సంస్కృత భాషలో 'కూర్మ' అనగా తాబేలు. తాబేలు రూపంలో విష్ణువు జన్మించిన రోజును కూర్మ జయంతి పండుగ జరుపుకుంటారు. ఇది పంచాంగం ప్రకారం 'వైశాఖ' మాసంలోని 'పూర్ణిమ' (పౌర్ణమి తిధి)నాడు వస్తుంది.
ఒకసారి దుర్వాస మహర్షి ఇంద్రునికి ఒక పూలమాలని స్నేహపూర్వకంగా ఇస్తాడు. సహజంగానే గర్వము, అహంకారము ఉన్న ఇంద్రుడు ఆ మాలని వాహనమైన ఐరావతం కి వేసాడు. గజరాజు ఆ మాలని తన కాలిక్రింద వేసి తొక్కడంతో కోపోద్రేకుడైన మహర్షి, " దేవతల వద్దనున్న సిరిసంపదలు నశిస్తాయి " అని శాపం ఇస్తాడు. దేవతలందరు కలిసి విష్ణుదేవుని వద్ద మొరపెట్టుకోగా, మహావిష్ణువు ఇలా సెలవిచ్చాడు " సముద్ర మదనం చేస్తే వచ్చిన నిధితో దేవలోకానికి ఎటువంటి కొరత ఉండదు. పైగా సాగర మదనం ద్వార వచ్చే అమృతంతో దేవతలు చిరంజీవులుగా, శక్తిమంతులుగా ఉంటారు, ఆ మదనానికి అసురుల సహాయం కోరండి" అని దేవేంద్రునితో చెప్తాడు. అమృతాన్ని అసురులకు కూడా పంచుతాము అని, అసురులకు చెప్పడం ద్వార, వారి సహాయంతో సాగరమదనానికి పూనుకొన్నారు.
మందరపర్వతాన్ని కవ్వంగా, వాసుకి ని తాడుగా చేసుకొని, వాసుకి తలవైపు సురులు, వెనుకవైపు అసురులు పట్టుకొని సాగరమదనం చేసారు. ఆ మహా పర్వతానికి ఆలంబనగా ఉండటానికి ఏదైన తక్కువే, అంతటి భారాన్ని మోయడానికి సాక్షాత్తు ఆ శ్రీమహా విష్ణువే కూర్మరూపం దాల్చి ఆలంబనగా నిలిచాడు. మదనంలో మొదటగా హలాహలం, లక్ష్మీ దేవి, కల్పవృక్షం, కామధేనువు, ఐరావతము చివరకు అమృతము వచ్చాయి. మోహినీ అవతారంలో అమృతాన్ని అసురల బారినపడకుండా సురులుకి పంచుతాడు మాహావిష్ణువు.
కావున అప్పటి నుంచి ఈ రోజును కూర్మ జయంతిగా జరుపుకుంటూ ఆ శ్రీమహావిష్ణువుకు భక్తులు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతారు.
యోగమయుడు కూర్ముడితో నివసిస్తాడని ప్రసిద్ధ నమ్మకం కారణంగా కూర్మ జయంతి రోజు నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించడానికి శుభప్రదంగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ రోజు వాస్తుకు సంబంధించిన కొత్త ఇంటికి లేదా పనికి మారడానికి కూడా అనుకూలంగా ఉంటుంది.
అప్పటి నుండి కూర్మ జయంతిని కూర్మ (తాబేలు) జన్మదినంగా జరుపుకుంటారు. ఈ రూపం శ్రీ మహా విష్ణువు యొక్క రెండవ అవతారంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. భక్తులు ఈ రోజున ఆయనను విశేషంగా పూజిస్తారు. కూర్మ జయంతి రోజున దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న విష్ణు దేవాలయాలలో ప్రత్యేక పూజలు, ఉత్సవాలు మరియు వేడుకలు జరుగుతాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని 'శ్రీ కూర్మం శ్రీ కూర్మనాథ స్వామి' ఆలయంలో వేడుకలు చాలా ఘనంగా జరుగుతాయి దూర ప్రాంతాల నుండి భక్తులు తరలివస్తారు.
కూర్మ జయంతి సందర్భంగా మనం చేయవలసిన కార్యక్రమాలు:
కూర్మ జయంతి రోజున, భక్తులు కఠినమైన ఉపవాసం ఉంటారు. ఈ వ్రతం మునుపటి రాత్రి నుండి ప్రారంభమై పూర్తి రోజు వరకు కొనసాగుతుంది. కూర్మ జయంతి వ్రతాన్ని ఆచరించే వ్యక్తి రాత్రంతా నిద్రపోకుండా "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" అనే మంత్రాన్ని పఠించడం మరియు విష్ణు సహస్రనామాన్ని పఠించడం చాలా మంచిది.
కూర్మ జయంతి సందర్భంగా మనం చేయవలసిన కార్యక్రమాలు:
కూర్మ జయంతి రోజున, భక్తులు కఠినమైన ఉపవాసం ఉంటారు. ఈ వ్రతం మునుపటి రాత్రి నుండి ప్రారంభమై పూర్తి రోజు వరకు కొనసాగుతుంది. కూర్మ జయంతి వ్రతాన్ని ఆచరించే వ్యక్తి రాత్రంతా నిద్రపోకుండా "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" అనే మంత్రాన్ని పఠించడం మరియు విష్ణు సహస్రనామాన్ని పఠించడం చాలా మంచిది.
ఈ రోజున విష్ణువును భక్తితో పూజిస్తారు. జీవితంలోని అడ్డంకులను తొలగించి, శ్రేయస్సు మరియు విజయాన్ని పొందడానికి మరియు శ్రీ మహావిష్ణువు ఆశీర్వాదం కోసం భక్తులు ప్రార్థిస్తారు. కూర్మ జయంతి నాడు భక్తులు సాయంత్రం విష్ణువు దేవాలయాలను సందర్శించి బ్రాహ్మణులకు దానధర్మాలు అందించడం కూడా ఆ రోజు ఒక ముఖ్యమైన కార్యక్రమం. దానధర్మాలు ఆహారం, డబ్బు, బట్టలు లేదా ఏదైనా ఇతర రూపంలో ఉండవచ్చు. అది ఒకరి ఆర్థిక సామర్థ్యంపై ఆధారపడి ఉండాలి.
నిత్య స్తోత్రావళి
నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు
స్తోత్రాలు
పంచాంగం
