిమ వైపున మూడవ ప్రాకార మార్గం కలిసే ప్రదేశం, పశ్చిమ గోపురం నుంచి సేతుమాధవ ఆలయానికి వెళ్లే రాయి పరచిన మార్గం కలిసి చదరంగపు బల్లను పోలిన విశిష్ట నిర్మాణాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. దీనిని సాధారణంగా చొక్కట్టాన్ మండపం అని పిలుస్తారు.

వసంతోత్సవం సమయంలోను, రామనాథపురం సేతుపతి నిర్వహించే ఆడి (జూలై–ఆగస్టు), మాసి (ఫిబ్రవరి–మార్చి) మాసాల ఉత్సవాలలో ఆరవ రోజున ఉత్సవమూర్తులను ఇక్కడ అలంకరించి ఉంచుతారు.

ఆలయంలోని వెలుపలి ప్రాకార మార్గాలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత పొడవైన ఆలయ ప్రాకార మార్గాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇవి సుమారు 6.9 మీటర్ల ఎత్తులో ఉండి, తూర్పు, పశ్చిమ దిశల్లో ఒక్కొక్కటి సుమారు 400 అడుగులు, ఉత్తర, దక్షిణ దిశల్లో ఒక్కొక్కటి సుమారు 640 అడుగుల పొడవు కలిగి ఉన్నాయి. లోపలి ప్రాకార మార్గాలు తూర్పు, పశ్చిమ దిశల్లో ఒక్కొక్కటి సుమారు 224 అడుగులు, ఉత్తర, దక్షిణ దిశల్లో ఒక్కొక్కటి సుమారు 352 అడుగుల పొడవు ఉన్నాయి. తూర్పు, పశ్చిమ వైపుల వాటి వెడల్పు 15.5 అడుగుల నుంచి 17 అడుగుల వరకు ఉంటుంది. ఉత్తర, దక్షిణ వైపుల ప్రాకారాల వెడల్పు 14.5 అడుగుల నుంచి 17 అడుగుల వరకు ఉంటుంది. ఈ ప్రాకార మార్గాల మొత్తం పొడవు సుమారు 3,850 అడుగులు. వెలుపలి ప్రాకారంలో సుమారు 1,212 స్తంభాలు ఉన్నాయి. నేల నుంచి పైకప్పు మధ్యభాగం వరకు వీటి ఎత్తు సుమారు 30 అడుగులు. ప్రధాన గోపురమైన రాజగోపురం 53 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది. చాలా స్తంభాలపై ప్రత్యేకమైన శిల్పాకృతులు చెక్కబడి ఉన్నాయి.

ప్రారంభంలో రామనాథస్వామి ఆలయం గడ్డితో కప్పబడిన ఒక సాధారణ నిర్మాణంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న ఆలయ నిర్మాణం అనేక శతాబ్దాల కాలంలో పలువురు పాలకులు, దాతల కృషితో రూపుదిద్దుకుంది. ఆలయ నిర్మాణాభివృద్ధిలో రామనాథపురం సేతుపతులు ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. 17వ శతాబ్దంలో దళవాయి సేతుపతి ప్రధాన తూర్పు గోపురంలోని కొంత భాగాన్ని నిర్మించాడు. 18వ శతాబ్దం చివరలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన మూడవ ప్రాకార మార్గాన్ని ముత్తురామలింగ సేతుపతి నిర్మించాడు. ఆయన 49 సంవత్సరాలు జీవించి, 1763 నుంచి 1795 వరకు పాలించాడు. ఈ ప్రాకార మార్గాన్ని చొక్కట్టాన్ మండపం అని పిలిచేవారు. ఆయన పాలనలో ప్రధానమంత్రి ముత్తిరుళప్ప పిళ్ళై కాగా, ఉప ప్రధానమంత్రి కృష్ణ అయ్యంగార్. మూడవ ప్రాకార మార్గం పశ్చిమ ప్రవేశద్వారం వద్ద సేతుపతి విగ్రహంతో పాటు ఆయన ఇద్దరు ప్రధానుల (మంత్రుల) విగ్రహాలను చూడవచ్చు.

ఖడ్గం, కొమ్ము ధరించిన వీరభద్రుని సంయుక్త స్తంభ శిల్పాలు 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో విజయనగర రాజులు చేర్చినవిగా భావిస్తారు. ఇటువంటి వీరభద్రుని స్తంభాలను మదురై నాయక రాజులు తిరువట్టారులోని ఆదికేశవ పెరుమాళ్ ఆలయం, మదురైలోని మీనాక్షి ఆలయం, తిరునెల్వేలిలోని నెల్లైయప్పర్ ఆలయం, టెంకాసిలోని కాశీ విశ్వనాథర్ ఆలయం, కృష్ణాపురం వెంకటాచలపతి ఆలయం, తాడికొంబులోని సౌందరరాజ పెరుమాళ్ ఆలయం, శ్రీవిల్లిపుత్తూరు ఆండాళ్ ఆలయం, శ్రీవైకుంఠంలోని శ్రీవైకుంఠనాథ పెరుమాళ్ ఆలయం, అవుదయ్యార్కోయిల్, తిరుక్కురుంగుడిలోని వైష్ణవ నంబి, తిరుక్కురుంగుడివల్లి నాచియార్ ఆలయంలలో కూడా నిర్మించారు.

రామనాథస్వామికి, ఆయన దేవేరి పార్వతవర్ధినికి వేర్వేరు ఆలయాలు ఉన్నాయి. వీటి మధ్య ఒక ప్రాకార మార్గం ఉంది. విశాలాక్షి దేవి, ఉత్సవమూర్తులు, శయనగృహం, విష్ణువు, గణేశునికి ప్రత్యేక ఆలయాలు ఉన్నాయి. 

మహాయోగి పతంజలి సమాధి ఈ ఆలయంలోనే ఉన్నట్లు చెబుతారు. ఆయనకు ఇక్కడ ప్రత్యేక ఆలయం కూడా ఉంది. ఆలయ ప్రాంగణంలో అనుప్పు మండపం, శుక్రవార మండపం, సేతుపతి మండపం, కల్యాణ మండపం, నంది మండపం అనే వివిధ మండపాలు ఉన్నాయి.

ఆలయ కోనేర్లు (తీర్థాలు)
భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రానికి చెందిన రామేశ్వరం ద్వీపంలో , దాని చుట్టుపక్కల అరవై నాలుగు (64) తీర్థాలు (పవిత్ర జల వనరులు) ఉన్నాయి. స్కంద పురాణం ప్రకారం వాటిలో ఇరవై నాలుగు చాలా ముఖ్యమైనవి. ఈ తీర్థాలలో స్నానం చేయడం రామేశ్వర యాత్రలో ఒక ప్రధాన భాగం, ఇది ప్రాయశ్చిత్తంతో సమానంగా పరిగణించబడుతుంది. వీటిలో ఇరవై రెండు తీర్థాలు రామనాథస్వామి ఆలయం లోపల ఉన్నాయి.  సంఖ్య 22 అనేది రాముని అంబులపొదిలోని 22 బాణాలను సూచిస్తుంది. మొదటిది, ప్రధానమైనది అగ్ని తీర్థం అని పిలువబడే సముద్రం (బంగాళాఖాతం).

స్థల, మూర్తి, తీర్థం అనే విశిష్టత కలిగిన అతికొద్ది ఆలయాలలో రామేశ్వరం ఒకటి. రామనాథస్వామి ఆలయ తీర్థం చాలా ప్రత్యేకమైనది. కొలను , బావి రూపంలో 22 తీర్థాలు ఉన్నాయి. ఈ 22 తీర్థాలు శ్రీరాముని 22 బాణాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.

ఆలయ సముదాయంలో, రామేశ్వరం చుట్టూ గల విగ్రహాలు
ఇచట రామనాథస్వామి , విశాలాక్షి దేవతల విగ్రహాలు విడివిడిగా ఉన్నాయి. ఇవి ఒక కారిడార్ తో వేరుచేయబడినాయి. ఇచట విశాలాక్షి, పర్వతవర్ధిని, ఉత్సవ విగ్రహం, శయన గృహం పెరుమాళ్, మొహానపతి విగ్రహాలు విడివిడిగా ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయంలో వివిధ రకాల మండపాలు ఉన్నాయి. అవి అనుప్పు మండపం, శుక్రవార మండపం, సేతుపతి మండపం, కళ్యాణ మండపం, నంది మండపం.

చార్ థామ్
అద్వైత గురువు ఆదిశంకరుడు చార్ ధామ్‌లను ప్రారంభించాడని నమ్ముతారు
ఈ దేవాలయం అతి పవిత్రమైన "చార్‌దామ్" (నాలుగు ఆధ్యాత్మిక స్థలాలు) లలో ఒకటి. మిగిలినవి బద్రీనాథ్, పూరీ, ద్వారకలు. దీని మూలాలు కచ్చితంగా తెలియనప్పటికీ, అద్వైత మత పాఠశాలను ఆది శంకరాచార్యులు ప్రారంభించారు. ఆయన సాథు సంస్థలను భారత దేశ వ్యాప్తంగా నెలకొల్పినట్టు ఆధారాలున్నాయి. ఇచట చార్‌ధామ్‌లలో ఒకటిగా ఈ దేవాలయాన్ని నెలకొల్పినట్లు ఆధారాలున్నాయి. భారత దేశం నలుమూలలా నాలుగు మఠాలు నెలకొల్పాడు. వాటిలో ఉత్తర భాగాన బద్రీనాథ్ లో బద్రీనాథ్ దేవాలయం, తూర్పున పూరీలో జగన్నాథ దేవాలయం, పశ్చిమాన ద్వారకలో ద్వారకాధీశ దేవాలయాన్ని, దక్షిణాన రామేశ్వరంలో రామనాథస్వామి దేవాలయాలను నెలకొల్పాడు. సిద్ధాంతపరంగా దేవాలయాలు హిందూమత శాఖలైన శైవ, వైష్ణవ శాఖలుగా విభజించబడినప్పటికీ, చార్‌ధామ్‌ అందరు హిందువులకూ ప్రసిద్ధ యాత్రా స్థలాలుగా భాసిల్లాయి.

ఇంకో చార్‌ధామ్‌ పేరుతో హిమాలయాలలో నాలుగు నిలయాలున్నాయి. అవి బద్రీనాథ్, కేదార్‌నాథ్, గంగోత్రి, యమునోత్రి. ఈ నాలుగు క్షేత్రాలు కూడా హిమాలయాల దిగువ ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. 20 వ శతాబ్దంలో అసలైన చార్‌ధామ్‌ లకు ఈ నాలుగు చార్‌ధామ్‌ల మధ్య గల భేదాలను బట్టి హిమాలలోని ఈ క్షేత్రాలకు "ఛోటా చార్‌ధామ్‌" అని పేరిడినారు.  ఈ నాలుగు క్షేత్రాలను సందర్శించుట అనునది హిందువులలో పవిత్రమైన పుణ్యకార్యంగా భావిస్తారు. జీవితంలో ఒకసారైనా వీటిని సందర్శించాలనేది హిందువుల నమ్మకం సాంప్రదాయకంగా ఈ ప్రయాణం తూర్పున పూరీ నుండి ప్రారంభమై సవ్యదిశలో ప్రయాణిస్తూ మిగిలిన మూడింటినీ సందర్శించాలి.

ఈ దేవాలయం చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రసిద్ధ పర్యాటక ప్రాంతం. తంజావూరును పరిపాలించు మహారాజులు "సత్రం" లేదా విరామ భవనాలను నిలకొల్పారు. ఇవి మయిలాడుతురై, రామేశ్వరం మధ్య 1745, 1837 లలో నెలకొల్పారు. వీటిని దేవాలయానికి విరాళంగా యిచ్చారు.

రోడ్డు మార్గం: రామేశ్వరం ప్రధాన బస్ స్టాండ్. తమిళనాడు ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ (TNSTC) మరియు ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ బస్సులు మదురై (సుమారు 170 కి.మీ, 3.5 గంటలు), చెన్నై, కన్యాకుమారి నుండి నిత్యం నడుస్తాయి.

రైలు మార్గం: రామేశ్వరం రైల్వే స్టేషన్ (RMM) - ఆలయానికి కేవలం 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. మదురై, చెన్నై, తంజావూరు మరియు తిరుపతి వంటి ప్రధాన నగరాల నుండి ప్రత్యక్ష రైళ్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రసిద్ధ పంబన్ వంతెన మీదుగా రైలు ప్రయాణం సాగుతుంది.

వాయు మార్గం: సమీప విమానాశ్రయం మదురై ఎయిర్‌పోర్ట్ (IXM) - రామేశ్వరానికి సుమారు 160 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ

నిత్య స్తోత్రావళి

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

పంచాంగం