ప్రతి సంవత్సరం, శ్రావణ మాసంలో శ్రావణ నక్షత్రం రోజున ఉపాకర్మ నిర్వహిస్తారు.
ఉపనయనం తరువాత, ఉపాకర్మ మొదటి రోజున వేద అధ్యయనం ప్రారంభమవుతుంది.
ఉపనయనం తరువాత, ఉపాకర్మ మొదటి రోజున వేద అధ్యయనం ప్రారంభమవుతుంది.
ఇప్పటికి వేదపాఠశాలలో ఈ విధానం పాటిస్తారు. తరువాతి పుష్య మాసంలో ఉత్సర్జన కర్మ చేయబడుతుంది, వేద అధ్యయనం నిలిపివేయబడుతుంది మరియు తరువాతి ఆరు నెలల పాటు, శిక్ష, వ్యాకరణ, ఛందస్సు, నిరుక్తం, జ్యోతిషం మరియు కల్పసూత్రం అనే ఆరు వేదాంగాలలో సాధ్యమైనంత వరకు అధ్యయనం చేయబడుతుంది.
ఆపై తరువాతి సంవత్సరం శ్రావణ మాసంలో, ఉపకర్మ రోజున, ఉపకర్మ నిర్వహించి వేద మంత్రాల అధ్యయనాన్ని తిరిగి ప్రారంభిస్తారు.
వేద అధ్యయనాన్ని ప్రారంభించే ఈ కర్మనే ఉపకర్మ అంటారు. ఈ విధంగా ఉపకర్మ నిర్వహిస్తేనే, మన వద్ద ఉన్న కొద్దిపాటి వేద మంత్రాలకు శక్తి లభిస్తుంది. లేకపోతే, అది భగవద్గీతలో వర్ణించబడిన ఆహారం వలె 'యతయామం' అవుతుంది.
యజుర్వేద ఉపకర్మ
వేదాలను ప్రారంభించి నేర్చుకోవడమే కాకుండా, ఉపాకర్మ రోజున, బ్రాహ్మణులు శ్రౌత కర్మలతో పాటు తమ నూతన యజ్ఞోపవీతం ధారణ చేస్తారు.
ఉపాకర్మ అనేది ఇప్పటికీ బ్రాహ్మణులు ఆచరించే వైదిక ఆచారం.
యజుర్వేదాన్ని అనుసరించే వారు శ్రావణ పూర్ణిమ రోజున అంటే శ్రావణ మాసంలోని పౌర్ణమి రోజున ఉపాకర్మను పాటిస్తారు.
ఋగ్వేద ఉపకర్మ
ఋగ్వేదాన్ని అనుసరించే వారు శ్రావణ మాసంలో శ్రావణ నక్షత్రం రోజున ఉపాకర్మను పాటిస్తారు.
సామవేద ఉపకర్మ
సామదాన్ని అనుసరించే వారు భాద్రపద మాసంలో హస్తా నక్షత్రం రోజున ఉపాకర్మను పాటిస్తారు.
సామదాన్ని అనుసరించే వారు భాద్రపద మాసంలో హస్తా నక్షత్రం రోజున ఉపాకర్మను పాటిస్తారు.
సామవేద ఉపాకర్మ దినం సాధారణంగా యజుర్వేదం మరియు ఋగ్వేద ఉపాకర్మ పక్షం రోజుల తర్వాత వస్తుంది.
అధర్వణవేద ఉపకర్మ
అధర్వణవేదాన్ని అనుసరించే వారు శ్రావణ పౌర్ణమి లేదా భాద్రపద పౌర్ణమి రోజున ఆచరిస్తారు.దీని ప్రకారం, యజుర్వేదం మరియు ఋగ్వేదం అనుసరించే వారి ఉపకర్మ భిన్నంగా ఉండవచ్చు.
తమిళనాడులో ఉపకర్మను అవని అవిట్టం అంటారు. తమ మొదటి ఉపాకర్మను చేసే వారికి, దీనిని తలై అవని అవిట్టం అంటారు.
తెలుగువారు శ్రావణ పూర్ణిమలో జరిగే ఉపాకర్మ ఆచారాన్ని జంధ్యాల పూర్ణిమ అంటారు.
శ్రావణ పూర్ణిమ రోజు హయగ్రీవ జయంతితో కలిసి వస్తుంది కాబట్టి, బ్రాహ్మణులు వేద అధ్యయనాన్ని ప్రారంభించడానికి ఈ రోజు మంచిదిగా భావిస్తారు.
హయగ్రీవ అవతారం విష్ణువు యొక్క అవతారములలో ఒకటి. శ్రావణ పూర్ణిమ రోజు శ్రీమహావిష్ణువు హయగ్రీవ అవతారం దాల్చాడు కావున ఆ రోజును హయగ్రీవ జయంతిగా చేస్తారు.
పురాణం:
శ్రావణ మాసంలోని పౌర్ణమి రోజున, మధు-కైటభ అనే దైత్యులు బ్రహ్మ నుండి దొంగిలించిన వేదాలను విష్ణువు(హయగ్రీవ రూపంలో ) తిరిగి ఇచ్చాడని పురాణం.
విష్ణువు తన నాభిపై ఉన్న పద్మం నుండి బ్రహ్మను సృష్టించిన తరువాత, తన చర్మంపై తమోగుణం(చీకటి) మరియు రజోగుణం(చలత్వం) గల రెండు చెమట బిందువులను సృష్టించాడు.
ఆ బిందువుల నుండి మధు, కైటభులు జన్మించారు. వారు మహాదేవిని తప్పస్సు తో మెప్పించి, తాము కోరుకున్నప్పుడు మాత్రమే మరణించే వరాన్ని పొందారు.
వరగర్వంతో, అహంకారంతో ఆ సోదరులు బ్రహ్మ నుండి వేదాలను దొంగిలించి, పాతాళంలో దాక్కున్నారు. నిస్సహాయుడైన బ్రహ్మ విష్ణువును ప్రార్థించాడు.
అప్పటికే హయగ్రీవ రూపం దాల్చిన శ్రీమహావిష్ణువు ఆ సోదరులను ఎదుర్కొని వారితో యుద్ధం చేశాడు. వారి పరాక్రమానికి ముగ్ధుడైన విష్ణువు, ఆ సోదరులకు తమకు నచ్చిన వరాన్ని ఇస్తానని చెప్పాడు.
దేవీ వర మదంతో, ఆ దైత్యులు నవ్వి, బదులుగా తమను వరం అడగమని విష్ణువును కోరారు. ఆ శ్రీమహావిష్ణువు వారిని సంహరించగల సామర్థ్యాన్ని పొందే వరాన్ని కోరాడు. ఆశ్చర్యపోయిన ఆ సోదరులు, నీటిపై తప్ప మరెక్కడైనా వారిని చంపగల వరాన్ని ప్రసాదించారు.
ఆ దైత్యులు పరిమాణంలో పెరుగుతుండగానే, విష్ణువు వాటిని పట్టుకుని, తన తొడలపై ఉంచి, తన దివ్య చక్రమైన సుదర్శన చక్రంతో వారిని శిరచ్ఛేదం చేశాడు. ఈ విధంగా, వేదాలు బ్రహ్మకు తిరిగి ఇవ్వబడ్డాయి.
శ్రావణ పూర్ణిమ రోజు శ్రీమహావిష్ణువు హయగ్రీవ అవతారం దాల్చి వేదాలను రక్షించాడు కావున శ్రావణ పూర్ణిమ రోజును హయగ్రీవ జయంతిగా కూడా జరుపుకుంటారు.
ఉపాకర్మ అనేది వేదాల జ్ఞానాన్ని మానవాళికి అందించిన మరియు పవిత్రమైన వేద మంత్రాలను మనకు వెల్లడించిన పురాతన ఋషులకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ ఆచరించే క్రియ.
ఉపాకర్మ మరుసటి రోజు గాయత్రీ జపంగా ఆచరిస్తారు.
