Tuesday, April 28, 2026

Description of the five forms of Durga - దుర్గాదిపంచరూపవివరణ

శ్రీ దేవీ భాగవతం నవమ స్కంధము - దుర్గాదిపంచరూపవివరణ

శ్రీకృష్ణుణ్ణి అవతరింపజెయ్యడంకోసం లోకజనని అయిదు రూపాలు ధరించింది. ఒక్కొక్క రూపానికీ మళ్ళీ అనేకభేదాలు ఉన్నాయి. భక్తుల్ని అనుగ్రహించడంకోసం వారి అభ్యర్థనలమేరకు ఎన్నెన్నో అవతారాలు ధరించింది. వాటిలో మొదటి రూపం శివప్రియ, గణేశమాత, దుర్గ, శివరూప, విష్ణుమాయ, నారాయణి, పూర్ణబ్రహ్మ స్వరూపిణి, సర్వాధిష్ఠాత్రి, శర్వరూప, సనాతని, ధర్మసత్య, పుణ్యకీర్తి, యశోమంగళదాయిని, సుఖమోక్ష హర్షదాత్రి, శోకార్తిదుఃఖనాశిని, శరణాగతదినార్తపరిత్రాణపరాయణ, తేజఃస్వరూప, సర్వశక్తిస్వరూప, సిద్దేశ్వరి, సిద్దిరూప, సిద్ధిద, బుద్ది, నిద్ర, క్షుత్తు, పిపాస, ఛాయ, తంద్ర, దయ, స్మృతి, జాతి, క్షాంతి, భ్రాంతి, శాంతి, కాంతి, చేతన, తుష్టి, పుష్టి, లక్ష్మి, ధృతి, మాయ - ఇత్యాది రూప నామభేదాలతో కీర్షింపబడుతోంది.

ఇక రెండవది శుద్ధసత్త్వస్వరూప. మహాలక్ష్మి సర్వసంపత్స్వరూప, సంపదధిష్ఠాత్రి. పద్మ, కాంత, దాంత, శాంత, సుశీల, సర్వమంగళ, లోభమోహకామరోషమదాహంకార వివర్జిత, భక్తానురక్త, పతివ్రత, భగవత్ప్రాణతుల్య, భగవత్ప్రేమపాత్ర, ప్రియంవద, సర్వాత్మిక, జీవనోపాయరూపిణి. వైకుంఠంలో ఈ మహాలక్ష్మి పతిసేవాతత్పరయై నివసిస్తూ ఉంటుంది. సర్వప్రాణికోటిలోనూ శోభారూపంగా ఉంటుంది, స్వర్గంలో స్వర్గలక్ష్మిగా, రాజుల్లో రాజలక్ష్మిగా, గృహాలలో గృహలక్ష్మిగా విరాజిల్లుతూంటుంది. పుణ్మాత్ములకు కీర్తిరూప, నరేంద్రులకు ప్రభారూప, వైశ్యులకు వాణిజ్యరూప, పాపాత్ములకు కలహాంకురరూప, వేదాలలో హయరూపగా వర్ణింపబడింది. సర్వపూజ్య, సర్వవంద్య.

ఇక మూడవది వాగ్బుద్ధి విద్యాజ్ఞానాదిష్ఠాత్రియైన సరస్వతి, సర్వవిద్యాస్వరూప, బుద్ధి, కవిత, మేద, ప్రతిభ, స్మృతి - ఇత్యాదులన్నీ మానవులకు ఈవిడ దయవల్లనే కలుగుతున్నాయి. సిద్ధాంత బేదాలు, అర్థబేదాలూ కలిగించేది ఈ తల్లియే. వ్యాఖ్యాస్వరూపిణి. బోదస్వరూపిణి,  సర్వసందేహభంజిని, విచారకారిణి, గ్రందకారిణి, శక్తిరూపిణి, సర్వసంగీత సంధాన తాళకారణరూపిణి, విషయజ్ఞానవాగ్రూప, ప్రతివిశ్వోపజీవని, వ్యాఖ్యావాదకరీ, శాంత, వీణా పుస్తక ధారిణి, శుద్దసత్త్వస్వరూప, సుశీల, శ్రీ హరిప్రియ, హిమ - చందన - కుంద - ఇందు - కుముద - అంభోజ సన్నిభ, రత్నాజపమాలికతో శ్రీకృష్ణుణ్ణి ధ్యానించే తపఃస్వరూపిణి, తపఃఫలప్రద, సిద్దివిద్యాస్వరూప, సర్వసిద్ధిప్రద. ఈ సరస్వతి లేకపోతే ప్రజలు మూగవారవుతారు. మృతప్రాయులవుతారు,

ఇక నాల్గవది చతుర్వర్ణాలకూ చతుర్వేదాలకూ వేదాంగాలకూ అధిష్ఠానదేవత, సంధ్యావందన మంత్రతంత్రస్వరూపిణి, ద్విజాతిజాతిరూప, తపస్విని, జపరూప, బ్రహ్మణ్యతేజోరూప, సర్వసంస్కారరూపిణి, సావిత్రి, గాయత్రి, బ్రహ్మప్రియ, ఆత్మశుద్ధికోసం సకలతీర్థాలూ ఈ తల్లి సంస్పర్శను కోరుకుంటూ ఉంటాయి. శుద్దస్ఫటికవర్ణ, శుద్దసర్వస్వరూపిణి, పరమానందరూప, పరమ సనాతని.

పరబ్రహ్మస్వరూపిణి. నిర్వాణప్రదాయిని. బ్రహ్మతేజోమయి. ఈ తల్లి పాదధూళి సోకి జగత్తు పరిపూతమవుతోంది. ఇక అయిదవ రూపాన్ని వర్ణిస్తున్నాను నారదా ! ఆలకించు.

అయిదవది - పంచప్రాణాలకూ అధిష్ఠానదేవత. పంచప్రాణస్వరూపిణి, ప్రాణాధికప్రియతమ అందరికన్నా అందగత్తె, సౌాభాగ్యమానిని, గౌరవాన్విత, వామాంగార్దస్వరూప, తేజోగుణసమన్విత, పరాపర, సారభూత, పరమ, ఆద్య, సనాతని, పరమానందరూప, ధన్య, మాన్య, పూజ్య, శ్రీకృష్ణుడికి రాసక్రీడాధిదేవి, రాసమండల సంభూత, రాసమండలమండిత, రాసేశ్వరి, సురసిక, రాసావాస నివాసిని, గోలోకవాసిని, గోపీవేషవిధాయిక, పరమాహ్లాదరూప, సంతోషహర్షరూపిణి, నిర్గుణ, నిరాకార, నిర్లిప్త, ఆత్మస్వరూపిణి, నిరీహ, నిరహంకార, భక్తానుగ్రహవిగ్రహ, విచక్షణులు వేదానుసారిజ్ఞానంతో ఈవిడను తెలుసుకుంటారు. సురేంద్రమునీంద్రాదులయినా ఈవిడను చర్మచక్షువులతో చూడలేరు. వహ్నిలాంటి అంశుకాన్ని ధరించి ఉంటుంది. నానాలంకారవిభూషిత, కోటిచంద్రప్రభ, పుష్టసర్వశ్రీయుక్తవిగ్రహ, శ్రీకృష్ణుడిపట్ల భక్తితో దాస్యం చేస్తూ ఉంటుంది. వరాహావతారంలో ఈవిడ వృషభానుడి కూతురుగా జన్మించింది. ఈవిడ పాదస్పర్శతో వసుంధర అంతా పావనమయ్యింది. శ్రీకృష్ణుడి వక్షఃస్థలంలో స్త్రీరత్నమై విరాజిల్లి నీలమేఘావృతమైన ఆకాశంలో మెరుపుతీగలా భాసించింది.

ఒకప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు ఈవిడ కాలిగోటిని సందర్శించి తనను తాను శుద్ధిచేసుకుందామని ఆశించి అరవైవేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు. కానీ ఫలితం దక్కలేదు. కనీసం కలలోనైనా దర్శనం కాలేదు. బ్రహ్మలోకంలో అతడికి దొరకని సందర్శనభాగ్యం భూలోకంలో లభించింది. బృందావనంలో రాధగా దర్శనమిచ్చింది. ఈ రాధ - దేవీపంచమరూపం.

నారదా ! సృష్టిలో కనిపించే ప్రతిస్త్రీలోనూ దేవీరూపం కళారూపంగానో కాలరూపంగావో అంశరూపంగానో కళాంశాంశాంశరూపంగానో ఉంటూనే ఉంటుంది. స్త్రీలందరూ దేవిస్వరూపాలే, పరిపూర్ణస్వరూపాలు మాత్రం ఈ అయిదే. ప్రధానాంశ రూపిణులు కొందరున్నారు. వారి గురించి కూడా చెబుతాను, తెలుసుకో.

గంగాది ప్రధానాంశస్వరూపిణులు


No comments:

Post a Comment