MAHA MRUTHYUNJAYA MANTRAM - మహామృత్యుంజయ స్తోత్రం

మహామృత్యుంజయస్తోత్రం (రుద్రం పశుపతిం)

శ్రీగణేశాయ నమః ।
ఓం అస్య శ్రీమహామృత్యుంజయస్తోత్రమంత్రస్య శ్రీ మార్కండేయ ఋషిః,
అనుష్టుప్ఛందః, శ్రీమృత్యుంజయో దేవతా, గౌరీ శక్తిః,
మమ సర్వారిష్టసమస్తమృత్యుశాంత్యర్థం సకలైశ్వర్యప్రాప్త్యర్థం
జపే వినోయోగః ।

ధ్యానం
చంద్రార్కాగ్నివిలోచనం స్మితముఖం పద్మద్వయాంతస్థితం
ముద్రాపాశమృగాక్షసత్రవిలసత్పాణిం హిమాంశుప్రభమ్ ।
కోటీందుప్రగలత్సుధాప్లుతతముం హారాదిభూషోజ్జ్వలం
కాంతం విశ్వవిమోహనం పశుపతిం మృత్యుంజయం భావయేత్ ॥

రుద్రం పశుపతిం స్థాణుం నీలకంఠముమాపతిమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 01॥

నీలకంఠం కాలమూర్త్తిం కాలజ్ఞం కాలనాశనమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 02॥

నీలకంఠం విరూపాక్షం నిర్మలం నిలయప్రదమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 03॥

వామదేవం మహాదేవం లోకనాథం జగద్గురుమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 04॥

దేవదేవం జగన్నాథం దేవేశం వృషభధ్వజమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 05॥

త్ర్యక్షం చతుర్భుజం శాంతం జటామకుటధారిణమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 06॥

భస్మోద్ధూలితసర్వాంగం నాగాభరణభూషితమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 07॥

అనంతమవ్యయం శాంతం అక్షమాలాధరం హరమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 08॥

ఆనందం పరమం నిత్యం కైవల్యపదదాయినమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 09॥

అర్ద్ధనారీశ్వరం దేవం పార్వతీప్రాణనాయకమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 10॥

ప్రలయస్థితికర్త్తారమాదికర్త్తారమీశ్వరమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 11॥

వ్యోమకేశం విరూపాక్షం చంద్రార్ద్ధకృతశేఖరమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 12॥

గంగాధరం శశిధరం శంకరం శూలపాణినమ్ ।
(పాఠభేదః) గంగాధరం మహాదేవం సర్వాభరణభూషితమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 13॥

అనాథః పరమానంతం కైవల్యపదగామిని ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 14॥

స్వర్గాపవర్గదాతారం సృష్టిస్థిత్యంతకారణమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 15॥

కల్పాయుర్ద్దేహి మే పుణ్యం యావదాయురరోగతామ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 16॥

శివేశానాం మహాదేవం వామదేవం సదాశివమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 17॥

ఉత్పత్తిస్థితిసంహారకర్తారమీశ్వరం గురుమ్ ।
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి ॥ 18॥

ఫలశ్రుతి
మార్కండేయకృతం స్తోత్రం యః పఠేచ్ఛివసన్నిధౌ ।
తస్య మృత్యుభయం నాస్తి నాగ్నిచౌరభయం క్వచిత్ ॥ 19॥

శతావర్త్తం ప్రకర్తవ్యం సంకటే కష్టనాశనమ్ ।
శుచిర్భూత్వా పథేత్స్తోత్రం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ ॥ 20॥

మృత్యుంజయ మహాదేవ త్రాహి మాం శరణాగతమ్ ।
జన్మమృత్యుజరారోగైః పీడితం కర్మబంధనైః ॥ 21॥

తావకస్త్వద్గతః ప్రాణస్త్వచ్చిత్తోఽహం సదా మృడ ।
ఇతి విజ్ఞాప్య దేవేశం త్ర్యంబకాఖ్యమనుం జపేత్ ॥ 23॥

నమః శివాయ సాంబాయ హరయే పరమాత్మనే ।
ప్రణతక్లేశనాశాయ యోగినాం పతయే నమః ॥ 24॥

శతాంగాయుర్మంత్రః ।
ఓం హ్రీం శ్రీం హ్రీం హ్రైం హ్రః
హన హన దహ దహ పచ పచ గృహాణ గృహాణ
మారయ మారయ మర్దయ మర్దయ మహామహాభైరవ భైరవరూపేణ
ధునయ ధునయ కంపయ కంపయ విఘ్నయ విఘ్నయ విశ్వేశ్వర
క్షోభయ క్షోభయ కటుకటు మోహయ మోహయ హుం ఫట్
స్వాహా ఇతి మంత్రమాత్రేణ సమాభీష్టో భవతి ॥

॥ ఇతి శ్రీమార్కండేయపురాణే మార్కండేయకృత మహామృత్యుంజయస్తోత్రం
సంపూర్ణమ్ ॥

నిత్య స్తోత్రావళి

పంచాంగం

ARUDRA DHARSHANA MAHOSTSAVAMఆరుద్ర దర్శన మహోత్సవం

ఆర్ద్రోత్సవం

ఆరుద్ర దర్శన మహోత్సవం

చాలామంది తెలిసి తెలియక పాపాలు చేస్తుంటారు. ఆ పాపాలు జీవితాంతం వెంటాడుతూ ఉంటాయి. ఆ పాపాల వలన కలిగే అనర్థాలను, కష్ట, నష్టాలు ఏదో ఒక సమయంలో అనుభవించవలసి వస్తూంది. అలాంటి పాపాలనుంచి విముక్తి పొందడానికి ఆరోత్సవం మంచి అవకాశం. శివ నామస్మరణం, శివ దర్శనం వలన పాపాలు నశిస్తాయి. ముఖ్యంగా స్వామివారి 'ఆరుద్ర' నక్షత్రం రోజున స్వామివారి ఆరాధన అనంతమైన పుణ్య ఫలాలను అందిస్తుందని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.

పుష్యమాసంలో వచ్చే 'ఆరుద్ర' నక్షత్రం రోజున శైవ క్షేత్రాలలో 'ఆర్థోత్సవం' నిర్వహిస్తారు. ఆ రోజున ఆయా శైవాలయాలలో విశేషంగా నిర్వహించే 'ఆర్థోత్సవం'లో పాల్గొనడానికి భక్తులుపెద్ద సంఖ్యలో శైవాలయాలకు చేరుకుంటారు.

ఆర్థ్రోత్సవంలో స్వామివారిని దర్శించుకోవడం వలన పాపాలు దూరమవుతాయని పురాణ వచనం. ఈ రోజున ఉపవాస దీక్ష చేపట్టి ప్రదోష కాలంలో శివుడికి అభిషేకం చేయాలి.

అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో పరమశివుడిని. బిల్వదళాలతో పూజించాలి. స్వామివారి ఆలయంలో దీపాలను వెలిగించాలి. ఈ విధంగా స్వామివారి జన్మ నక్షత్రం రోజున ఆయనను అంకితభావంతో ఆరాధించడం వలన, సమస్త పాపాలు తొలగిపోయి, సకల శుభాలు కలుగుతాయని ఆధ్యాత్మిక గ్రంధాలు చెబుతున్నాయి.

ఈ సందర్భంగా అన్ని శివాలయాల్లో ఆరుద్ర దర్శన మహోత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.

TAMARESWARI TEMPLE-తామరేశ్వరి ఆలయం

తామరేశ్వరి ఆలయం

ఈ ఆలయం అష్టభుజి ఆకారంలో ఉందని కాళికా పురాణం చెబుతుంది

తామరేశ్వరి ఆలయం (దిక్కరవాసిని, కేసాయి ఖతి కూడా) భారతదేశంలోని అస్సాంలోని తిన్సుకియా జిల్లాలో సదియా నుండి 18 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ ఆలయం డియోరిస్ అనే బ్రాహ్మణేతర గిరిజన పూజారుల ఆధీనంలో ఉంది. 1442 సంవత్సరంలో చుటియా రాజు ఒక గోడను నిర్మించినట్లు కొన్ని అవశేషాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ దేవాలయం కెచైఖతికి (కెచై అంటే పచ్చి మరియు ఖతి అంటే తినేది) అంకితం చేయబడింది, ఇది శక్తివంతమైన గిరిజన దేవత లేదా బౌద్ధ దేవత తారా యొక్క రూపం, ఇది సాధారణంగా వివిధ బోడో-కచారి సమూహాలలో కనిపిస్తుంది.

హిందువుల ప్రభావంలోకి వచ్చిన తర్వాత కూడా దేవత ఆరాధన ఆమె పాత గిరిజన ఆచారాల ప్రకారం జరిగింది. సుహిత్ పాంగ్ ఫా (1780 - 1795) పాలనలో అహోం రాజ్యం బర్మాలోని కొన్ బాంగ్ రాజవంశంచే దాడి చేయబడినప్పుడు ఈ ఆలయం వదిలివేయబడింది. కేసాయిఖైతీ తై-ఖామ్టీ స్త్రీ దేవత నాంగ్ హూ టౌంగ్ తో సమానమని పండితులు నొక్కి చెప్పారు.

తామ్రేసరి గోడ శాసనం

శక సంవత్సరం 1364 (క్రీ.శ. 1442)లో పాత రాజు కుమారుడు ముక్త ధర్మనారాయణ (పేరు పేర్కొనబడలేదు) ఇటుకలతో (ఇచ్తక) ఆలయ గోడలను నిర్మించినట్లు శాసనం వివరిస్తుంది.

పేరు తమరేసరి

ఆలయ గోడ మరియు తలుపులు అందమైన పనులతో చక్కగా రూపొందించబడ్డాయి. ప్రధాన ద్వారం వద్ద వెండి దంతాలతో కూడిన రెండు పెద్ద ఏనుగు శిల్పాలు ఉన్నాయి. ఎలాంటి మోర్టార్ లేకుండా గోడలను తయారు చేశారు. ఆలయ పైకప్పు రాగితో చేయబడింది, అందుకే దీనిని తామరేశ్వరి అని పిలుస్తారు. గుడి మొత్తం ఇటుక గోడలతో చుట్టబడి పడమర గోడపై నరబలి ఇచ్చే స్థలం ఉంది.

ఆర్కిటెక్చర్

చాంగ్రుంగ్ ఫుకాన్ బురంజి (క్రీ.శ. 1711)లో పేర్కొన్న విధంగా తామ్రేసరి దేవాలయం యొక్క పైకప్పు మొదట రాగితో కప్పబడి ఉంది, దీని నుండి ఈ పేరు వచ్చింది. 1848లో, డాల్టన్ ఈ స్థలాన్ని సందర్శించినప్పుడు, అతను ఒక రాతి నిర్మాణాన్ని కనుగొన్నాడు, కానీ అప్పటికే రాగి పైకప్పు తొలగించబడింది. 1905లో సైట్ ను సందర్శించిన టి.బ్లాక్ ప్రకారం, మూలలో ఉన్న ఈ చతురస్రాకార నిర్మాణం కాంప్లెక్స్ లోపల ప్రధాన భవనం కాకపోవచ్చు మరియు ఇటుక గోడ స్పష్టంగా మధ్యలో ఒక రకమైన గొప్ప దేవాలయాన్ని కలిగి ఉంది.

అది కాలక్రమేణా అదృశ్యమైంది. ఈ ఆలయం ఎనిమిది ద్వారపాలతో (నరాంతక, త్రిపురాంతక, దేవాంతక, యమంతక, వేటలాంతక, దుర్ధరాంతక, గణాంతక మరియు శ్రామంతక) అష్టభుజి ఆకారంలో ఉందని కాళికా పురాణం పేర్కొంది. S.F ప్రకారం. హన్నే, ప్రస్తుత ఆలయ సముదాయం పశ్చిమాన ద్వారంతో వీలైనంత చతురస్రాకారంలో ఉంది.

ఇసుక రాతి కట్టల పునాదిపై 8 అడుగుల ఎత్తు వరకు 4.5 అడుగుల మందంతో గణనీయమైన ఇటుక గోడ ఉంది. కాంప్లెక్స్ యొక్క ప్రవేశ ద్వారం పడమర ముఖంగా ఉంది, అక్కడ రాతి ఆవరణ మరియు తలుపు ఉన్నాయి. గేట్ వే యొక్క శిధిలాలు మిగిలి ఉన్న తామర పువ్వుల గొలుసులో అంచున చెక్కబడిన లింటెల్, కొన్ని అలంకారమైన చిన్న స్తంభాలు మరియు ఏనుగు విగ్రహం ఉన్నాయి. 7.5 అడుగుల పొడవు మరియు 2 అడుగుల 18 అంగుళాల నాడా ఉన్న ద్వారం ఏర్పాటు చేసే మూడు బ్లాక్ లు, ప్రొజెక్టింగ్ వాల్ బ్లాక్ లతో పాటు, అడమాంటైన్ కాఠిన్యం యొక్క ఎర్రటి పోర్ఫిరిటిక్ గ్రానైట్. ప్రవాహానికి దారితీసే ఆగ్నేయ మూలలో మరొక రాతి ద్వారం ఉంది, వీటిలో అనేక చెక్కిన మరియు సాదా గ్రానైట్ మరియు ఇసుకరాయి బ్లాక్ లు ఉన్నాయి.

దేబాల మిత్ర (1956) ప్రకారం, ఈ ఆలయం మొదట చతురాయతనమైనది, అనగా ఇసుకరాయి మరియు గ్రానైట్ తో నిర్మించబడిన నాలుగు పుణ్యక్షేత్రాలు మరియు దీర్ఘచతురస్రాకార ఇటుక ఆవరణలో ఆగ్నేయ భాగంలో ఉంది, ప్రాకార సుమారుగా 208 అడుగుల నుండి 130 అడుగుల వరకు ఉంటుంది. కాంపౌండ్ గోడ. 4 అడుగుల వెడల్పు మరియు 8 అడుగుల పొడవు మరియు తూర్పు వైపున రాతి ద్వారం ఉంది. 1959 వరదలలో, పాయ నది ఒడ్డున సిల్ట్ నిక్షేపించడం వలన నిర్మాణం పూర్తిగా నీటిలో మునిగిపోయింది.

KUSHMANDA DEEPAM - కూష్మాండ దీపం

కూష్మాండ దీపం

కూష్మాండ(గుమ్మడికాయ)దీపం అంటే ఎంటి?

ఎలా వెలిగిస్తారు ? దేని కోసం వెలిగిస్తారు ?

కూష్మాండ దీపం ఎలా పెడతారు?

ఇది కేవలం ఇంట్లో చేసుకునే దీపారాధన మాత్రమే గుడిలో వేరుగా చెయ్యాలి.

ఒక వ్యక్తికి దృష్టి దోషం, నర ఘోష, శని దోషం, ఆర్ధిక సమస్యలు, ఇంట్లో నెగిటి్ ఎనర్జీ ఎక్కువ అవ్వడం పిల్లలు మాట వినకపోవడం మొదలైన సమస్యలు ఉన్న వారికి కాల భైరవ తత్వం ప్రకారం, మంచి పరిహారం ఇది అందరు చేసుకోవచ్చు, కేవలం భక్తి శ్రద్ధ కావాలి అంతే.

ఒక చిన్న గుమ్మడి (బూడిద) కాయ తీసుకుని చిన్నది పెద్దది కాదు. దాన్ని అడ్డగ కోసి గింజలు పిక్కలు తీసి దొల్లగ చేసి దానిలో పసుపు రాసి కుంకుమ బొట్టు పేట్టి అందులో నల్ల నువ్వుల నూనె పోసి పెద్ద వత్తులు రెండు వేసి దీపం వెలిగించాలి.

ఆ దీపానికి పంచ ఉపచర పూజ చేసి దీపం దగ్గర కాల భైరవ అష్టకం 11 సార్లు చదవాలి.

ఎప్పుడు చెయ్యాలి? 

ఈ దీపారాధన బహుళ అష్టమి రోజున కానీ అమావాస్య రోజున కానీ చెయ్యాలి.

ధన యోగం కోసం అష్టమి రోజు చెయ్యాలి.

జన ఆకర్షణ కోసం అమావాస్య రోజు చెయ్యాలి.

ఎన్ని సార్లు చెయ్యాలి?

19 అష్టములు కానీ 19 అమావాస్య లు కానీ చెయ్యాలి. ప్రసాదంగా ఎండు ఖర్జూరం పెట్టాలి.

ఆ రోజు ఉపవాసము ఉండాలి ఘన పదార్థం తినకుండా ద్రవ పదార్థం మాత్రమే తీసుకోవాలి.ఉదయం 4:30 నుండి 6:00 మద్యలో చెయ్యాలి.

సంకల్ప మాత్రం చెప్పుకోవాలి కోరిక చెప్పుకోవాలి.

మీ జీవితం లో ఉన్న పూర్తి దృష్టి గ్రహ వాస్తు పీడలు మొత్తం పూర్తిగా తొలగిపోతాయి.

ఈ దీపారాధన అత్యంత శక్తి వంతం అయినది విపరీత జన ఆకర్షణ పెరుగుతుంది.

లక్ష్మీ దేవి

సరస్వతి దేవి

దుర్గా దేవి

శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ

తులసీ

లలితా దేవి

గాయత్రీ దేవి

అన్నపూర్ణా దేవి

దశ మహా విద్యలు

నిత్య స్తోత్రావళి

పంచాంగం

MANGALA GOURI TEMPLE-మంగళ గౌరీ దేవాలయం

మంగళ గౌరీ దేవాలయం

ఈ ఆలయం పద్దెనిమిది మహా శక్తిపీఠాలలో ఒకటి

15వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన మంగళ గౌరీ దేవాలయం సతీదేవికి అంకితం చేయబడిన 52 మహాశక్తిపీఠాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది, ఇక్కడ సతీదేవి శరీర భాగాలు పడిపోయాయి. కొండపై కూర్చున్న అమ్మవారిని దయగల దేవతగా భావిస్తారు. వర్షాకాలంలో ప్రతి మంగళవారం ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.

ఈ రోజున స్త్రీలు తమ కుటుంబాలు అభివృద్ధి చెందాలని మరియు వారి భర్తలు విజయం మరియు కీర్తిని పొందాలని ఉపవాసం ఉంటారు. ఈ పూజలో మంగళ గౌరీ దేవికి 16 రకాల కంకణాలు, ఏడు రకాల పండ్లు, ఐదు రకాల మిఠాయిలు నైవేద్యంగా పెట్టడం మొదటి నుంచి ఈ ఆచారం కొనసాగుతోంది.

మంగళ గౌరీ ఆలయంలో శివుడు, దుర్గ, దక్షిణ-కాళి, మహిషాసుర మర్దిని మరియు సతీదేవి యొక్క వివిధ రూపాలను చూడవచ్చు. ఈ ఆలయ వివరణ పద్మ పురాణం, వాయు పురాణం, అగ్ని పురాణం, శ్రీ దేవి భాగవత పురాణం మరియు మార్కండేయ పురాణాలలో కూడా ఉంది.

ఈ ఆలయ సముదాయంలో మా కాళి, గణపతి, శివుడు మరియు హనుమంతుని ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. నవరాత్రి మాసంలో మాత దర్శనం కోసం లక్షలాది మంది భక్తులు మంగళ గౌరీ ఆలయానికి వస్తుంటారు, ఇది ఇక్కడి వీక్షణను మనోహరంగా చేస్తుంది.

భారతదేశంలోని గయా, బీహార్లోని శక్తి పీఠంలోని మంగళ గౌరీ దేవాలయం పద్మ పురాణం వాయు పురాణం మరియు అగ్ని పురాణం మరియు దేవీ భాగవత పురాణం మరియు మార్కండేయ పురాణం మరియు ఇతర తాంత్రిక గ్రంథాలలో పేర్కొనబడింది. ఈ ఆలయం పద్దెనిమిది మహా శక్తిపీఠాలలో ఒకటి. ప్రస్తుతం ఉన్న ఆలయం 15వ శతాబ్దానికి చెందినది.

ఈ మందిరం ప్రధానంగా వైష్ణవులలో సతీ లేదా మాతృ దేవతకు అంకితం చేయబడింది .గయ తీర్థయాత్ర కేంద్రం. మంగళగౌరిని ఉపకార దేవతగా పూజిస్తారు. ఈ ఆలయం ఉప-శక్తి పీఠాన్ని కలిగి ఉంది - పురాణాల ప్రకారం సతీదేవి శరీరంలో ఒక భాగం పడిపోయిందని నమ్ముతారు.

ఇక్కడ సతీదేవిని రొమ్ము రూపంలో పూజిస్తారు, ఇది పోషణకు చిహ్నం. ఎవరైతే తన కోరికలు మరియు ప్రార్థనలతో మా దుర్గా వద్దకు వస్తారో, వారు అన్ని ప్రార్థనలతో విజయవంతంగా తిరిగి వస్తారని మరియు కోరికలు నెరవేరుతాయని నమ్ముతారు.

తూర్పు ముఖంగా ఉన్న ఈ ఆలయం మంగళగౌరి కొండపై నిర్మించబడింది. మెట్లు మరియు మోటారు రహదారి దానికి దారి తీస్తుంది. గర్భగుడిలో దేవత చిహ్నాన్ని కలిగి ఉంది మరియు ఇది కొన్ని చక్కగా చెక్కబడిన పురాతన ఉపశమన శిల్పాలను కలిగి ఉంది.

ఆలయం ముందు ఒక చిన్న హాలు లేదా మండపం ఉంది. ప్రాంగణంలో హోమ కోసం అగ్నిగుండం ఉంది. ఆలయ సముదాయంలో మా కాళి, గణేశుడు, హనుమంతుడు మరియు శివుని ఆలయాలు ఉన్నాయి.

RATHA SAPTAMI - రథసప్తమి

రథసప్తమి

సప్తాశ్వరధమారూఢం ప్రచండం..!

ఇది నిజమా..అంతా మూఢనమ్మకం..ఇలా హేతువాదులు సైతం కొట్టిపడేయలేని ఒక ఉత్సవం,.
మానవాళికి నిజమైన బ్రహ్మోత్సవం..ఆదిదేవుని ఈ సప్తరధోత్సవం..!

ఆదిదేవ నమస్తుభ్యం..
ప్రసీద మమభాస్కరం..
దివాకర నమస్తుభ్యం..
ప్రభాకర నమోస్తుతే..

ఇది మహామంత్రమే కాదు మానవాళి ఆరోగ్యసూత్రం. సూర్యుడు ఇవ్వని వరముందా. ఆయనను నమ్మితే కలవరముందా' తన కిరణమే, నీ ఆరోగ్యానికి శరణమై, క్రిమి కీటకాలతో రణమై, నీ ఇంట ఆనందాల తోరణమై..!

ఎక్కడి సూర్యుడు.. 14.98 కోట్ల కిలోమీటర్ల దూరం నుంచి ఆతడి కిరణం నిను చేరేది ఎనిమిది క్షణాల్లో.. తీక్షణాలో..నీ వీక్షణల్లో..ఆ కిరణ స్పర్శ కోసం ఎన్నెన్ని ప్రతీక్షణాలో..!

యుగసహస్ర యోజన పరభాను..సప్త వర్ణాల కలయిక రవి తేజస్సు..జగతికి ఉషస్సు...
ప్రభాకరుని సప్తరధాలు..ఏడు రంగుల ప్రతిరూపాలు..భాస్కరుని రథ ఇరుసులు
రేయికి..పగటికి ప్రతీక..చక్రాల ఆరు ఆకులు రుతువులకు..ధ్వజం ధర్మానికి గురుతులుగా..
ఆ సూర్యనారాయణుడు మానవాళికి గురుతుల్యుడుగా..!

ఇక్కడితో మొదలయ్యే వేసవి విజృంభించే రవి.. తిమిర సంహరుడై..రోగహరుడై..ఉదయ సంధ్యలో మనోహరుడై..అస్తమయ వేళ మరింత సుమనోహరుడై..మనోవాక్కాయజం యచ్చ
జ్ఞాతాజ్ఞాతే చ యే పునః సప్తవ్యాధి సమాయుక్తం పరమాకరి సప్తమీ..!

జ్ఞాన విజ్ఞాన మోక్షదం..మహాపాపహరం తంసూర్యం ప్రణమామ్యహం..!

మాఘమాస శుక్ల పక్ష సప్తమి నాడు ఈ పర్వదినాన్ని ఘనంగా నిర్వహించుకుంటారు. రథసప్తమి మహా తేజం. మన ఆథ్యాత్మిక గ్రంథాల ప్రకారం మొత్తం ద్వాదశ ఆదిత్యులు అనగా పన్నేండుగురు సూర్యులు.

సంవత్సరంలో ఒక్కో నెలకు ఒక్కో సూర్యుడు ప్రాధాన్యత వహిస్తాడు.

1. చైత్ర మాసంలో వచ్చే సూర్యుడి పేరు 'ధాత'

2. వైశాఖంలో అర్యముడు ,

3. జ్యేష్టం - మిత్రుడు ,

4. ఆషాఢం - వరుణుడు ,

5. శ్రావణంలో ఇంద్రుడు ,

6. భాద్రపదం - వివస్వంతుడు ,

7. ఆశ్వయుజం - త్వష్ణ ,

8. కార్తీకం - విష్ణువు ,

9. మార్గశిరం - అంశుమంతుడు ,

10. పుష్యం - భగుడు ,

11. మాఘం - పూషుడు ,

12. ఫాల్గుణం - పర్జజన్యుడు.

ఆ నెలల్లో సూర్యుడి తీక్షణతను బట్టి ఆ పేర్లు వచ్చాయని చెబుతారు.

భూమి నుంచి 14.98 కోట్ల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న సూర్యుని కిరణాల ప్రయాణ వేగం ఒక సెకనుకు 3 లక్షల కిలోమీటర్లు. అవి భూమిని చేరడానికి పట్టే కాలాన్ని 8 నిమిషాలుగా అంచనా కట్టారు ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు. పురాణ కథనం ప్రకారం

బాల్యంలో హనుమంతుడు సూర్యుడిని ఎర్రమి తినేపండు అనుకుని తిందామనే ఉద్దేశంతో అక్కడికి ఎగిరి వెళ్లాడట. అందుకోసం హనుమ వెళ్లిన దూరాన్ని 'యుగ సహస్ర యోజన పరాభాను' అని తులసీదాస్‌ హనుమాన్‌ చాలీసాలో చెబుతారు.

దీన్ని లెక్క కడితే 'యుగం.. 12000 ఏళ్లు , సహస్రం 1000 , యోజనం 8 మైళ్లు , మైలు 1.6 కిలోమీటర్లు కలిపి దాదాపు 15 కోట్ల కిలోమీటర్లు. ఇది ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్న 14.98 కోట్ల కిలోమీటర్లకు దాదాపు సరిపోతుంది. సూర్యకాంతి ఏడు వర్ణాల కలయిక అని వైజ్ఞానికులు చెబుతుంటే, 
ఆయన ఏడు గుర్రాలున్న రథం మీద లోక సంచారం చేస్తాడని వేదవాజ్మయం చెబుతోంది.

ఆ ఏడు గుర్రాల పేర్లు

1. గాయత్రి ,

2. త్రిష్ణుప్పు ,

3. అనుష్టుప్పు ,

4. జగతి ,

5. పంక్తి ,

6. బృహతి ,

7. ఉష్ణిక్కు

వీటి రూపాలు సప్త వర్ణాలకు సరి పోలుతాయి.

రామ రావణ యుద్ధం సమయంలో అలసిపోయిన శ్రీరాముడికి అగస్త్య మహాముని 'ఆదిత్య హృదయం' ఉపదేశించినట్లు రామాయణంలో ఉంది. ఇందులో 30 శ్లోకాలున్నాయి. వీటి స్మరణ వల్ల శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యం బాగుంటుందని చెబుతారు.

సూర్యుడి రథానికి ఉన్న ఇరుసు పగలు, రాత్రికి ప్రతీక అని, చక్రాలకున్న ఆరు ఆకులు రుతువులకు, ధ్వజం ధర్మానికి ప్రతీకలని పురాణాల్లో ఉంది. అందుకే సూర్యుడి జన్మదినాన్ని ఆయన పేరుతో కాకుండా రథ సప్తమి అని పిలుస్తారు.

ఈ రోజునుండి ఆదిత్యుని శక్తి భూమికి పుష్కలంగా లభిస్తుంది. సర్వదేవతామయుడైన ఆదిత్యుని ఆరాధించడం చేత తేజస్సు, ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం సమృద్ధిగా లభిస్తాయి.

ఈ రోజు సూర్యోదయ స్నానంతో సప్త జన్మల పాపాలు నశించి, రోగము, శోకము వంటి ఇబ్బందులు తొలగుతాయి.

ఈ రోజున స్నానం చేసేటప్పుడు సూర్యనారాయణుని మనసారా ధ్యానించి తలపై జిల్లేడాకులు , రేగాకులు పెట్టుకొని స్నానం చేయాలి అని ధర్మశాస్త్రం చెబుతుంది. జిల్లేడు ఆకునకు అర్కపత్రమని పేరు. సూర్యునికి "అర్కః" అని పేరు. అందువలన సూర్యునికి జిల్లేడు అంటే ఎంతో ఇష్టం. ఏడు జిల్లేడు ఆకులు సప్తాశ్వములకు చిహ్నం మాత్రమే గాక, ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపములను, ఏడు రకములైన వ్యాధులను నశింపజేస్తాయి. ఈ రోజు ఉపవాసముండి సూర్యసంబంధమగు రథోత్సవాది కార్యక్రమములలో కాలక్షేపం చేయాలి. ఇట్లు రథసప్తమీ వ్రతముచే సూర్యభగవానుని అనుగ్రహముచే ఆయురారోగ్యాది సకల సంపదలు పొందుతారని పురాణప్రబోధము.

ఈ రోజున స్నానం చేసేటప్పుడు చదువ వలసిన శ్లోకాలు

నమస్తే రుద్ర రూపాయ రసానాం పతయే నమః ।

అరుణాయ నమస్తేస్తు హరివాస నమోస్తుతే ॥

యద్యజ్జన్మ కృతం పాపం మయా జన్మసు సప్తసు ।

తన్మే రోగంచ శోకంచ మాకరీ హంతు సప్తమీ ॥

ఏతజ్జన్మ కృతం పాపం యజ్జన్మాంత రార్జితమ్ ।

మనో వాక్కాయజం యచ్చ జ్ఞాతాజ్ఞాతే చ యే పునః ॥

ఇతి సప్త విధం పాపం స్నానాన్మే సప్త సప్తికే ।

సప్త వ్యాధి సమాయుక్తం హరమాకరి సప్తమీ ॥

పూజ విదానం:-

చందనంతో అష్టదళ పద్మాన్ని లిఖించి , ఒక్కొక్క దళం చొప్పున రవి , భాను , వివస్వత , భాస్కర , సవిత , అర్క , సహస్రకిరణ , సర్వాత్మక - అనే నామాలు గల సూర్యుణ్ణి భావించి పూజించాలి. ఎర్ర చందనం , ఎర్రని పువ్వులతో సూర్యుని అర్చించడం విశిష్టమైనది.

ఆవు పేడతో చేసిన పిడకలను కాల్చి ఈ వేడిలో క్షీరాన్నాన్ని వండి సూర్యునికి నివేదించాలి. ఆ క్షీరాన్నాన్ని చెరుకు ముక్కలతో కలుపుతూ ఉండాలి. దానిని చిక్కుడు ఆకులలో ఉంచి నివేదిస్తారు. చిక్కుడు , జిల్లేడు , రేగు - పత్రాలలో సౌరశక్తి విశేషంగా నిక్షిప్తమై ఉంటుంది.

జిల్లేడు, రేగు, దూర్వాలు, ఆక్షతలు, చందనాలు కలిపిన నీటితోగాని, పాలతో గాని, రాగిపాత్ర ద్వారా అర్ఘ్యమివ్వడం మంచిది.

మనం చేసే పూజలు, వ్రతాలు అన్ని పుణ్యసంపాదన కొరకే. శివ కేశవులకు ఇరువురికి మాఘమాసం ప్రీతికరమైనది.

ఈ నాటి నుండి వేసవి ప్రారంభమైనట్లే !

ఆరోగ్యం భాస్కరాదిచ్చేత్ - ఆరోగ్య ప్రదాతగా శ్రీ సూర్యదేవుని చెప్తారు. ఈ మహా పర్వదినాన ఆ సూర్య భగవానుని భక్తీ శ్రద్ధ లతో పూజించి పూర్తి ఆరోగ్యాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని పొందుదాం.

చదుకొవలిసిన స్తోత్రాలు

ఆదిత్యహృదయం

సూర్య స్తోత్రం

నవగ్రహ ధ్యానశ్లోకమ్

సూర్య కవచం

సూర్యమండల స్తోత్రం

సూర్యాష్టకం

ఆదిత్య కవచం

శ్రీ సూర్య అష్టోత్తరశతనామ స్తోత్రం

సూర్య ద్వాదశ నామాలు

తప్పక పారాయణ చేయడం సకల శ్రేయోదయకమని గురు వాక్యం.

మాఘ శుద్ద షష్టి నాడు నూరిన నువ్వుల ముద్దతో శరీరానికి నలుగు పెట్టుకుని అందుబాటులో ఉన్న నది, చెరువు దగ్గర స్నానం చేయాలి. ఈ రోజు అంటే మాఘ శుద్ధ షష్టి రోజున ఉపవాసం ఉండి సూర్య ఆలయానికి వెళ్ళి పూజ చేయాలి. ఆ మర్నాడు అంటే సప్తమి తిధిన సూర్యోదయానికి ముందే మాఘ స్నానం చేయాలి.

సూర్యుడు మకరంలో ఉండగా వచ్చే ఈ దివ్య సప్తమి నాడు సూర్యుని నమస్కరించి పై శ్లోకాలు చదివి స్నానం చేస్తే సమస్త వ్యాధులు , ఇబ్బందులు తొలగుతాయని శాస్త్రవచనం.

1. ఈ జన్మలో చేసిన

2. గత జన్మలో చేసిన

3. మనస్సుతో

4. మాటతో

5. శరీరంతో

6. తెలిసీ

7. తెలియక చేసిన సప్తవిధాలైన పాపాలను పోగొట్టేశక్తి ఈ రథసప్తమికి ఉన్నది.

ఈ రోజున తల్లిదండ్రులు లేని వారు వారికి తర్పణం విడుస్తారు. ఈ రోజు ఆకాశం లో నక్షత్ర కూటమి రధం ఆకారం లో ఉంటుంది.

రోగ నివారణ / సంతాన ప్రాప్తి కోసం - రధ సప్తమి వ్రత విధానం

స్నానాతరం గట్టు దగ్గర పొడి బట్టలు మార్చుకుని పూజ చేయాలి. అష్టదల పద్మం ముగ్గు (బియ్యం పిండి తో) వేసి అందులో సూర్య నామాలు చెప్తూ 7 రంగులు నింపాలి . అష్ట దళ పద్మ మద్య లో శివ పార్వతులను పెట్టి పక్కనే ఒక కొత్త తెల్లని వస్త్రం పరిచి దానిమీద సూర్యుడు రథాన్ని (7 గుర్రాలు) నడుపుతున్న బంగారు ప్రతిమ లేదా బంగారు రథమును అచ్చు

చేయించి కుంకుమాదులు దీపములతో అలంకరించి అందు ఎర్రని రంగుగల పువ్వులు సూర్యుని ప్రతిమ నుంచి సూర్యుడికి పూజ చేయాలి.

సంకల్పం చెప్పుకోవాలి ఎవరి రోగ నివారణ కోసం చెస్తున్నామొ లేదా ఎవరికీ సంతానం కలగాలని చెస్తునామొ వారి పేరు గోత్రనామలు చెప్పుకొని పూజ చేసి ఈ బంగారు ప్రతిమను ఒక గురువునకు దానం ఇవ్వాలి . తరువాత ప్రతి నెల సప్తమి రోజు సూర్య భగవానుడికి నమస్కరించి సంకల్పం చెప్పుకుని ఉపవాసం ఉండాలి. ఈ సంవత్సర కాలం నియమంగా నిష్టగా ఉండాలి. సూర్య భగవానుడికి అర్ఘ్యం ఇవ్వాలి. ఇలా శక్తి ఆసక్తి కలిగిన వారు చేసినచో వారికి సూర్యభగవానుడి అనుగ్రహం కలుగుతుంది.

సూర్యనారాయణ స్వామి షోడశోపచార పూజా విధానం

ప్రత్యక్ష దైవమైన , శుభకరుడైన సూర్యనారాయణుని యొక్క జయంతిని సూర్యజయంతి లేదా రథసప్తమి పండుగగా మాఘమాస శుద్ధ సప్తమినాడు జరుపుకుంటారు. ఈ సూర్యజయంతి రోజున సూర్యోదయ సమయమందు ఆకాశంలోని గ్రహ నక్షత్ర సన్నివేసం రథం ఆకారంలో ఉండుట చేత ఈ రోజుకి రథసప్తమి అని పేరు వచ్చింది.

జిల్లేడు స్నానం ఏవిధంగా చేయాలి?

ఈ విశేషమైన పుణ్యదనమున అర్కః అను నామము కలిగిన సూర్యనారాయణునికి ప్రీతికరమైన శ్వేత అర్కపత్రముల(తెల్ల జిల్లేడు ఆకుల) కు రంధ్రం చేసి , ఆ రంధ్రంలో రేగిపండు ఉంచి శిరస్సుపై , భుజములపై , హృదయంపై ఉంచి శిరస్నానం చేయవలెను. అదేవిధంగా రంధ్రం చేసిన జిల్లేడు ఆకు మధ్యనుంచి సూర్యుని దర్శనం చేసుకొని నమస్కరించవలెను.

పొంగలి చేయు విధానం

స్త్రీలు ఈ రోజు చిక్కుడు ఆకులు , చిక్కుడు పువ్వులు , చిక్కుడు కాయలతో వివిధ ఫల , పుష్పాలను సేకరించి , సంక్రాంతి గొబ్బెమ్మలు పిడకలుగా అయినవి తెచ్చి పాలదాలిగా తులసికోట వద్ద అమర్చుకొని సూర్యునికి ఎదురుగా ఆవుపాలను పొంగించి, పొంగలి చేయవలెను. తదుపరి సూర్యనారాయణ స్వామి షోడశోపచార పూజ పూర్తి చేసి , పొంగలిని చిక్కుడు ఆకులయందు ఉంచి సూర్యదేవునికి ప్రసాదంగా నివేదించాలి.

ఈ విధంగా సూర్య ఆరాధన చేయుట చేత ఆయురాగ్య ఐశ్వర్యాలతో పాటుగా వంశ వృద్ధి చేకూరుతుంది అని ప్రఘాఢ విశ్వాసం.

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

ఆదిత్యహృదయం

సూర్య స్తోత్రం

నవగ్రహ ధ్యానశ్లోకమ్

సూర్య కవచం

సూర్యమండల స్తోత్రం

సూర్యాష్టకం

ఆదిత్య కవచం

శ్రీ సూర్య అష్టోత్తరశతనామ స్తోత్రం

సూర్య ద్వాదశ నామాలు

నిత్య స్తోత్రావళి

పంచాంగం

Gotras and Pravaras - గోత్రాలు మరియు వాటి ప్రవరలు

 1.భరద్వాజ : ఆంగీరస, భార్హస్పత్స్య, భరద్వాజ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత భారద్వజాస గోత్రస్య

2.వాథూలస : భార్గవ, వైతాహవ్య, శావేదస త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత వాథూలస గోత్రస్య

3.శ్రీవస్త లేక శ్రీవత్స : భార్గవ, చ్యవన, ఆప్నవాన, ఆర్వ, జామదఘ్నేయ పంచా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత శ్రీవత్సస గోత్రస్య

4.శ్యాలంకాయన : విశ్వామిత్ర, ఆఘమర్షన, దేవరత త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత శ్యాలంకాయనస గొత్రస్య

5. షతమర్షన: ఆంగిరస, ఫౌరుకుత్స, త్రాసతస్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత షతమర్షనస గోత్రస్య

6. ఆత్రేయ: ఆత్రేయ, ఆర్చనాస, శ్యావాస్వ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఆత్రేయ గోత్రస్య

7. కౌషిక: విశ్వామిత్ర, ఆఘమర్షన, కౌసిక త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కౌషిక గొత్రస్య

8. ఖలబొధన/ఖలభవస (రెండు రకాలు)

A. ఖలబొధన: విశ్వామిత్ర, ఆగమర్షన, ఖలబొధన త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఖలబొధన గోత్రస్య

B. ఖలభవస: విశ్వామిత్ర, ఆగమర్షన, ఖలభవస త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఖలభవస గొత్రస్య

9. విశ్వామిత్ర: విశ్వామిత్ర, దేవరత, ఔతల త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత విశ్వామిత్ర గోత్రస్య

10. కౌండిన్య: వాసిష్త, మైత్రావరుణ, ఖౌందిన్యస త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కౌండిన్యస గోత్రస్య

11. హరితస: ఆంగిరస, అంబరిష, యువనశ్వ, త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత హరితస గోత్రస్య

12. గౌతమస : ఆంగిరస, ఆయస్య, ఆఔశిద్యస, కాక్షివత, వమదెవ, గ్రిహదుగ్ద, గౌతమస – సప్తా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత గౌతమస గోత్రస్య

13.ఔద్గల్య (మూడు రకాలు)

A. ఆంగిరస, భర్మ్యశ్వ, ఔద్గల్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఔద్గల్య గోత్రస్య

B. తర్క్ష్య, భార్మ్యశ్వ, మౌద్గల్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఔద్గల్య గోత్రస్య

C. ఆంగిరస, ఢవ్య, ఔద్గల్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఔద్గల్య గోత్రస్య

14. శందిల్య (మూడు రకాలు)

A. కాశ్యప, అవత్సార, దైవల త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కాశ్యపస గోత్రస్య

B. కాశ్యప, ఆవత్సార, శాందిల్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కాశ్యపస గోత్రస్య

C. కాశ్యప, దైవల, ఆసిత త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కాశ్యపస గోత్రస్య

15. నైత్రువకాశ్యప: కాశ్యప, ఆవత్సర, నైత్రువ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత నైత్రువకాశ్యపస గోత్రస్య

16. కౌత్స: ఆంగిరస, మాంధత్ర, కౌత్స త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కౌత్సస గోత్రస్య

17. కన్వ (రెండు రకాలు)

A. ఆంగిరస, ఆజమీద, కన్వ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కన్వస గోత్రస్య

B. ఆంగిరస, కౌర, కన్వ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కన్వస గోత్రస్య

18. పరాసర: వాశిష్త, శాక్త్య, పరాసర త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత పరాసరస గోత్రస్య

19. అగస్త్య: అగస్త్య, తర్ధచ్యుత, శౌమవహ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత అగస్త్యస గోత్రస్య

20. ఘర్గి (రెండు రకాలు)

A. ఆంగిరస, బర్హస్పత్య, భారద్వజ, ఉపాధ్యయ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఆంగిరసస గోత్రస్య

B. ఆంగిరస, శైన్య, గార్గ్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఆంగిరసస గోత్రస్య

21. బాదరాయణ: ఆంగిరస, ఫార్షదశ్వ, ఋతితర త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత బాదరాయణ గోత్రస్య

22. కశ్యప (మూడు రకాలు)

A. కాశ్యప, ఆవత్సార, దైవల త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కాశ్యపస గోత్రస్య

B. కాశ్యప, ఆవత్సార, నైత్రువ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కాశ్యపస గోత్రస్య

C. కాశ్యప, ఆవత్సార, నైత్రువ, రేభ, రైభ , శాందిల, శాందిల్య సప్తా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కాశ్య్పస గోత్రస్య

23. సుంక్రితి లేదా శాంక్రిత్య గోథ్ర (రెండు విధాలు)

A. ఆంగిరస, కౌరవిధ, శాంక్రిత్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత శాక్రిత్యస/సుంక్రిత్స గోత్రస్య

B. శధ్య ,కౌరవిధ, శాంక్రిత్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత శాక్రిత్యస/సుంక్రిత్స గోత్రస్య

24. ఆంగీరస : ఆంగీరస, ఫురుకుత్స్య, ఠ్రాసదస్య త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఆంగీరస గోత్రస్య

25. గౌతం/గౌతమస : అంగీరస, ఆయస్య, గౌతమస త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత గౌతమస గోత్రస్య

26. అగ్నివైవశ్వత: ఆంగీరస, భార్హస్పత్స్య, భారద్వాజ, శ్రుక్వ, ఆగ్నివైవశ్వత పంచాఋషేయ ప్రవరాణ్విత అగిన్వైవశ్వత గోత్రస్య

27. శాంఖ్యాయన: విశ్వామిత్ర, ఆఘమర్షన, దేవవ్రథ శాంఖ్యాయన త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత శాంఖ్యాయన గోత్రస్య

28. విశ్వామిత్ర: శ్రౌమిత, ఖామకయన, దేవతరస, దేవరత,పంచా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత విశ్వామిత్ర

29. కపి: ఆంగీరస, అమాహైయ, ఔరుక్షయ, త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత కపిస గోత్రస్య.

30.ఆర్షతేసన : భార్గవ, చ్యవన, ఆప్నవాన, ఆర్షతేసన, అనూప పంచా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఆర్షతేసన గోత్రస్య

31. ఆత్రేయస: ఆత్రేయ, ఆర్చనాస, స్యావాస త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ఆత్రేయస గోత్రస్య

32. భార్గవస: భార్గవ, త్వష్ట, విశ్వరూప త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత భార్గవస గోత్రస్య

33. బైడాస : భార్గవ, చ్యవన, ఆప్నవాన, ఆర్వ, బైడాస పంచా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత బైడాస  గోత్రస్య

34. చికితస : విశ్వామిత్ర, దేవరత, అఘమర్షణ త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత చికితస గోత్రస్య

35. దేవరతస/దైవరతస  : విశ్వామిత్ర, దేవరత, అవుదాలా త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత దేవరతస గోత్రస్య

36.ధన్వంతరి: ఆంగీరస, భార్హస్పత్స్య, ఆవత్సర, నైత్రువ, త్రయా ఋషేయ ప్రవరాణ్విత ధన్వంతరి 

     గోత్రస్య

37.