సమకాలీన హిందూమత ఆలోచనా సరళిపై అత్యంత ప్రభావం చూపిన త్రిమతాచార్యుల్లో ఆది శంకరాచార్యులు ప్రథముడు. అద్వైత సిద్ధాంతాన్ని బోధించి, దేశవ్యాప్తంగా నాలుగు మఠాలను స్థాపించిన శంకర భగవత్పాదులుగా పిలువబడిన ఈ మహా గురువును సాక్షాత్తు పరమ శివుడి అవతారమని నమ్ముతారు.
మతం మరియు తత్వశాస్త్ర విషయాలలో భారతదేశమంతటా గందరగోళం వ్యాపించింది. చార్వాకులు, లోకాయతికులు, కపాలికులు, శాక్తులు, సాంఖ్యులు, బౌద్ధులు, జైనులు మరియు మాధ్యమికులు వంటి ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా శాఖలు పుట్టుకొచ్చాయి. మతాల సంఖ్య డెబ్బై రెండుకు చేరింది. శాఖల మధ్య కలహాలు చెలరేగాయి. ఎక్కడా శాంతి లేదు. గందరగోళం, అయోమయం రాజ్యమేలాయి. మూఢనమ్మకాలు, మతోన్మాదం పెరిగిపోయాయి. ఒకప్పుడు ఋషులు, మునులు మరియు యోగులచే ఆనందంగా విలసిల్లిన ఈ దేశంపై అంధకారం అలుముకుంది. ఒకప్పటి వైభవవంతమైన ఆర్య భూమి దుర్భరమైన స్థితిలో ఉంది. శంకరాచార్యుల అవతారానికి ముందున్న కాలంలో దేశ పరిస్థితి ఇలా ఉండేది.
సాక్షాత్తు పరమేశ్వరుని అవతారంగా భావించే ఆది శంకరుల కృపే ఈ రోజు హిందూ మతంలో స్పష్టత, పారదర్శకత, లోతు, ఐక్యత ఉన్నాయనడంలో అతిశయోక్తి కాదు. ఎవరో రచించి, మరెవరో పరిశీలనం, విమర్శలు చేసేందుకు అవి పురాణాలు, నవలలు కావు. విశ్వవ్యాప్తుని మనోకమలం నుంచి స్వయంగా మహాపురుషుల నోట వెలువడిన సచ్చిదానందాలు వేదాలు. అలాంటి వేదాలకు కూడా వక్ర భాష్యం చెప్పి, భారతీయ సమాజంలో విభజన కలిగించి, మూఢ చాందస భావాలను ప్రేరేపించి అన్యమతాల వైపు ప్రజలను మళ్లించిన సమయంలో ఆ పరిస్థితిని చక్క దిద్దడానికి
శంకరుడు క్రీ.శ. 788వ సంవత్సరంలో, కేరళలోని ఆల్వాయ్కు తూర్పున ఆరు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న కాలడి అనే గ్రామంలో ఒక నిరుపేద కుటుంబంలో జన్మించాడు. (కాలడి అనేది కొచ్చి-షోరనూర్ రైలు మార్గంలో ఉన్న ఒక రైల్వే స్టేషన్). శంకరుడు నంబూదిరి బ్రాహ్మణుడు. రాజశేఖరుడు అనే ఒక జమీందార్ (ధనిక భూస్వామి), కాలడిలో ఒక శివాలయాన్ని నిర్మించి, ఆ ఆలయ సేవలో ఉన్న బ్రాహ్మణుల కోసం ఒక అగ్రహారాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.
విద్యాధిరాజు ఆ ఆలయంలో పూజలు చేస్తుండేవాడు. అతనికి శివగురు అనే ఒక్క కుమారుడు మాత్రమే ఉన్నాడు. శివగురు శాస్త్రాలను అభ్యసించి, సరైన వయస్సులో వివాహం చేసుకున్నాడు. అతనికి సంతానం కలగలేదు. అతను, అతని భార్య ఆర్యంబ తమకు కుమారుడిని ప్రసాదించమని శివుడిని ప్రార్థించారు. వారికి వసంత ఋతువులో, మధ్యాహ్న సమయంలో, శుభప్రదమైన అభిజిత్ ముహూర్తంలో, ఆర్ధ్ర నక్షత్రంలో ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. ఈ కుమారుడే శంకరుడు.
శంకరునికి ఏడేళ్ల వయసులో శివగురువు మరణించారు. శంకరుని చదువును చూసుకునేవారు ఎవరూ లేరు. తల్లి ఒక సాధారణమైన మహిళ. ఆమె తన కుమారునికి అన్ని శాస్త్రాలలో విద్యను అందించడానికి ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకుంది. తండ్రి మరణానంతరం, ఏడవ ఏట శంకరునికి ఉపనయనం జరిగింది. శంకరుడు తన బాల్యంలోనే అసాధారణమైన తెలివితేటలను ప్రదర్శించాడు. కేవలం పదహారేళ్ల వయసులోనే, అన్ని తత్వశాస్త్రాలు మరియు వేదాంతాలలో నిష్ణాతుడయ్యాడు. గీత, ఉపనిషత్తులు మరియు బ్రహ్మసూత్రాలపై వ్యాఖ్యానాలు రాయడం ప్రారంభించాడు.
బ్రహ్మచర్య దీక్షలో భాగంగా మధుకరం కోసం భిక్షాటనకు వెళ్లిన శంకరులకు ఇవ్వడానికి ఒక పేద ఇల్లాలకు ఉసిరికాయ తప్ప ఏమీ దొరకలేదు. ఆమె దుస్థితికి కరిగిన శంకరులు లక్ష్మీదేవిని కనకధారా స్తోత్ర రూపంలో ప్రార్థించగా ఆ తల్లి కరుణించి ఆ ఇంట బంగారు ఉసిరికలు కురిపించి వారి పేదరికాన్ని పారద్రోలింది.
బ్రహ్మచర్య దీక్షలో భాగంగా మధుకరం కోసం భిక్షాటనకు వెళ్లిన శంకరులకు ఇవ్వడానికి ఒక పేద ఇల్లాలకు ఉసిరికాయ తప్ప ఏమీ దొరకలేదు. ఆమె దుస్థితికి కరిగిన శంకరులు లక్ష్మీదేవిని కనకధారా స్తోత్ర రూపంలో ప్రార్థించగా ఆ తల్లి కరుణించి ఆ ఇంట బంగారు ఉసిరికలు కురిపించి వారి పేదరికాన్ని పారద్రోలింది.
శంకరుని తల్లి కుమారుని వివాహానికి తగిన కన్యల జాతకాల కోసం జ్యోతిష్యులను సంప్రదిస్తూ ఉండేది. కానీ శంకరుడు ప్రపంచాన్ని త్యజించి సన్యాసి కావాలనే దృఢ సంకల్పంతో ఉండేవాడు. తన మరణానంతరం అంత్యక్రియలు నిర్వహించడానికి ఎవరూ ఉండరని శంకరుని తల్లి చాలా దుఃఖించింది. మరణశయ్యపై ఆమెకు సేవ చేయడానికి, సాధారణ అంత్యక్రియలు నిర్వహించడానికి తాను ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటానని శంకరుడు తల్లికి హామీ ఇచ్చాడు. అయినప్పటికీ తల్లి సంతృప్తి చెందలేదు.
ఒక రోజు శంకరుడు తల్లితో కలిసి నదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్ళాడు. శంకరుడు నీటిలోకి దూకగానే, ఒక మొసలి తన కాలు పట్టుకుని లాగుతున్నట్లు అనిపించింది. అప్పుడు తల్లితో “అమ్మా! ఒక మొసలి నన్ను కిందకి లాగుతోంది. నేను మునిగిపోతున్నాను. నన్ను ఒక సన్యాసిగా ప్రశాంతంగా మరణించనివ్వు. సన్యాసిగా మరణించిన సంతృప్తి నాకు దక్కనివ్వు. ఇప్పుడే నాకు అనుమతి ఇవ్వు. నన్ను అపత్థ సన్యాసం స్వీకరించనివ్వు” అని ప్రార్థించాడు.
ఒక రోజు శంకరుడు తల్లితో కలిసి నదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్ళాడు. శంకరుడు నీటిలోకి దూకగానే, ఒక మొసలి తన కాలు పట్టుకుని లాగుతున్నట్లు అనిపించింది. అప్పుడు తల్లితో “అమ్మా! ఒక మొసలి నన్ను కిందకి లాగుతోంది. నేను మునిగిపోతున్నాను. నన్ను ఒక సన్యాసిగా ప్రశాంతంగా మరణించనివ్వు. సన్యాసిగా మరణించిన సంతృప్తి నాకు దక్కనివ్వు. ఇప్పుడే నాకు అనుమతి ఇవ్వు. నన్ను అపత్థ సన్యాసం స్వీకరించనివ్వు” అని ప్రార్థించాడు.
తల్లి వెంటనే సన్యాసం స్వీకరించడానికి అనుమతి ఇచ్చింది. శంకరుడు వెంటనే అపత్థాన సన్యాసం స్వీకరించాడు. మొసలి శంకరుడుని ఏమీ చేయకుండా వదిలేసింది. శంకరుడు నామమాత్రపు సన్యాసిగా నీటి నుండి బయటకు వచ్చాడు.
శంకరుడు ఇచ్చిన మాటను ప్రకారం తల్లిని తన బంధువుల సంరక్షణలో వదిలి, తనకున్న కొద్దిపాటి ఆస్తిని వారికి ఇచ్చివేశాడు.
గురువు అన్వేషణలో
శంకరుడు హిమాలయాల్లోని బద్రీనాథ్లో గల ఒక ఆశ్రమంలో స్వామి గోవిందపాద ఆచార్యులను కలుసుకుని, గురువు పాదాలకు నమస్కరించాడు. గోవిందుడు శంకరుడిని 'మీరు ఎవరు?' అని అడిగాడు.
దానికి శంకరుడు: “ఓ పూజ్య గురువర్యా! నేను అగ్నిని కాను, గాలిని కాను, భూమిని కాను, నీటిని కాను - వీటిలో ఏదీ కాదు, కానీ అన్ని నామరూపాలలో దాగి ఉన్న అమరమైన ఆత్మను (ఆత్మను).
నేను కేరళకు చెందిన బ్రాహ్మణుడైన శివగురు కుమారుడిని. నా తండ్రి నా బాల్యంలోనే మరణించారు. నన్ను మా అమ్మ పెంచింది.
నేను ఒక గురువు వద్ద వేదాలు, శాస్త్రాలను అభ్యసించాను. నేను నదిలో స్నానం చేస్తుండగా ఒక మొసలి నా కాలు పట్టుకోవడంతో అపత్థ సన్యాసం స్వీకరించాను. దయచేసి నన్ను లాంఛనంగా పవిత్రమైన సన్యాస దీక్షలోకి ప్రవేశపెట్టండి.”
శంకరుడు చెప్పిన సత్యమైన కథనానికి స్వామి గోవిందుడు చాలా సంతోషించాడు. శంకరునికి దీక్ష ఇచ్చి, స్వామి గోవిందుడు తాను తన గురువైన గౌడపాద ఆచార్యుల నుండి నేర్చుకున్న అద్వైత తత్వాన్ని అతనికి బోధించాడు.
శంకరుడు తన గురువైన గోవిందపాదుల నుండి అన్ని తాత్విక సూత్రాలను నేర్చుకున్నాడు.
గోవిందుడు శంకరుడిని కాశీకి వెళ్ళమని కోరాడు. శంకరుడు కాశీకి బయలుదేరి, అక్కడ బ్రహ్మసూత్రాలు, ఉపనిషత్తులు మరియు గీతపై తన ప్రసిద్ధ వ్యాఖ్యానాలన్నింటినీ రచించి, వాటిపై వచ్చిన విమర్శలన్నింటినీ విజయవంతంగా ఎదుర్కొన్నాడు. ఆ తరువాత శంకరుడు తన తత్వాన్ని ప్రచారం చేయడం ప్రారంభించాడు. తన గురువైన గోవిందపాదుల పట్ల మరియు తన పరమ గురువైన గౌడపాదుల పట్ల అత్యంత గౌరవాన్ని కలిగి ఉండేవాడు.
శంకరుని దిగ్విజయ యాత్ర
శంకరుని తాత్విక విజయాలు ప్రపంచంలో అద్వితీయమైనవి. ఆయన భారతదేశమంతటా విజయయాత్ర చేశారు. వివిధ సిద్ధాంతాల నాయకులను కలుసుకున్నారు. వాదనల ద్వారా వారిని ఒప్పించి, తన వ్యాఖ్యానాలలో ప్రతిపాదించిన మతం యొక్క ఆధిక్యతను, సత్యాన్ని స్థాపించారు. అన్ని ప్రసిద్ధ విద్యాలయాలకు వెళ్లారు.
శంకరుని దిగ్విజయ యాత్ర
శంకరుని తాత్విక విజయాలు ప్రపంచంలో అద్వితీయమైనవి. ఆయన భారతదేశమంతటా విజయయాత్ర చేశారు. వివిధ సిద్ధాంతాల నాయకులను కలుసుకున్నారు. వాదనల ద్వారా వారిని ఒప్పించి, తన వ్యాఖ్యానాలలో ప్రతిపాదించిన మతం యొక్క ఆధిక్యతను, సత్యాన్ని స్థాపించారు. అన్ని ప్రసిద్ధ విద్యాలయాలకు వెళ్లారు.
శంకరుడు పండితులను చర్చకు సవాలు చేసి, వారితో వాదించి, వారిని తన అభిప్రాయాలు మరియు దృక్కోణాలకు మార్చారు. ఆయన భట్టభాస్కరుడిని ఓడించి, వేదాంత సూత్రాలపై అతని భాష్యాన్ని (వ్యాఖ్యానాన్ని) ఖండించారు. ఆ తర్వాత ఆయన దండి మరియు మయూరులను కలుసుకుని వారికి తన తత్వాన్ని బోధించారు.
అనంతరం శంకరుడు ఖండన ఖండ కావ్య రచయిత అయిన హర్షుడు, అభినవగుప్తుడు, మురారి మిశ్రుడు, ఉదయాచార్యుడు, ధర్మగుప్తుడు, కుమారిలుడు మరియు ప్రభాకరుడిని వాదనలో ఓడించారు.
ఆ తర్వాత శంకరుడు మహిష్మతికి వెళ్ళాడు. మహిష్మతి ఆస్థానంలో మందన మిశ్రుడు ప్రధాన పండితుడుగా ఉండేవాడు. మందన కర్మ మీమాంస ధర్మంలో పెరిగాడు, అందువల్ల అతనికి సన్యాసులంటే తీవ్రమైన ద్వేషం ఉండేది. అతను ఒక శ్రాద్ధ కర్మకాండ నిర్వహిస్తున్నప్పుడు, శంకరుడు అక్కడికి వెళ్ళాడు.
ఆ తర్వాత శంకరుడు మహిష్మతికి వెళ్ళాడు. మహిష్మతి ఆస్థానంలో మందన మిశ్రుడు ప్రధాన పండితుడుగా ఉండేవాడు. మందన కర్మ మీమాంస ధర్మంలో పెరిగాడు, అందువల్ల అతనికి సన్యాసులంటే తీవ్రమైన ద్వేషం ఉండేది. అతను ఒక శ్రాద్ధ కర్మకాండ నిర్వహిస్తున్నప్పుడు, శంకరుడు అక్కడికి వెళ్ళాడు.
వెంటనే మందన మిశ్రుడికి తీవ్రమైన కోపం వచ్చింది. అక్కడ వాగ్వాదం మొదలవగా, భోజనానికి హాజరైన బ్రాహ్మణులు జోక్యం చేసుకుని మందన మిశ్రుడిని శాంతపరిచారు. అప్పుడు శంకరుడు మందనుడిని ఒక ధార్మిక చర్చకు సవాలు చేశాడు. మందన అంగీకరించాడు.
మందన మిశ్రుడి భార్య, గొప్ప పాండిత్యం కలిగిన భారతిని మధ్యవర్తిగా నియమించారు. ఒకవేళ శంకరుడు ఓడిపోతే గృహస్థుడై వివాహం చేసుకోవాలని, అలాగే మందన ఓడిపోతే సన్యాసిగా మారి తన భార్య చేతుల మీదుగా సన్యాసి వస్త్రాలను స్వీకరించాలని ముందుగానే ఒప్పందం కుదిరింది.
ఆ వివాదం తీవ్రంగా మొదలై, ఎటువంటి అంతరాయం లేకుండా రోజుల తరబడి కొనసాగింది. భారతి వారి వాదనను కూర్చొని వినలేదు. ఆమె వాదిస్తున్న ఇద్దరి భుజాల మీద చెరో రెండు పూలమాలలు వేసి, “ఎవరి పూలమాల ముందుగా వాడిపోవడం మొదలవుతుందో, వారు తమను తాము ఓడిపోయినట్లుగా భావించుకోవాలి” అని చెప్పింది.
ఆమె ఆ స్థలాన్ని విడిచి తన ఇంటి పనులను చూసుకోవడం ప్రారంభించింది. ఆ వాదన పదిహేడు రోజుల పాటు కొనసాగింది. మందన మిశ్రుని పూలమాల ముందుగా వాడిపోవడం మొదలైంది. మందన మిశ్రుడు తన ఓటమిని అంగీకరించి, సన్యాసిగా మారి శంకరుని అనుసరించడానికి ముందుకొచ్చాడు.
భారతి విద్యాదేవత అయిన సరస్వతి యొక్క అవతారం. ఒకసారి దుర్వాస మహర్షి ఒక పెద్ద సభలో బ్రహ్మ మరియు అతని భార్య ముందు వేదాలను పఠించారు. దుర్వాసుడు ఒక చిన్న పొరపాటు చేశాడు. దానికి సరస్వతి నవ్వింది. దుర్వాసుడు ఆగ్రహించి, ఆమె భూ లోకంలో జన్మించాలని శపించాడు. అందువల్ల సరస్వతి భారతిగా జన్మించవలసి వచ్చింది.
ఇప్పుడు భారతి కల్పించుకుని శంకరునితో : “నేను మందనుని రెండవ సగభాగాన్ని. మీరు మందనుని ఒక సగభాగాన్ని మాత్రమే ఓడించారు. మనమిద్దరం వాదించుకుందాం”. ఒక స్త్రీతో వాదించడానికి శంకరుడు అభ్యంతరం తెలిపాడు. గతంలో స్త్రీలతో వాదించిన సందర్భాలను భారతి ఉదహరించింది.
భారతి విద్యాదేవత అయిన సరస్వతి యొక్క అవతారం. ఒకసారి దుర్వాస మహర్షి ఒక పెద్ద సభలో బ్రహ్మ మరియు అతని భార్య ముందు వేదాలను పఠించారు. దుర్వాసుడు ఒక చిన్న పొరపాటు చేశాడు. దానికి సరస్వతి నవ్వింది. దుర్వాసుడు ఆగ్రహించి, ఆమె భూ లోకంలో జన్మించాలని శపించాడు. అందువల్ల సరస్వతి భారతిగా జన్మించవలసి వచ్చింది.
ఇప్పుడు భారతి కల్పించుకుని శంకరునితో : “నేను మందనుని రెండవ సగభాగాన్ని. మీరు మందనుని ఒక సగభాగాన్ని మాత్రమే ఓడించారు. మనమిద్దరం వాదించుకుందాం”. ఒక స్త్రీతో వాదించడానికి శంకరుడు అభ్యంతరం తెలిపాడు. గతంలో స్త్రీలతో వాదించిన సందర్భాలను భారతి ఉదహరించింది.
అప్పుడు శంకరుడు అంగీకరించాడు. ఈ వాదన కూడా పదిహేడు రోజుల పాటు నిరంతరాయంగా కొనసాగింది. భారతి ఒక శాస్త్రం నుండి మరొక శాస్త్రానికి మారుతూ పోయింది. చివరకు తాను శంకరుడిని ఓడించలేనని ఆమె గ్రహించింది. కామశాస్త్రం అనే విజ్ఞానం ద్వారా అతన్ని ఓడించాలని ఆమె నిశ్చయించుకుంది.
కామశాస్త్రంలో భారతితో వాదోపవాదాలు చేయడానికి సిద్ధపడటానికి, తనకు ఒక నెల సమయం ఇవ్వమని శంకరుడు ఆమెను కోరాడు. ఆమె అంగీకరించింది. శంకరుడు కాశీకి వెళ్ళాడు. ఆయన తన యోగశక్తుల ద్వారా తన సూక్ష్మ శరీరాన్ని భౌతిక శరీరం నుండి వేరు చేసి, తన భౌతిక శరీరాన్ని ఒక పెద్ద చెట్టు తొర్రలో వదిలి, ఆ భౌతిక శరీరాన్ని జాగ్రత్తగా చూసుకోమని తన శిష్యులను కోరాడు.
కామశాస్త్రంలో భారతితో వాదోపవాదాలు చేయడానికి సిద్ధపడటానికి, తనకు ఒక నెల సమయం ఇవ్వమని శంకరుడు ఆమెను కోరాడు. ఆమె అంగీకరించింది. శంకరుడు కాశీకి వెళ్ళాడు. ఆయన తన యోగశక్తుల ద్వారా తన సూక్ష్మ శరీరాన్ని భౌతిక శరీరం నుండి వేరు చేసి, తన భౌతిక శరీరాన్ని ఒక పెద్ద చెట్టు తొర్రలో వదిలి, ఆ భౌతిక శరీరాన్ని జాగ్రత్తగా చూసుకోమని తన శిష్యులను కోరాడు.
ఆ తర్వాత, దహన సంస్కారాలకు సిద్ధంగా ఉన్న రాజా అమరుక మృతదేహంలోకి ఆయన ప్రవేశించాడు. ఆ రాజు లేచి నిలబడగా, ఆ అద్భుత సంఘటనకు ప్రజలందరూ ఆనందించారు.
పునరుజ్జీవనం పొందిన రాజు ఆధ్యాత్మిక గుణాలు, ఆలోచనా విధానం కలిగిన వేరొక వ్యక్తి అని మంత్రులు, రాణులు త్వరలోనే తెలుసుకున్నారు. ఒక గొప్ప మహాత్ముని ఆత్మ తమ రాజు శరీరంలోకి ప్రవేశించిందని వారు గ్రహించారు. అందువల్ల, నిర్మానుష్యమైన అడవులలో, గుహలలో ఎక్కడో దాచిపెట్టిన మానవ శరీరం కోసం వెతకడానికి, దొరికినప్పుడు దాన్ని దహనం చేయడానికి దూతలను పంపారు.
పునరుజ్జీవనం పొందిన రాజు ఆధ్యాత్మిక గుణాలు, ఆలోచనా విధానం కలిగిన వేరొక వ్యక్తి అని మంత్రులు, రాణులు త్వరలోనే తెలుసుకున్నారు. ఒక గొప్ప మహాత్ముని ఆత్మ తమ రాజు శరీరంలోకి ప్రవేశించిందని వారు గ్రహించారు. అందువల్ల, నిర్మానుష్యమైన అడవులలో, గుహలలో ఎక్కడో దాచిపెట్టిన మానవ శరీరం కోసం వెతకడానికి, దొరికినప్పుడు దాన్ని దహనం చేయడానికి దూతలను పంపారు.
అలా చేస్తే, కొత్త రాజు చాలా కాలం పాటు తమతోనే ఉంటాడని వారు భావించారు.
శంకరుడు తన రాణులతో ప్రేమానుభూతులన్నింటినీ పొందుతున్నాడు. మాయ చాలా శక్తివంతమైనది. ఆ రాణుల మధ్య, తాను వారి వద్దకు తిరిగి వెళ్తానని శిష్యులకు ఇచ్చిన వాగ్దానాలన్నింటినీ శంకరుడు పూర్తిగా మరచిపోయాడు. శిష్యులు శంకరుని కోసం వెతకడం ప్రారంభించారు.
శంకరుడు తన రాణులతో ప్రేమానుభూతులన్నింటినీ పొందుతున్నాడు. మాయ చాలా శక్తివంతమైనది. ఆ రాణుల మధ్య, తాను వారి వద్దకు తిరిగి వెళ్తానని శిష్యులకు ఇచ్చిన వాగ్దానాలన్నింటినీ శంకరుడు పూర్తిగా మరచిపోయాడు. శిష్యులు శంకరుని కోసం వెతకడం ప్రారంభించారు.
వారు అమరుక రాజు యొక్క అద్భుత పునరుత్థానం గురించి విన్నారు. వారు వెంటనే నగరానికి వెళ్లి రాజును కలుసుకున్నారు. వారు కొన్ని తాత్విక గీతాలను పాడారు, అవి వెంటనే శంకరుని జ్ఞాపకశక్తిని పునరుద్ధరించాయి. శిష్యులు వెంటనే శంకరుని భౌతిక శరీరాన్ని దాచిపెట్టిన ప్రదేశానికి చేరుకున్నారు.
అప్పటికే రాణి దూతలు భౌతిక శరీరాన్ని కనుగొని దానికి నిప్పు పెట్టడం ప్రారంభించారు. సరిగ్గా అప్పుడే శంకరుని ఆత్మ తన శరీరంలోకి ప్రవేశించింది. శంకరుడు తనకు సహాయం చేయమని హరిని ప్రార్థించాడు. వెంటనే వర్షం కురిసి మంటలు ఆరిపోయాయి.
అప్పుడు శంకరుడు మందన మిశ్రుని నివాసానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఆయన పాత వివాదాన్ని పునఃప్రారంభించి, భారతి లేవనెత్తిన అన్ని ప్రశ్నలకు సంతృప్తికరంగా సమాధానమిచ్చాడు. మందన మిశ్రుడు తన ఆస్తినంతటినీ శ్రీ శంకరునికి దానంగా ఇచ్చాడు. శంకరుడు దానిని పేదలకు, అర్హులైన వారికి పంచిపెట్టేలా మందనుని ఆదేశించారు.
అప్పుడు శంకరుడు మందన మిశ్రుని నివాసానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఆయన పాత వివాదాన్ని పునఃప్రారంభించి, భారతి లేవనెత్తిన అన్ని ప్రశ్నలకు సంతృప్తికరంగా సమాధానమిచ్చాడు. మందన మిశ్రుడు తన ఆస్తినంతటినీ శ్రీ శంకరునికి దానంగా ఇచ్చాడు. శంకరుడు దానిని పేదలకు, అర్హులైన వారికి పంచిపెట్టేలా మందనుని ఆదేశించారు.
ఆ తర్వాత అతను శంకరుని శిష్యుడయ్యాడు. శంకరుడు అతనికి సన్యాస దీక్ష ఇచ్చి, 'సురేశ్వర ఆచార్య' అనే పేరు పెట్టాడు. శృంగేరి మఠం బాధ్యతలు స్వీకరించిన మొదటి సన్యాసి సురేశ్వర ఆచార్యుడే. భారతి కూడా శంకరునితో పాటు శృంగేరికి వెళ్ళింది. అక్కడ ఆమెను నేటికీ పూజిస్తారు.
శంకరుడు భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి వేద పండితులను ఆహ్వానించి, వారి అనేక ప్రశ్నలకు సమాధానమిచ్చిన తరువాత సర్వజ్ఞ పీఠాన్ని అధిష్టించాడు. తన కాలంలోని డెబ్బై రెండు విభిన్న సంప్రదాయాలకు చెందిన మత విరోధులందరినీ ఓడించి, వేద ధర్మం యొక్క ఆధిక్యతను స్థాపించడం ద్వారా, శంకరుడు అందరికీ జగద్గురువు అయ్యాడు.
శంకర మతాల (షణ్మత స్థాపన):
శంకరులు ప్రజలందరూ ఒకే దేవుడిని పూజించేలా, విభేదాలు లేకుండా ఉండటానికి షణ్మతాలను (ఆరుగురు దేవతల పూజ) సమన్వయం చేశారు:
శంకరుడు భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి వేద పండితులను ఆహ్వానించి, వారి అనేక ప్రశ్నలకు సమాధానమిచ్చిన తరువాత సర్వజ్ఞ పీఠాన్ని అధిష్టించాడు. తన కాలంలోని డెబ్బై రెండు విభిన్న సంప్రదాయాలకు చెందిన మత విరోధులందరినీ ఓడించి, వేద ధర్మం యొక్క ఆధిక్యతను స్థాపించడం ద్వారా, శంకరుడు అందరికీ జగద్గురువు అయ్యాడు.
శంకర మతాల (షణ్మత స్థాపన):
శంకరులు ప్రజలందరూ ఒకే దేవుడిని పూజించేలా, విభేదాలు లేకుండా ఉండటానికి షణ్మతాలను (ఆరుగురు దేవతల పూజ) సమన్వయం చేశారు:
శివం (శైవం)
విష్ణుం (వైష్ణవం)
శక్తిం (శాక్తేయం)
సూర్యం (సౌరం)
గణేశం (గాణాపత్యం)
కుమారం (కౌమారం)
ఆదిశంకరాచార్యులు అద్వైత వేదాంతాన్ని బోధిస్తూ, వేదోక్తమైన కర్మలను ఆచరిస్తూ, జ్ఞానాన్ని పొందమని ప్రజలకు నిర్దేశించారు.
విష్ణుం (వైష్ణవం)
శక్తిం (శాక్తేయం)
సూర్యం (సౌరం)
గణేశం (గాణాపత్యం)
కుమారం (కౌమారం)
ఆదిశంకరాచార్యులు అద్వైత వేదాంతాన్ని బోధిస్తూ, వేదోక్తమైన కర్మలను ఆచరిస్తూ, జ్ఞానాన్ని పొందమని ప్రజలకు నిర్దేశించారు.
ఇతర మత వర్గాలపై శంకరుని విజయం ఎంత సంపూర్ణమైనదంటే, ఆ తర్వాత వాటిలో ఏదీ ఈ దేశంలో తల ఎత్తలేకపోయింది. వాటిలో చాలా వరకు పూర్తిగా కనుమరుగయ్యాయి. శంకరుని కాలం తర్వాత, కొందరు ఆచార్యులు వచ్చినా, వారిలో ఎవరూ కూడా శంకరునిలా తమతో విభేదించిన వారిని ఓడించి, తిరుగులేని ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించలేకపోయారు.
తల్లి అంత్యక్రియలు
తన తల్లి తీవ్ర అనారోగ్యంతో ఉందని శంకరునికి వార్త అందింది. ఆయన తన శిష్యులను విడిచిపెట్టి ఒంటరిగా కాలడికి బయలుదేరాడు. అప్పటికి ఆయన తల్లి మంచాన పడి ఉంది. శంకరుడు భక్తితో ఆమె పాదాలను తాకాడు. శంకరుడు హరిని స్తుతించాడు. హరి దూతలు వచ్చారు. శంకరుని తల్లి తన భౌతిక శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, ఆ దూతలతో పాటు హరి నివాసానికి వెళ్ళిపోయింది.
శంకరుడు తల్లి అంత్యక్రియలు నిర్వహించడంలో తీవ్రమైన ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నాడు. సాధారణంగా, సన్యాసులు గృహస్థులకు నిర్దేశించిన ఏ ఆచారాలను గానీ, కర్మకాండలను గానీ నిర్వహించరు. నంబూదిరి బ్రాహ్మణులందరూ శంకరునికి వ్యతిరేకంగా ఉన్నారు. శంకరుని బంధువులు కూడా సహాయం చేయలేదు. మృతదేహాన్ని దహన సంస్కారాల ప్రదేశానికి తీసుకువెళ్లడంలో కూడా వారు సహాయం చేయడానికి ముందుకు రాలేదు,
తల్లి అంత్యక్రియలు
తన తల్లి తీవ్ర అనారోగ్యంతో ఉందని శంకరునికి వార్త అందింది. ఆయన తన శిష్యులను విడిచిపెట్టి ఒంటరిగా కాలడికి బయలుదేరాడు. అప్పటికి ఆయన తల్లి మంచాన పడి ఉంది. శంకరుడు భక్తితో ఆమె పాదాలను తాకాడు. శంకరుడు హరిని స్తుతించాడు. హరి దూతలు వచ్చారు. శంకరుని తల్లి తన భౌతిక శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, ఆ దూతలతో పాటు హరి నివాసానికి వెళ్ళిపోయింది.
శంకరుడు తల్లి అంత్యక్రియలు నిర్వహించడంలో తీవ్రమైన ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నాడు. సాధారణంగా, సన్యాసులు గృహస్థులకు నిర్దేశించిన ఏ ఆచారాలను గానీ, కర్మకాండలను గానీ నిర్వహించరు. నంబూదిరి బ్రాహ్మణులందరూ శంకరునికి వ్యతిరేకంగా ఉన్నారు. శంకరుని బంధువులు కూడా సహాయం చేయలేదు. మృతదేహాన్ని దహన సంస్కారాల ప్రదేశానికి తీసుకువెళ్లడంలో కూడా వారు సహాయం చేయడానికి ముందుకు రాలేదు,
చితికి నిప్పు పెట్టడానికి కూడా నిరాకరించారు. చివరికి శంకరుడు అంత్యక్రియలను ఒంటరిగానే నిర్వహించాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. అతను మృతదేహాన్ని పూర్తిగా మోయలేక, దానిని ముక్కలుగా నరికి, ఆ ముక్కలను ఒక్కొక్కటిగా ఇంటి పెరట్లోకి తీసుకువెళ్లాడు. అక్కడ అరటి చెట్ల కాండాలతో చితిని నిర్మించి, తన యోగశక్తితో దానికి నిప్పు పెట్టాడు.
శంకరుడు నంబూదిరీలకు గుణపాఠం నేర్పాలనుకున్నాడు. అప్పుడు, నంబూదిరి బ్రాహ్మణుల ప్రతి ఇల్లు లేదా ఇంట్లో కుటుంబ మృతదేహాలను దహనం చేయడానికి ఒక మూలను కేటాయించాలని, ఆ మృతదేహాన్ని ముక్కలుగా నరికి, ఆ తర్వాత వాటిని దహనం చేయాలని స్థానిక అధిపతి చేత ఒక శాసనం జారీ చేయించాడు. ఈ ఆచారం నంబూదిరి బ్రాహ్మణులలో నేటికీ కొనసాగుతోంది.
ఆ తర్వాత శంకరుడు శృంగేరికి తిరిగి వచ్చాడు. అక్కడి నుండి తన అసంఖ్యాక అనుచరులతో తూర్పు తీర పర్యటనకు బయలుదేరాడు. శంకరుడు వెళ్ళిన ప్రతిచోటా తన అద్వైత తత్వాన్ని బోధించాడు. ఆయన పూరీలో గోవర్ధన మఠాన్ని స్థాపించాడు.
ఆ తర్వాత శంకరుడు శృంగేరికి తిరిగి వచ్చాడు. అక్కడి నుండి తన అసంఖ్యాక అనుచరులతో తూర్పు తీర పర్యటనకు బయలుదేరాడు. శంకరుడు వెళ్ళిన ప్రతిచోటా తన అద్వైత తత్వాన్ని బోధించాడు. ఆయన పూరీలో గోవర్ధన మఠాన్ని స్థాపించాడు.
ఆయన కాంచీపురానికి వెళ్లి శాక్తులపై దాడి చేసి దేవాలయాలను పునరుద్ధరించారు. చోళ, పాండ్య రాజ్యాల పాలకులను తన పక్షాన చేర్చుకున్నాడు. తరువాత ఉజ్జయినికి వెళ్లి, నరరక్తాన్ని చిందిస్తున్న భైరవుల దురాగతాలను అణచివేశాడు. ఆ తర్వాత ద్వారకకు వెళ్లి అక్కడ ఒక మఠాన్ని స్థాపించాడు. అనంతరం ఆయన గంగానదికి ప్రదక్షిణంగా పర్యటించి, మహనీయులతో ధార్మిక వివాదాలు చేశాడు.
దాసనామి సన్యాసులు
శంకరుడు 'దాసనామి' అనే పేరుతో పది నిర్దిష్ట సన్యాసుల వర్గాలను ఏర్పాటు చేశారు. వీరు తమ పేర్ల చివర ఈ క్రింది పది ప్రత్యయాలలో ఏదో ఒకదానిని చేర్చుకుంటారు: సరస్వతి, భారతి, పూరి (శృంగేరి మఠం); తీర్థ, ఆశ్రమ (ద్వారకా మఠం); గిరి, పర్వత మరియు సాగర్ (జోషి మఠం); వన మరియు అరణ్య (గోవర్ధన మఠం).
ఈ వర్గాలలో పరమహంస అత్యున్నతమైనది. సుదీర్ఘ వేదాంత అధ్యయనం, ధ్యానం మరియు ఆత్మ సాక్షాత్కారం ద్వారా పరమహంస కావడం సాధ్యమవుతుంది. అతివర్ణాశ్రమిలు కుల, జీవన విధానానికి అతీతులు. వారు అన్ని వర్గాల ప్రజలతో కలిసి భోజనం చేస్తారు. శంకరుని సన్యాసులు భారతదేశం అంతటా కనిపిస్తారు.
కొన్ని సంఘటనలు
ఒకనాడు శంకరుడు తన శిష్యులతో కలిసి గంగానదిలో స్నానం చేయడానికి వీధిలో వెళుతుండగా, అదే వీధిలో తన కుక్కలతో వెళ్తున్న ఒక చండాలుడు ఆయనకు ఎదురయ్యాడు. శంకరుని శిష్యులు కేకలు వేసి, ఆ చండాలుడిని దారి నుండి తప్పుకోమని కోరారు.
అప్పుడు ఆ చండాలుడు శంకరుడిని ఇలా అడిగాడు: “ఓ పూజ్య గురువర్యా! మీరు అద్వైత వేదాంత ప్రబోధకులు, అయినా మనిషి మనిషికి మధ్య ఇంత పెద్ద భేదాన్ని చూపిస్తున్నారు. ఇది మీ అద్వైత బోధనకు ఎలా అనుగుణంగా ఉంటుంది? అద్వైతం కేవలం ఒక సిద్ధాంతమా?”.
చండాలుడి తెలివైన ప్రశ్నకు శంకరుడు ఎంతగానో ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆయన మనసులో, “నాకు ఒక గుణపాఠం నేర్పడానికే శివుడు ఈ రూపం ధరించాడు” అని అనుకున్నాడు. అప్పుడే ఆయన ‘మానీష పంచకం’ అనే ఐదు శ్లోకాలను రచించాడు.
ప్రతి శ్లోకం “ఎవరైతే అద్వైత దృష్టితో దృగ్విషయాలను చూడటం నేర్చుకున్నాడో, అతడే నా నిజమైన గురువు, అతను చండాలుడైనా, బ్రాహ్మణుడైనా సరే”. అని ముగుస్తుంది
కాశీలో ఒక విద్యార్థి సంస్కృత వ్యాకరణ సూత్రాలను బట్టీ పడుతున్నాడు. అతను పదే పదే “దుక్రిన్ కరణే, దుక్రిన్ కరణే” అని జపిస్తున్నాడు. శంకరుడు అది విని, ఆ బాలుని పట్టుదలకు ముగ్ధుడయ్యాడు. ఆత్మ మోక్షం విషయంలో ఇటువంటి చదువుల నిరర్థకతను బోధించడానికి, ఆయన వెంటనే ప్రసిద్ధ భజ గోవిందం గీతాన్ని పాడాడు. ఆ గీతం యొక్క అర్థం: “ఓ మూర్ఖుడా, గోవిందుడిని పూజించు, గోవిందుడిని పూజించు, గోవిందుడిని పూజించు! నీవు మరణించే సమయంలో, ఈ సంస్కృత సూత్రాల పఠనం నిన్ను రక్షించదు”.
ఒకసారి కొందరు అల్లరివాళ్ళు శంకరుడికి మాంసం, మద్యం సమర్పించారు. శంకరుడు తన కుడి చేతితో ఆ వస్తువులను తాకాడు. ఆ మాంసం ఆపిల్ పండ్లుగా, ఆ మద్యం పాలుగా మారిపోయాయి.
ఒక కపాలికుడు శంకరుని వద్దకు వచ్చి, ఆయన శిరస్సును కానుకగా ఇవ్వమని వేడుకున్నాడు. శంకరుడు అంగీకరించి, తాను ఏకాంతంగా ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నప్పుడు తన శిరస్సును తీసుకుని వెళ్ళమని ఆ కపాలికుడిని కోరాడు. ఆ కపాలికుడు ఒక పెద్ద కత్తితో శంకరుని శిరస్సును నరకడానికి గురిపెట్టాడు. శంకరుని భక్తుడైన పద్మపాదుడు అక్కడికి వచ్చి, ఆ కపాలికుని చేయి పట్టుకుని తన కత్తితో అతడిని సంహరించాడు. పద్మపాదుడు నరసింహ స్వామి భక్తుడు. నరసింహ స్వామి పద్మపాదుని శరీరంలోకి ప్రవేశించి ఆ కపాలికుడిని సంహరించాడు.
శంకరుని తత్వశాస్త్రం
శంకరుడు బ్రహ్మ సూత్రాలు, ఉపనిషత్తులు మరియు గీతపై భాష్యాలు , వ్యాఖ్యానాలు వ్రాసాడు. బ్రహ్మ సూత్రాలలోని భాష్యాన్ని సరిరిక్ భాష్య అంటారు. శంకరుడు సనత్ సుజాతీయ మరియు సహస్రనామ అధ్యాయపై వ్యాఖ్యానాలు వ్రాసాడు. “తర్కం మరియు అధిభౌతిక శాస్త్రం నేర్చుకోవడానికి, శంకరుని వ్యాఖ్యానాలకు వెళ్లండి, భక్తిని విప్పి, బలపరిచే ఆచరణాత్మక జ్ఞానం కోసం, వివేక చూడామణి, ఆత్మ బోధ, అపరోక్ష అనుభవం, ఆనంద లహరి, ఆత్మ-అనత్మ వివేకం, దృక్-దృశ్య సాహితీ వివేకం వంటి ఆయన రచనలకు వెళ్లండి” అని సాధారణంగా చెబుతారు. శంకరుడు మాధుర్యం, రాగం మరియు ఆలోచనలో అసమానమైన పద్యాలలో అసంఖ్యాకమైన రచనలను రచించారు.
శంకరుని పరమ బ్రహ్మం నిర్గుణ (గుణాలు లేనిది), నిరాకార (రూపం లేనిది), నిర్విశేష (గుణాలు లేనిది) మరియు అకర్త (కర్త లేనిది). అది అన్ని అవసరాలకు, కోరికలకు అతీతమైనది. శంకరుడు ఇలా అంటాడు, “ఈ ఆత్మ స్వయంసిద్ధమైనది. ఆత్మ ఉనికికి సంబంధించిన రుజువుల ద్వారా ఈ ఆత్మ లేదా స్వీయత స్థాపించబడదు. ఈ ఆత్మను నిరాకరించడం సాధ్యం కాదు, ఎందుకంటే దానిని నిరాకరించే వాని యొక్క అసలు సారం ఇదే. ఆత్మ అన్ని రకాల జ్ఞానానికి ఆధారం. స్వీయత లోపల ఉంది, స్వీయత బయట ఉంది, స్వీయత ముందు ఉంది మరియు స్వీయత వెనుక ఉంది. స్వీయత కుడివైపున ఉంది, స్వీయత ఎడమవైపున ఉంది, స్వీయత పైన ఉంది మరియు స్వీయత క్రింద ఉంది”.
సత్యం-జ్ఞానం-అనంతం-ఆనందం అనేవి వేర్వేరు గుణాలు కావు. అవి బ్రహ్మం యొక్క మూలసారం. బ్రహ్మాన్ని వర్ణించలేము, ఎందుకంటే వర్ణన భేదాన్ని సూచిస్తుంది. ఆయన తప్ప మరెవరి నుండీ బ్రహ్మాన్ని వేరు చేయలేము.
బాహ్య ప్రపంచానికి—అంటే నామరూపాల ప్రపంచానికి—స్వతంత్ర అస్తిత్వం లేదు. ఆత్మకు మాత్రమే నిజమైన అస్తిత్వం ఉంది. ప్రపంచం కేవలం వ్యవహారికమైనది లేదా దృశ్యరూపమైనది.
శంకరుడు కేవల అద్వైత తత్వానికి ప్రచారకుడు. ఆయన బోధనలను ఈ క్రింది మాటలలో సంగ్రహించవచ్చు:
బ్రహ్మ సత్యం జగత్ మిథ్య
జీవో బ్రహ్మైవ న అపరా
బ్రహ్మం ఒక్కటే సత్యం, ఈ ప్రపంచం అసత్యం; జీవుడు బ్రహ్మంతో సమానం.
శంకరుడు వివర్తవాదాన్ని బోధించాడు. తాడుపై పాము ఎలా ఆవరించి ఉంటుందో, అలాగే ఈ ప్రపంచం మరియు ఈ శరీరం బ్రహ్మంపై లేదా పరమాత్మపై ఆవరించి ఉంటాయి. మీరు తాడు గురించి జ్ఞానం పొందితే, పాము భ్రమ తొలగిపోతుంది. అదే విధంగా, మీరు బ్రహ్మం గురించి జ్ఞానం పొందితే, శరీరం మరియు ప్రపంచం యొక్క భ్రమ తొలగిపోతుంది.
మాతృభూమి భారతదేశం అందించిన మేధావులలో, మహోన్నత ఆత్మలలో శంకరుడు అగ్రగామి. ఆయన అద్వైత తత్వశాస్త్ర ప్రవర్తకుడు. శంకరుడు ఒక మహోన్నత తాత్వికుడు, ఆచరణాత్మక తత్వవేత్త, దోషరహిత తార్కికుడు, చైతన్యవంతమైన వ్యక్తిత్వం మరియు అద్భుతమైన నైతిక, ఆధ్యాత్మిక శక్తి. ఆయన గ్రహణ, వివరణ శక్తులకు హద్దులు లేవు. పరిపూర్ణ యోగి, జ్ఞాని మరియు భక్తుడు. ఆయన ఒక అసాధారణ కర్మయోగి. ఆయన ఒక శక్తివంతమైన ఆకర్షణ కేంద్రం.
శంకరుడు అన్వేషించని, తన అతీంద్రియ మేధస్సు యొక్క స్పర్శ, మెరుగు మరియు పరిపూర్ణతను పొందని జ్ఞాన శాఖ ఒక్కటి కూడా లేదు. శంకరుని పట్ల, ఆయన రచనల పట్ల మాకు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలు ఉన్నాయి. ఆయన మనస్సు యొక్క ఔన్నత్యం, ప్రశాంతత మరియు స్థిరత్వం, ఆయన వివిధ ప్రశ్నలను పరిష్కరించే నిష్పక్షపాత వైఖరి, ఆయన భావవ్యక్తీకరణలోని స్పష్టత - ఇవన్నీ ఆ తత్వవేత్త పట్ల మా గౌరవాన్ని మరింత పెంచుతాయి. సూర్యుడు ప్రకాశిస్తున్నంత కాలం ఆయన బోధనలు జీవిస్తూనే ఉంటాయి.
శంకరుని పాండిత్యం, క్లిష్టమైన తాత్విక సమస్యలను ఆయన అద్భుతంగా వివరించిన తీరు నేటి ప్రపంచంలోని సకల తత్వశాస్త్రాల ప్రశంసలను పొందాయి. శంకరుడు ఒక మేధావి, గొప్ప తత్వవేత్త, సమర్థుడైన ప్రచారకుడు, సాటిలేని ప్రబోధకుడు, ప్రతిభావంతుడైన కవి మరియు గొప్ప మత సంస్కర్త.
కాశీలో ఒక విద్యార్థి సంస్కృత వ్యాకరణ సూత్రాలను బట్టీ పడుతున్నాడు. అతను పదే పదే “దుక్రిన్ కరణే, దుక్రిన్ కరణే” అని జపిస్తున్నాడు. శంకరుడు అది విని, ఆ బాలుని పట్టుదలకు ముగ్ధుడయ్యాడు. ఆత్మ మోక్షం విషయంలో ఇటువంటి చదువుల నిరర్థకతను బోధించడానికి, ఆయన వెంటనే ప్రసిద్ధ భజ గోవిందం గీతాన్ని పాడాడు. ఆ గీతం యొక్క అర్థం: “ఓ మూర్ఖుడా, గోవిందుడిని పూజించు, గోవిందుడిని పూజించు, గోవిందుడిని పూజించు! నీవు మరణించే సమయంలో, ఈ సంస్కృత సూత్రాల పఠనం నిన్ను రక్షించదు”.
ఒకసారి కొందరు అల్లరివాళ్ళు శంకరుడికి మాంసం, మద్యం సమర్పించారు. శంకరుడు తన కుడి చేతితో ఆ వస్తువులను తాకాడు. ఆ మాంసం ఆపిల్ పండ్లుగా, ఆ మద్యం పాలుగా మారిపోయాయి.
ఒక కపాలికుడు శంకరుని వద్దకు వచ్చి, ఆయన శిరస్సును కానుకగా ఇవ్వమని వేడుకున్నాడు. శంకరుడు అంగీకరించి, తాను ఏకాంతంగా ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నప్పుడు తన శిరస్సును తీసుకుని వెళ్ళమని ఆ కపాలికుడిని కోరాడు. ఆ కపాలికుడు ఒక పెద్ద కత్తితో శంకరుని శిరస్సును నరకడానికి గురిపెట్టాడు. శంకరుని భక్తుడైన పద్మపాదుడు అక్కడికి వచ్చి, ఆ కపాలికుని చేయి పట్టుకుని తన కత్తితో అతడిని సంహరించాడు. పద్మపాదుడు నరసింహ స్వామి భక్తుడు. నరసింహ స్వామి పద్మపాదుని శరీరంలోకి ప్రవేశించి ఆ కపాలికుడిని సంహరించాడు.
శంకరుని తత్వశాస్త్రం
శంకరుడు బ్రహ్మ సూత్రాలు, ఉపనిషత్తులు మరియు గీతపై భాష్యాలు , వ్యాఖ్యానాలు వ్రాసాడు. బ్రహ్మ సూత్రాలలోని భాష్యాన్ని సరిరిక్ భాష్య అంటారు. శంకరుడు సనత్ సుజాతీయ మరియు సహస్రనామ అధ్యాయపై వ్యాఖ్యానాలు వ్రాసాడు. “తర్కం మరియు అధిభౌతిక శాస్త్రం నేర్చుకోవడానికి, శంకరుని వ్యాఖ్యానాలకు వెళ్లండి, భక్తిని విప్పి, బలపరిచే ఆచరణాత్మక జ్ఞానం కోసం, వివేక చూడామణి, ఆత్మ బోధ, అపరోక్ష అనుభవం, ఆనంద లహరి, ఆత్మ-అనత్మ వివేకం, దృక్-దృశ్య సాహితీ వివేకం వంటి ఆయన రచనలకు వెళ్లండి” అని సాధారణంగా చెబుతారు. శంకరుడు మాధుర్యం, రాగం మరియు ఆలోచనలో అసమానమైన పద్యాలలో అసంఖ్యాకమైన రచనలను రచించారు.
శంకరుని పరమ బ్రహ్మం నిర్గుణ (గుణాలు లేనిది), నిరాకార (రూపం లేనిది), నిర్విశేష (గుణాలు లేనిది) మరియు అకర్త (కర్త లేనిది). అది అన్ని అవసరాలకు, కోరికలకు అతీతమైనది. శంకరుడు ఇలా అంటాడు, “ఈ ఆత్మ స్వయంసిద్ధమైనది. ఆత్మ ఉనికికి సంబంధించిన రుజువుల ద్వారా ఈ ఆత్మ లేదా స్వీయత స్థాపించబడదు. ఈ ఆత్మను నిరాకరించడం సాధ్యం కాదు, ఎందుకంటే దానిని నిరాకరించే వాని యొక్క అసలు సారం ఇదే. ఆత్మ అన్ని రకాల జ్ఞానానికి ఆధారం. స్వీయత లోపల ఉంది, స్వీయత బయట ఉంది, స్వీయత ముందు ఉంది మరియు స్వీయత వెనుక ఉంది. స్వీయత కుడివైపున ఉంది, స్వీయత ఎడమవైపున ఉంది, స్వీయత పైన ఉంది మరియు స్వీయత క్రింద ఉంది”.
సత్యం-జ్ఞానం-అనంతం-ఆనందం అనేవి వేర్వేరు గుణాలు కావు. అవి బ్రహ్మం యొక్క మూలసారం. బ్రహ్మాన్ని వర్ణించలేము, ఎందుకంటే వర్ణన భేదాన్ని సూచిస్తుంది. ఆయన తప్ప మరెవరి నుండీ బ్రహ్మాన్ని వేరు చేయలేము.
బాహ్య ప్రపంచానికి—అంటే నామరూపాల ప్రపంచానికి—స్వతంత్ర అస్తిత్వం లేదు. ఆత్మకు మాత్రమే నిజమైన అస్తిత్వం ఉంది. ప్రపంచం కేవలం వ్యవహారికమైనది లేదా దృశ్యరూపమైనది.
శంకరుడు కేవల అద్వైత తత్వానికి ప్రచారకుడు. ఆయన బోధనలను ఈ క్రింది మాటలలో సంగ్రహించవచ్చు:
బ్రహ్మ సత్యం జగత్ మిథ్య
జీవో బ్రహ్మైవ న అపరా
బ్రహ్మం ఒక్కటే సత్యం, ఈ ప్రపంచం అసత్యం; జీవుడు బ్రహ్మంతో సమానం.
శంకరుడు వివర్తవాదాన్ని బోధించాడు. తాడుపై పాము ఎలా ఆవరించి ఉంటుందో, అలాగే ఈ ప్రపంచం మరియు ఈ శరీరం బ్రహ్మంపై లేదా పరమాత్మపై ఆవరించి ఉంటాయి. మీరు తాడు గురించి జ్ఞానం పొందితే, పాము భ్రమ తొలగిపోతుంది. అదే విధంగా, మీరు బ్రహ్మం గురించి జ్ఞానం పొందితే, శరీరం మరియు ప్రపంచం యొక్క భ్రమ తొలగిపోతుంది.
మాతృభూమి భారతదేశం అందించిన మేధావులలో, మహోన్నత ఆత్మలలో శంకరుడు అగ్రగామి. ఆయన అద్వైత తత్వశాస్త్ర ప్రవర్తకుడు. శంకరుడు ఒక మహోన్నత తాత్వికుడు, ఆచరణాత్మక తత్వవేత్త, దోషరహిత తార్కికుడు, చైతన్యవంతమైన వ్యక్తిత్వం మరియు అద్భుతమైన నైతిక, ఆధ్యాత్మిక శక్తి. ఆయన గ్రహణ, వివరణ శక్తులకు హద్దులు లేవు. పరిపూర్ణ యోగి, జ్ఞాని మరియు భక్తుడు. ఆయన ఒక అసాధారణ కర్మయోగి. ఆయన ఒక శక్తివంతమైన ఆకర్షణ కేంద్రం.
శంకరుడు అన్వేషించని, తన అతీంద్రియ మేధస్సు యొక్క స్పర్శ, మెరుగు మరియు పరిపూర్ణతను పొందని జ్ఞాన శాఖ ఒక్కటి కూడా లేదు. శంకరుని పట్ల, ఆయన రచనల పట్ల మాకు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలు ఉన్నాయి. ఆయన మనస్సు యొక్క ఔన్నత్యం, ప్రశాంతత మరియు స్థిరత్వం, ఆయన వివిధ ప్రశ్నలను పరిష్కరించే నిష్పక్షపాత వైఖరి, ఆయన భావవ్యక్తీకరణలోని స్పష్టత - ఇవన్నీ ఆ తత్వవేత్త పట్ల మా గౌరవాన్ని మరింత పెంచుతాయి. సూర్యుడు ప్రకాశిస్తున్నంత కాలం ఆయన బోధనలు జీవిస్తూనే ఉంటాయి.
శంకరుని పాండిత్యం, క్లిష్టమైన తాత్విక సమస్యలను ఆయన అద్భుతంగా వివరించిన తీరు నేటి ప్రపంచంలోని సకల తత్వశాస్త్రాల ప్రశంసలను పొందాయి. శంకరుడు ఒక మేధావి, గొప్ప తత్వవేత్త, సమర్థుడైన ప్రచారకుడు, సాటిలేని ప్రబోధకుడు, ప్రతిభావంతుడైన కవి మరియు గొప్ప మత సంస్కర్త.
బహుశా, ఏ సాహిత్య చరిత్రలోనూ ఆయన వంటి అద్భుతమైన రచయిత మరొకరు కనపడలేదు. నేటి పాశ్చాత్య పండితులు సైతం ఆయనకు నివాళులర్పిస్తున్నారు. ప్రాచీన సిద్ధాంతాలన్నింటిలో శంకరాచార్యుల సిద్ధాంతమే ఆధునిక మనస్సుకు అత్యంత అనుకూలమైనదిగా, సులభంగా ఆమోదయోగ్యమైనదిగా కనిపిస్తుంది.
శంకరుని ముగింపు
శంకరుడు అస్సాంలోని కామరూప్ (ప్రస్తుత గౌహతి)కు వెళ్లి, శాక్త వ్యాఖ్యాత అయిన అభినవ గుప్తునితో వాదించి, అతనిపై విజయం సాధించాడు. అభినవుడు తన ఓటమిని అవమానంగా భావించాడు. అతను చేతబడి ద్వారా శంకరునికి తీవ్రమైన మొలల వ్యాధిని కలిగించాడు.
శంకరుడు అస్సాంలోని కామరూప్ (ప్రస్తుత గౌహతి)కు వెళ్లి, శాక్త వ్యాఖ్యాత అయిన అభినవ గుప్తునితో వాదించి, అతనిపై విజయం సాధించాడు. అభినవుడు తన ఓటమిని అవమానంగా భావించాడు. అతను చేతబడి ద్వారా శంకరునికి తీవ్రమైన మొలల వ్యాధిని కలిగించాడు.
పద్మపాదుడు ఆ చేతబడి దుష్ప్రభావాలను తొలగించాడు. శంకరుడు పూర్తిగా కోలుకున్నాడు.
తన యాత్ర చివరలో శంకరులు బదరీ క్షేత్రానికి వెళ్లినప్పుడు శ్రీ మహావిష్ణువు ఆయనను అలకనంద నదిలో ఉన్న తన విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి అక్కడ ఒక క్షేత్రాన్ని ఏర్పాటు చేయమని నిర్దేశిస్తాడు. శంకరులు అక్కడ బదరీనారాయణ క్షేత్రాన్ని, జోషిలో జ్యోతిర్మఠాన్ని స్థాపించారు.
శంకరుల కృపవల్లే మనకు నేడు అష్టాదశ శక్తి పీఠాలు పునరుద్ధరింపబడ్డాయి. భగవద్గీత, బ్రహ్మసూత్రాలు, విష్ణు సహస్ర నామాలకు శంకరుల రాసిన భాష్యాలు, ఆయను అనుసరించినవారికీ, విభేదించిన వారికీ కూడా మౌలిక వ్యాఖ్య గ్రంథాలుగా ఉపయోగపడ్డాయి.
ఆ తర్వాత హిమాలయాలలో మరింత ఎత్తైన కేదార్నాథ్కు వెళ్ళాడు. క్రీ.శ. 820లో, తన ముప్పై రెండవ ఏట ఆయన లింగంలో ఏకమయ్యాడు.
శృంగేరి మఠం
మైసూరు రాష్ట్రానికి వాయువ్య దిశలో, పశ్చిమ కనుమల సుందరమైన పర్వత పాదాల వద్ద, కన్య అడవులతో చుట్టుముట్టబడిన శృంగేరి గ్రామం ఉంది. ఇక్కడే శంకరుడు తన మొదటి మఠాన్ని స్థాపించాడు. తుంగభద్ర నది యొక్క శాఖ అయిన తుంగ నది, ఆలయ గోడలను అతి సమీపంగా తాకుతూ ఈ లోయ గుండా ప్రవహిస్తుంది;
శృంగేరి మఠం
మైసూరు రాష్ట్రానికి వాయువ్య దిశలో, పశ్చిమ కనుమల సుందరమైన పర్వత పాదాల వద్ద, కన్య అడవులతో చుట్టుముట్టబడిన శృంగేరి గ్రామం ఉంది. ఇక్కడే శంకరుడు తన మొదటి మఠాన్ని స్థాపించాడు. తుంగభద్ర నది యొక్క శాఖ అయిన తుంగ నది, ఆలయ గోడలను అతి సమీపంగా తాకుతూ ఈ లోయ గుండా ప్రవహిస్తుంది;
గంగానది జలాలు స్నానానికి (గంగా స్నానం, తుంగ పానం) ఎంత ప్రసిద్ధి చెందాయో, దీని స్వచ్ఛమైన, నిర్మలమైన జలాలు త్రాగడానికి కూడా అంతే ప్రసిద్ధి చెందాయి. శృంగేరి అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశం, దాని సౌందర్యాన్ని చూస్తేనే దాని గొప్పతనాన్ని అర్థం చేసుకోగలం. నానుడి ప్రకారం, ఈ మఠం 'ఇప్పటికీ బలంగా కొనసాగుతోంది'. మఠం స్థాపించినప్పటి నుండి దానికి నాయకత్వం వహించిన విద్యారణ్య వంటి మహనీయుల గొప్పతనం వల్ల, అలాగే దాని వ్యవస్థాపకుడి కీర్తి ప్రతిష్టల వల్ల కూడా, లెక్కలేనంత మంది సాధకులు, భక్తులు ఈ మఠానికి ఇంతటి గౌరవాన్ని అందిస్తున్నారు.
ఇక్కడ ఒక విషయం ప్రస్తావిస్తే సందర్భోచితమే. విద్యారణ్యుడు (శాయన అని కూడా పిలుస్తారు) రచించిన ఋగ్వేద వ్యాఖ్యానాన్ని అనువదించడానికి ప్రసిద్ధ సంస్కృత విద్యావేత్త మాక్స్ ముల్లర్కు ముప్పై సంవత్సరాలు పట్టింది. ఆ విద్వాంసుడైన విద్యావేత్త తన ముందుమాటలో, ఆ ముప్పై సంవత్సరాలలో అనువాదంపై కనీసం పది నిమిషాలు కేటాయించని రోజు ఒక్కటి కూడా గడవలేదని పేర్కొన్నారు. ఇంకో ఆసక్తికరమైన సంఘటన కూడా ఉంది. ఆ తాళపత్ర గ్రంథం కొన్ని చోట్ల చదవడానికి వీలులేకుండా ఉన్నప్పుడు, అప్పటి మైసూరు మహారాజు పలుకుబడితో, శృంగేరి మఠంలో ఇప్పటికీ భద్రంగా ఉన్న మొదటి అసలు ప్రతి నుండి ఆయన అధికారిక నకలును పొందారు.
ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన శ్రీ శారదా దేవాలయం కూడా భక్తులకు అంతే ఆకర్షణగా ఉంది. భారతదేశంలో పుణ్యపురుషులు లేదా వారి వారసులు కొలువుదీరిన, మరియు భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి హిందువులు సమావేశమయ్యే మఠాలు, ఆశ్రమాలు అనేకం ఉన్నాయి,
ఇక్కడ ఒక విషయం ప్రస్తావిస్తే సందర్భోచితమే. విద్యారణ్యుడు (శాయన అని కూడా పిలుస్తారు) రచించిన ఋగ్వేద వ్యాఖ్యానాన్ని అనువదించడానికి ప్రసిద్ధ సంస్కృత విద్యావేత్త మాక్స్ ముల్లర్కు ముప్పై సంవత్సరాలు పట్టింది. ఆ విద్వాంసుడైన విద్యావేత్త తన ముందుమాటలో, ఆ ముప్పై సంవత్సరాలలో అనువాదంపై కనీసం పది నిమిషాలు కేటాయించని రోజు ఒక్కటి కూడా గడవలేదని పేర్కొన్నారు. ఇంకో ఆసక్తికరమైన సంఘటన కూడా ఉంది. ఆ తాళపత్ర గ్రంథం కొన్ని చోట్ల చదవడానికి వీలులేకుండా ఉన్నప్పుడు, అప్పటి మైసూరు మహారాజు పలుకుబడితో, శృంగేరి మఠంలో ఇప్పటికీ భద్రంగా ఉన్న మొదటి అసలు ప్రతి నుండి ఆయన అధికారిక నకలును పొందారు.
ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన శ్రీ శారదా దేవాలయం కూడా భక్తులకు అంతే ఆకర్షణగా ఉంది. భారతదేశంలో పుణ్యపురుషులు లేదా వారి వారసులు కొలువుదీరిన, మరియు భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి హిందువులు సమావేశమయ్యే మఠాలు, ఆశ్రమాలు అనేకం ఉన్నాయి,
కానీ ఆది శంకరాచార్యుల ఆది పీఠమైన శృంగేరి అంత గొప్పది లేదా అంత ప్రసిద్ధమైనది మరొకటి లేదు. శృంగేరి పీఠం ప్రపంచంలోని అత్యంత పురాతన ఆశ్రమాలలో ఒకటి, ఇది ఇప్పుడు పన్నెండు శతాబ్దాలకు పైగా వర్ధిల్లుతోంది. శంకరాచార్యులు స్థాపించిన నాలుగు విద్యాపీఠాలలో ఇది మొదటిది; మిగిలిన మూడు పూరీ, ద్వారక మరియు జోషి మఠం, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటీ హిందువుల నాలుగు వేదాలలో ఒకదానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది.
శంకరుడు తన నలుగురు ప్రముఖ శిష్యులను (సురేశ్వర ఆచార్య, పద్మపాద, హస్తమలక మరియు త్రోతకచార్య) వరుసగా శృంగేరి మఠం, జగన్నాథ మఠం, ద్వారకా మఠం మరియు జోషి మఠానికి పీఠాధిపతులుగా నియమించారు. శృంగేరి మఠం యొక్క గురువుల వారసత్వంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ సన్యాసి, విద్యారణ్యుడు, వేదాలపై గొప్ప వ్యాఖ్యాత మరియు విజయనగర రాజవంశం యొక్క తండ్రి. ఆయన విజయనగరం దీవాన్. శంకరాచార్య, విశ్వరూప, నిత్యబోధఘన, జ్ఞానఘన, జ్ఞానోత్తమ, జ్ఞాన గిరి, సింహ గిరీశ్వర, ఈశ్వర తీర్థ, నరసింహ తీర్థ, విద్యా శంకర తీర్థ మరియు భారతీ కృష్ణ తీర్థ.
శంకరుడు తన నలుగురు ప్రముఖ శిష్యులను (సురేశ్వర ఆచార్య, పద్మపాద, హస్తమలక మరియు త్రోతకచార్య) వరుసగా శృంగేరి మఠం, జగన్నాథ మఠం, ద్వారకా మఠం మరియు జోషి మఠానికి పీఠాధిపతులుగా నియమించారు. శృంగేరి మఠం యొక్క గురువుల వారసత్వంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ సన్యాసి, విద్యారణ్యుడు, వేదాలపై గొప్ప వ్యాఖ్యాత మరియు విజయనగర రాజవంశం యొక్క తండ్రి. ఆయన విజయనగరం దీవాన్. శంకరాచార్య, విశ్వరూప, నిత్యబోధఘన, జ్ఞానఘన, జ్ఞానోత్తమ, జ్ఞాన గిరి, సింహ గిరీశ్వర, ఈశ్వర తీర్థ, నరసింహ తీర్థ, విద్యా శంకర తీర్థ మరియు భారతీ కృష్ణ తీర్థ.
భారతదేశంలో నేడు వైదిక ధర్మం నిలిచి ఉండటానికి కారణం శంకరుడే. శంకరుని కాలంలో వైదిక ధర్మాన్ని వ్యతిరేకించే శక్తులు నేటికంటే సంఖ్యాపరంగా, శక్తివంతంగా ఉండేవి. అయినప్పటికీ, శంకరుడు ఒంటరిగా, అతి తక్కువ సమయంలో వారందరినీ అణచివేసి, ఈ దేశంలో వైదిక ధర్మాన్ని, అద్వైత వేదాంతాన్ని వాటి పూర్వపు ధర్మాలను పునరుద్ధరించాడు. ఆయన ఉపయోగించిన ఆయుధం జ్ఞానం మరియు ఆధ్యాత్మికత.
రామడు, కృష్ణుల వంటి పూర్వావతారాలు భౌతిక శక్తులను ఉపయోగించారు, ఎందుకంటే ఆ రోజుల్లో ధర్మానికి ఆటంకాలు అసురుల (రాక్షసుల) వేధింపుల నుండి పుట్టాయి. కలియుగంలో (వినాశన యుగం) ధర్మానికి ముప్పు బాహ్యమైన వాటికంటే అంతర్గతమైన, భౌతికమైన వాటికంటే మానసికమైన అడ్డంకుల నుండి ఉత్పన్నమైంది. అప్పుడు దాదాపు ప్రతి ఒక్కరి మనస్సులో అధర్మ బీజాలు పనిచేస్తున్నాయి.
అందువల్ల ఆ చెడును కేవలం జ్ఞానం మరియు ఆత్మశుద్ధి అనే ఆయుధంతోనే ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. ఈ ఆయుధాన్ని తయారు చేసి, దానిని సమర్థవంతంగా ప్రయోగించడానికే శంకరుడు బ్రాహ్మణ వర్ణంలో జన్మించి, చిన్న వయసులోనే సన్యాస దీక్ష తీసుకున్నాడు. రామడు, కృష్ణుల వంటి పూర్వావతారాలు క్షత్రియ వర్ణంలో జన్మించారు, ఎందుకంటే వారి కాలంలో ధర్మ పునరుద్ధరణ కోసం వారు శాస్త్రాస్త్రాలను ప్రయోగించవలసి వచ్చింది.
భారతీయ తత్వశాస్త్ర చరిత్రలో శంకరాచార్యుల స్థానం అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన స్థానం. ఒకవేళ శంకరులు ఈ భూమిపై అవతరించక పోయివుంటే, తాను బోధించిన పాఠాలను బోధించకపోయి ఉంటే, భరతవర్షం కొన్ని శతాబ్దాల క్రితమే భరతవర్షంగా అంతరించిపోయి ఉండేది.
అంతేకాక భరత భూమిపై జరిగిన వరుస దండయాత్రల వల్ల సనాతన ధర్మం తన ఉనికిని కోల్పోయేదని, తట్టుకుని నిలబడగలిగేది కాదని ఎలాంటి సందేహానికి తావులేకుండా నిశ్చయంగా చెప్పవచ్చు. శంకరాచార్యుల బోధలు ఇప్పటికీ నిజమైన సాధకుడి, నిజమైన హిందువు యొక్క ప్రతి కణంలో, ప్రతి జీవకణంలో స్పందిస్తూనే ఉన్నాయి.
శంకరాచార్యులు భారతదేశంలోని నాలుగు దిక్కులలో మఠాలను స్థాపించారు:
ఉత్తరం (జ్యోతిర్మఠం/జోషిమఠ్) (ఉత్తరాఖండ్) :అథర్వవేదానికి సంబంధించినది.
దక్షిణ: శృంగేరి శారదా పీఠం (కర్ణాటక) :యజుర్వేదానికి సంబంధించినది.
తూర్పు: గోవర్ధన మఠం (పూరీ, ఒడిశా) :ఋగ్వేదానికి సంబంధించినది.
పశ్చిమ: ద్వారకా శారదా పీఠం (గుజరాత్) :సామవేదానికి సంబంధించినది.
శంకరాచార్యుల రాసిన 108 గ్రంథాల్లో గణేశ పంచరత్న స్త్రోత్రం, భజ గోవిందం, లక్ష్మీ నృసింహ కరావలంబ స్తోత్రం, కనకథారా స్తోత్రం, శివానందలహరి, సౌందర్యలహరి వంటి అనేక రచనలు హిందువులకు నిత్య ప్రార్థనా స్తోత్రాలుగా ఉపయుక్తమయ్యాయి.
కనకధారా స్త్రొత్రమ్
గణేశ పంచరత్నం
లక్ష్మీనృసింహ కరావలంబ స్తోత్రం
నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు
స్తోత్రాలు
