మాస శివరాత్రి
"మాస శివరాత్రి వ్రతకల్పం" అనే గ్రంధంలో శివరాత్రుల విశిష్టత గురించి వివరంగా తెలియజేయబడినది.
నిత్యశివరాత్రి, పక్ష శివరాత్రి,మాస శివరాత్రి, యోగ శివరాత్రి, మహా శివరాత్రి అని వివిధ నామాలతో శివ పంచాక్షరిని జపిస్తూ శివలీలా మహత్యాలను గురించి తెలుసుకునేందుకు శివపురాణాలెన్నో మనకు వున్నాయి.
ప్రతి మాసం బహుళ పక్ష చతుర్దశి నాడు మాస శివరాత్రి వస్తుంది, భక్తులు అందరు ఈ మాస శివరాత్రిని క్రమం తప్పక పాటిస్తారు.
మాస శివరాత్రి వ్రతం చేసేవారుముందురోజు ఒక పూట భోజనం చేసి శివరాత్రి నాడు ఉపవాసం, జాగరణ చేసి వుండి మరునాడుఉదయాన్నే స్నానం చేసి శివనామం జపిస్తూ నాలుగవ ఝాము పూజ చేయాలి.
ఆ మరునాటి ఉదయాన స్నానం చేసి ఈశ్వర దర్శనం చేసుకొని, భక్తులతో కలసి భుజించి శివనామ పారాయణ చేస్తూవ్రతం సంపూర్ణం చేయాలి.
ఈ మాస శివరాత్రి వ్రతాన్ని దేవతలంతా కూడా అనుష్టించినట్లు పురాణాలలో చెప్పబడింది.
చైత్రమాస బహుళ అష్టమినాడు ఉమాదేవి పూజించినది.
వైశాఖ మాస శుక్లపక్ష అష్టమి శివరాత్రినాడు సూర్యభగవానుడు పూజించాడు.
జ్యేష్ఠ మాస శుక్లపక్ష చతుర్దశి శివరాత్రి రోజున శివుడే తనను తాను పూజించుకున్నాడట.
ఆషాఢమాస బహుళ పక్షం పంచమి శివరాత్రి దినాన శివకుమారుడైన కుమారస్వామి పూజించాడు.
శ్రావణమాస శుక్ల పక్ష అష్టమి శివరాత్రి రోజున చంద్రుడు పూజించాడు.
భాద్రపద మాస శుక్లపక్ష త్రయోదశి శివరాత్రి రోజున ఆదిశేషువు పూజించాడు.
ఆశ్వీయుజ మాసశుక్ల పక్ష ద్వాదశి శివరాత్రినాడు ఇంద్రుడు పూజించాడు.
కార్తిక మాసంలోని రెండు శివరాత్రులు శుక్ల పక్ష సప్తమి, బహుళ పక్ష అష్టమి దినాలలో సరస్వతి దేవి పూజించినది.
మార్గశిరమాస శుక్ల పక్షంలోను, బహుళ పక్షంలోను వచ్చే శివరాత్రి దినాన లక్ష్మీ దేవి పూజించినది.
పుష్యమాస శుక్ల పక్షంలో నందీశ్వరుడు పూజించాడు.
మాఘ మాస బహుళ పక్షంలో దేవతలందరూ శివునిపూజించారు.
ఫాల్గుణ మాస శుక్ల పక్షంలో కుబేరుడు పూజించాడు.
జన్మ సాఫల్యానికిశివపూజకు మించినదేముంది
నిత్య స్తోత్రావళి
Sunday, March 19, 2023
Sunday, March 12, 2023
Sri Varahaswamy Temple, Tirumala, Tirupati District, Andhra Pradesh - శ్రీ వరాహస్వామి ఆలయం, తిరుమల, తిరుపతి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
శ్రీ వరాహస్వామి ఆలయం, తిరుమల, తిరుపతి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
శ్రీ వరాహస్వామి ఆలయం, భూ వరాహస్వామి ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇక్కడి మూల విరాట్టు శ్రీ వరాహస్వామి.
భక్తులు వేంకటేశ్వరుని ముందు వరాహ దర్శనం చేసుకోవాలని ఇక్కడి నియమం. వరాహ దర్శనం లేకుండా తిరుమల యాత్ర పూర్తికాదని విశ్వసిస్తారు.
మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ
శ్రీ వరాహస్వామి ఆలయం, భూ వరాహస్వామి ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇక్కడి మూల విరాట్టు శ్రీ వరాహస్వామి.
ఇది భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని తిరుపతి జిల్లాలో ఉన్న తిరుపతిలోని తిరుమల కొండ పట్టణంలో ఉంది. స్వామి పుష్కరిణికి వాయువ్య మూలలో తిరుమలలోని వెంకటేశ్వర దేవాలయం ఉత్తర ప్రాంగణంలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం వేంకటేశ్వర పుణ్యక్షేత్రం కంటే పురాతనమైనదని నమ్ముతారు.
పురాణాల ప్రకారం, హిరణ్యాక్ష రాక్షసుడి నుండి భూమిని రక్షించిన తరువాత , విష్ణువు యొక్క వరాహ అవతారం స్వామి పుష్కరిణి యొక్క ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్న ఈ కొండపై ఉంది. అందుకే తిరుమల కొండలను(వేంకటాచలం) ఆది వరాహ క్షేత్రం అని కూడా అంటారు. ప్రస్తుత యుగం కలియుగం ప్రారంభంలో, వరాహ విష్ణువు యొక్క మరొక రూపమైన వేంకటేశ్వరుని కోరికపై భూమిని దానం చేశాడు. కృతజ్ఞతగా, వేంకటేశ్వరుడు తనకు సమర్పించే ముందు తొలిదర్శనం, మొదటి గంట, పూజ మరియు నైవేద్యం (అన్నదానం) హక్కును వరాహుడికి రాగిరేకు పైన వేంకటేశ్వరుడు రాసి ఇచ్చాడు. ఇది నేటికీ ఆనవాయితీగా పాటిస్తున్నారు.
పురాణాల ప్రకారం, హిరణ్యాక్ష రాక్షసుడి నుండి భూమిని రక్షించిన తరువాత , విష్ణువు యొక్క వరాహ అవతారం స్వామి పుష్కరిణి యొక్క ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్న ఈ కొండపై ఉంది. అందుకే తిరుమల కొండలను(వేంకటాచలం) ఆది వరాహ క్షేత్రం అని కూడా అంటారు. ప్రస్తుత యుగం కలియుగం ప్రారంభంలో, వరాహ విష్ణువు యొక్క మరొక రూపమైన వేంకటేశ్వరుని కోరికపై భూమిని దానం చేశాడు. కృతజ్ఞతగా, వేంకటేశ్వరుడు తనకు సమర్పించే ముందు తొలిదర్శనం, మొదటి గంట, పూజ మరియు నైవేద్యం (అన్నదానం) హక్కును వరాహుడికి రాగిరేకు పైన వేంకటేశ్వరుడు రాసి ఇచ్చాడు. ఇది నేటికీ ఆనవాయితీగా పాటిస్తున్నారు.
భక్తులు వేంకటేశ్వరుని ముందు వరాహ దర్శనం చేసుకోవాలని ఇక్కడి నియమం. వరాహ దర్శనం లేకుండా తిరుమల యాత్ర పూర్తికాదని విశ్వసిస్తారు.
క్రీ.శ.1535లో పెద్ద తిరుమలాచార్యులు ఈ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించారు. రాక్ టెంపుల్ స్వామి పుష్కరిణి ఉత్తర ఒడ్డున ఉంది మరియు వెంకటేశ్వర దేవాలయం ఉత్తర మాడ వీధి నుండి చేరుకోవచ్చు.
వైకానస ఆగమ ప్రకారం నిత్య పూజలు జరుగుతాయి. వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు, వైకుంఠ ద్వాదశి, రథసప్తమి సందర్భంగా వరాహస్వామి ఆలయ ముఖ మండపంలో చక్రస్నానం కార్యక్రమం నిర్వహిస్తారు. వరాహ జయంతిని కూడా జరుపుకుంటారు.
తిరుమల బస్ స్టేషన్ నుండి 1 కి.మీ దూరంలో, శ్రీ వరాహస్వామి దేవాలయం పుష్కరిణి ఒడ్డున శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయానికి ఉత్తరాన ఉంది. పురాణాల ప్రకారం, తిరుమల మొదట ఆది వరాహ క్షేత్రం మరియు అతని అనుమతితో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు ఇక్కడ నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.
బ్రహ్మ పురాణం ప్రకారం, యాత్రికులు శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయాన్ని సందర్శించే ముందు ముందుగా శ్రీ ఆది వరాహ స్వామికి నైవేద్యం సమర్పించాలి. అత్రి సంహిత (సమూర్తార్చనాధికార) ప్రకారం, వరాహ అవతారం ఆది వరాహ, ప్రళయ వరాహ మరియు యజ్ఞ వరాహ అనే మూడు రూపాలలో పూజించబడుతుంది. ఇక్కడ శ్రీ వరాహస్వామి విగ్రహం ఆది వరాహది.
వైకానస ఆగమ ప్రకారం నిత్య పూజలు జరుగుతాయి. వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు, వైకుంఠ ద్వాదశి, రథసప్తమి సందర్భంగా వరాహస్వామి ఆలయ ముఖ మండపంలో చక్రస్నానం కార్యక్రమం నిర్వహిస్తారు. వరాహ జయంతిని కూడా జరుపుకుంటారు.
తిరుమల బస్ స్టేషన్ నుండి 1 కి.మీ దూరంలో, శ్రీ వరాహస్వామి దేవాలయం పుష్కరిణి ఒడ్డున శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయానికి ఉత్తరాన ఉంది. పురాణాల ప్రకారం, తిరుమల మొదట ఆది వరాహ క్షేత్రం మరియు అతని అనుమతితో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు ఇక్కడ నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.
బ్రహ్మ పురాణం ప్రకారం, యాత్రికులు శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయాన్ని సందర్శించే ముందు ముందుగా శ్రీ ఆది వరాహ స్వామికి నైవేద్యం సమర్పించాలి. అత్రి సంహిత (సమూర్తార్చనాధికార) ప్రకారం, వరాహ అవతారం ఆది వరాహ, ప్రళయ వరాహ మరియు యజ్ఞ వరాహ అనే మూడు రూపాలలో పూజించబడుతుంది. ఇక్కడ శ్రీ వరాహస్వామి విగ్రహం ఆది వరాహది.
Saturday, March 11, 2023
VANALU RAKALU - వానలు రకాలు
వానలు రకాలు
1. గాంధారివాన = కంటికి ఎదురుగా ఉన్నది కనిపించనంత జోరుగా కురిసే వాన.
2. మాపుసారివాన = సాయంత్రం కురిసే వాన.
3. మీసరవాన = మృగశిరకార్తెలో కురిసే వాన.
4. దుబ్బురువాన = తుప్పర/తుంపర వాన.
5. సానిపివాన = అలుకు(కళ్లాపి) జల్లినంత కురిసే వాన.
6. సూరునీల్లవాన = ఇంటి చూరు నుండి ధార పడేంత వాన.
7. బట్టదడుపువాన = ఒంటి మీదున్న బట్టలు తడిపేంత వాన.
8. తెప్పెవాన = ఒక చిన్న మేఘం నుంచి పడే వాన.
9. సాలువాన = ఒక నాగలిసాలుకు సరిపడా వాన.
10. ఇరువాలువాన = రెండుసాల్లకు & విత్తనాలకు సరిపడా వాన.
11. మడికట్టువాన = బురదపొలం దున్నేటంత వాన.
12. ముంతపోతవాన = ముంతతోటి పోసినంత వాన.
13. కుండపోతవాన = కుండతో కుమ్మరించినంత వాన.
14. ముసురువాన = విడువకుండా కురిసే వాన.
15. దరోదరివాన = ఎడతెగకుండా కురిసే వాన.
16. బొయ్యబొయ్యగొట్టేవాన = హోరుగాలితో కూడిన వాన.
17. రాళ్లవాన = వడగండ్ల వాన.
18. కప్పదాటువాన = అక్కడక్కడా కొంచెం కురిసే వాన.
19. తప్పడతప్పడవాన = టపటపా కొంచెంసేపు కురిసే వాన.
20. దొంగవాన = రాత్రంతా కురిసి తెల్లారి కనిపించని వాన.
21. కోపులునిండేవాన = రోడ్డు పక్కన గుంతలు నిండేంత వాన.
22. ఏక్దారవాన = ఏకధారగా కురిసే వాన.
23. మొదటివాన = విత్తనాలకు బలమిచ్చే వాన.
24. సాలేటివాన = భూమి తడిసేంత భారీ వాన.
25. సాలుపెట్టువాన = దున్నేందుకు సరిపోయేంత వాన.
1. గాంధారివాన = కంటికి ఎదురుగా ఉన్నది కనిపించనంత జోరుగా కురిసే వాన.
2. మాపుసారివాన = సాయంత్రం కురిసే వాన.
3. మీసరవాన = మృగశిరకార్తెలో కురిసే వాన.
4. దుబ్బురువాన = తుప్పర/తుంపర వాన.
5. సానిపివాన = అలుకు(కళ్లాపి) జల్లినంత కురిసే వాన.
6. సూరునీల్లవాన = ఇంటి చూరు నుండి ధార పడేంత వాన.
7. బట్టదడుపువాన = ఒంటి మీదున్న బట్టలు తడిపేంత వాన.
8. తెప్పెవాన = ఒక చిన్న మేఘం నుంచి పడే వాన.
9. సాలువాన = ఒక నాగలిసాలుకు సరిపడా వాన.
10. ఇరువాలువాన = రెండుసాల్లకు & విత్తనాలకు సరిపడా వాన.
11. మడికట్టువాన = బురదపొలం దున్నేటంత వాన.
12. ముంతపోతవాన = ముంతతోటి పోసినంత వాన.
13. కుండపోతవాన = కుండతో కుమ్మరించినంత వాన.
14. ముసురువాన = విడువకుండా కురిసే వాన.
15. దరోదరివాన = ఎడతెగకుండా కురిసే వాన.
16. బొయ్యబొయ్యగొట్టేవాన = హోరుగాలితో కూడిన వాన.
17. రాళ్లవాన = వడగండ్ల వాన.
18. కప్పదాటువాన = అక్కడక్కడా కొంచెం కురిసే వాన.
19. తప్పడతప్పడవాన = టపటపా కొంచెంసేపు కురిసే వాన.
20. దొంగవాన = రాత్రంతా కురిసి తెల్లారి కనిపించని వాన.
21. కోపులునిండేవాన = రోడ్డు పక్కన గుంతలు నిండేంత వాన.
22. ఏక్దారవాన = ఏకధారగా కురిసే వాన.
23. మొదటివాన = విత్తనాలకు బలమిచ్చే వాన.
24. సాలేటివాన = భూమి తడిసేంత భారీ వాన.
25. సాలుపెట్టువాన = దున్నేందుకు సరిపోయేంత వాన.
Wednesday, March 8, 2023
Bhalka Tirtha, Prabhas Kshetra, Veraval, Saurashtra, Gujarat- భాల్కా తీర్థం, ప్రభాస్ క్షేత్రం, వీరవల్, సౌరాష్ట్రం, గుజరాత్
భాల్కా తీర్థం, ప్రభాస్ క్షేత్రం, వీరవల్, సౌరాష్ట్రం, గుజరాత్
భాల్కా తీర్థం (భాల్కా తీర్థయాత్ర) భారతదేశంలోని గుజరాత్ పశ్చిమ తీరంలో సౌరాష్ట్రలోని వెరావల్లో ఉంది.
భాల్కా భారతదేశంలోని గుజరాత్లోని వెరావల్లో ఉన్న జ్యోతిర్లింగమైన సోమనాథ్ ఆలయానికి కేవలం 4 కి.మీ దూరంలో ఉంది. సింధు లోయ నాగరికత, 2000–1200 BCE సమయంలో ప్రభాస్ పటాన్ ఆక్రమించబడినందున ఈ ప్రదేశం పురాతన చరిత్రను కలిగి ఉంది.
మహాభారతం ప్రకారం, కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో గాంధారి యొక్క వంద మంది కుమారులు మరణించారు . దుర్యోధనుడి మరణానికి ముందు రోజు రాత్రి కృష్ణుడు గాంధారిని సందర్శించి ఓదార్చాడు. కృష్ణుడు తెలిసి తెలిసి యుద్ధాన్ని ముగించలేదని గాంధారి భావించి, ఆవేశంతో మరియు దుఃఖంతో, గాంధారి కృష్ణుడు, యదు వంశంలోని అందరితో పాటు 36 సంవత్సరాల తరువాత నశించిపోతాడని శపించింది.
మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ
భాల్కా తీర్థం (భాల్కా తీర్థయాత్ర) భారతదేశంలోని గుజరాత్ పశ్చిమ తీరంలో సౌరాష్ట్రలోని వెరావల్లో ఉంది.
పురాణ గాథ. ఇక్కడే కృష్ణుడు పడుకుని ఉండగా, జారా అనే వేటగాడు కృష్ణుడి ఎడమ పాదాన్ని జింకగా తప్పుగా భావించి, ఒక బాణం వేసి, అతనికి ప్రాణాపాయం కలిగించాడు. కృష్ణుడు అవతార సమాప్తం చేసి, ఊర్ధ్వలోకాలకు వెళ్ళిపోయాడు.
భాల్కా భారతదేశంలోని గుజరాత్లోని వెరావల్లో ఉన్న జ్యోతిర్లింగమైన సోమనాథ్ ఆలయానికి కేవలం 4 కి.మీ దూరంలో ఉంది. సింధు లోయ నాగరికత, 2000–1200 BCE సమయంలో ప్రభాస్ పటాన్ ఆక్రమించబడినందున ఈ ప్రదేశం పురాతన చరిత్రను కలిగి ఉంది.
మహాభారతం ప్రకారం, కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో గాంధారి యొక్క వంద మంది కుమారులు మరణించారు . దుర్యోధనుడి మరణానికి ముందు రోజు రాత్రి కృష్ణుడు గాంధారిని సందర్శించి ఓదార్చాడు. కృష్ణుడు తెలిసి తెలిసి యుద్ధాన్ని ముగించలేదని గాంధారి భావించి, ఆవేశంతో మరియు దుఃఖంతో, గాంధారి కృష్ణుడు, యదు వంశంలోని అందరితో పాటు 36 సంవత్సరాల తరువాత నశించిపోతాడని శపించింది.
యాదవులు మిక్కిలి అహంకారము(అధర్మము) కలిగి ఉన్నారని భావించిన కృష్ణుడు ఇది జరగాలని కోరుకున్నాడు, అందుచేత అతను " తథాస్తు " (అలాగే) అని చెప్పి గాంధారి కోరికను మానించాడు.
36 సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, ఒక పండుగలో యాదవుల మధ్య గొడవ జరిగింది , వారు ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు. అతని అన్నయ్య బలరాముడు యోగా ద్వారా తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
36 సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, ఒక పండుగలో యాదవుల మధ్య గొడవ జరిగింది , వారు ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు. అతని అన్నయ్య బలరాముడు యోగా ద్వారా తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
కృష్ణుడు అడవిలోకి వెళ్లి ఒక చెట్టు క్రింద ధ్యానం చేయడం ప్రారంభించాడు. మహాభారతం కృష్ణుడు లోకం నుండి నిష్క్రమించడానికి కారణంగా మారిన వేటగాడి కథను కూడా చెప్పబడింది.
వేటగాడు జర, కృష్ణుడి ఎడమ పాదాన్ని జింకగా తప్పుగా భావించి, ఒక బాణం వేసి, అతనికి ప్రాణాపాయం కలిగించాడు. జర తప్పును గ్రహించిన తరువాత, రక్తస్రావం అవుతున్నప్పుడు, కృష్ణుడు జరతో ఇలా అన్నాడు.
"ఓ జరా, నీ పూర్వ జన్మలో నీవు వాలివి, త్రేతాయుగాన వాలి వైన నిన్ను చెట్టు చాటునుండి చంపిన ఫలితం ఇపుడు అనుభవిస్తున్నాను. కర్మ ఫలమును భగవంతుడైనను అనుభవించవలసినదే. నీవు నిమిత్తమాత్రుడవుఈ ప్రపంచంలోని అన్ని పనులు నేను కోరుకున్న విధంగానే జరుగుతాయి కాబట్టి, మీరు దీని గురించి చింతించాల్సిన అవసరం లేదు". అప్పుడు కృష్ణుడు తన భౌతిక శరీరంతో తిరిగి తన శాశ్వత నివాసమైన గోలోకానికి అధిరోహించాడు.
పురాణాల ప్రకారం శ్రీకృష్ణుని అవతార సమాప్తంతో ద్వాపర యుగం ముగిసి, కలియుగం మొదలు అయింది. ప్రస్తుత కాలమాన కొలమానాల ప్రకారం క్రీ.పూ. 3102 సంవత్సరంలో ఫిబ్రవరి 17/18 నాడు జరిగి ఉండవచ్చని ఒక అంచనా.
రోడ్డు మార్గం: భాల్క తీర్థం సోమనాథ్ ఆలయానికి దాదాపు 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. సోమనాథ్/వెరావల్ సిటీ/భాల్కా రోడ్డు
పురాణాల ప్రకారం శ్రీకృష్ణుని అవతార సమాప్తంతో ద్వాపర యుగం ముగిసి, కలియుగం మొదలు అయింది. ప్రస్తుత కాలమాన కొలమానాల ప్రకారం క్రీ.పూ. 3102 సంవత్సరంలో ఫిబ్రవరి 17/18 నాడు జరిగి ఉండవచ్చని ఒక అంచనా.
రోడ్డు మార్గం: భాల్క తీర్థం సోమనాథ్ ఆలయానికి దాదాపు 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. సోమనాథ్/వెరావల్ సిటీ/భాల్కా రోడ్డు
రైలు మార్గం: సమీప రైల్వే స్టేషన్ వెరావల్.
విమాన మార్గం: సమీప విమానాశ్రయాలు డయ్యూ & రాజ్కోట్. అహ్మదాబాద్, వడోదర, రాజ్కోట్, ద్వారక మొదలైన వాటి నుండి బస్సు సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
Thursday, March 2, 2023
Srisailam Mallikarjuna Temple, Srisailam, Andhra Pradesh - శ్రీశైల మల్లికార్జున ఆలయం, శ్రీశైలం, ఆంధ్రప్రదేశ్
శ్రీశైల మల్లికార్జున ఆలయం, శ్రీశైలం, ఆంధ్రప్రదేశ్
శ్రీ భ్రమరాంబ మల్లికార్జున ఆలయం భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని శ్రీశైలంలో ఉన్న పార్వతి పరమేశ్వరుల దేవాలయం.
ఈ ఆలయం శివుని పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటిగా మరియు సతీ దేవీ పద్దెనిమిది శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా పేర్కొనబడినందున, ఇది శైవం మరియు శక్తి రెండింటిలోని ప్రథాన భూమిక కలిగిన దేవాలయం.
శివుడిని మల్లికార్జునస్వామిగా పూజిస్తారు మరియు తల్లి పార్వతిమాతను భ్రమరాంబగా పూజిస్తారు.
చరిత్ర: శాతవాహన రాజవంశం నుండి ఈ ఆలయం 2వ శతాబ్దం నుండి ఉనికిలో ఉన్నట్లు శాసన ఆధారాలు ఉన్నాయి. విజయనగర సామ్రాజ్య రాజు హరిహర కాలంలో చాలా ఆధునిక చేర్పులు జరిగాయి. వీరశేరోమండపం మరియు పాతాళగంగ మెట్లు రెడ్డి రాజ్య కాలంలో నిర్మించబడ్డాయి.
మల్లికార్జునుడు కొలువై ఉన్న 7వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ ఆలయం అత్యంత పురాతనమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.
శ్రీశైలం శ్రీ మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం 18 మహా శక్తి పీఠాలలో ఒకటి. దక్ష యాగం మరియు సతీదేవి ఆత్మాహుతి పురాణం ఫలితంగా సతీదేవి స్థానంలో పార్వతి దేవి ఆవిర్భవించి శివుడిని గృహస్థుడిగా మార్చింది. ఈ పురాణేతిహాసమే శక్తిపీఠాల ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన కథ. శివుడు సతీదేవి శరీరాన్ని మోస్తూ సంచరించినప్పుడు అది పడిపోవడం వల్ల ఏర్పడిన ఆదిపరాశక్తి పుణ్యక్షేత్రాలు అవి సతీదేవి 'పై పెదవి' ఇక్కడ పడిందని నమ్ముతారు.
శివపార్వతులు తమ కుమారులకు తగిన వధువులను వెతకాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, శివుడు రిద్ధి (బుద్ధి) మరియు సిద్ధి (ఆధ్యాత్మిక శక్తి) తో గణేశుడికి వివాహం చేశాడు . తిరిగి వచ్చిన కార్తికేయుడు ఆగ్రహానికి గురై , పళనిలోని క్రౌంచ పర్వతంపై కుమార బ్రహ్మచారి అనే పేరుతో ఒంటరిగా నివసించడానికి వెళ్ళిపోయాడు . తన తండ్రి తనను శాంతింపజేయడానికి రావడం చూసి, అతను వేరే ప్రదేశానికి వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ దేవతల అభ్యర్థన మేరకు దగ్గరలోనే ఉండిపోయాడు. శివపార్వతులు నివసించిన ఆ ప్రదేశం శ్రీశైలం అని పిలువబడింది.
అతనిని శాంతింపజేయడానికి అతని తండ్రి రావడం చూసి, అతను మరొక ప్రదేశానికి వెళ్లడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ దేవతల అభ్యర్థన మేరకు, అతను దగ్గరలోనే ఉన్నాడు. శివపార్వతులు బస చేసిన ప్రదేశానికి శ్రీశైలం అని పేరు వచ్చింది.
శివ మహాపురాణం ప్రకారం, ఒకప్పుడు బ్రహ్మ మరియు విష్ణువు సృష్టి యొక్క ఆధిపత్యం కోసం వాదించుకున్నారు. వారిని పరీక్షించడానికి, శివుడు మూడు లోకాలను ఒక భారీ అంతులేని కాంతి స్తంభంగా మరియు జ్యోతిర్లింగంగా మారాడు.
విష్ణువు మరియు బ్రహ్మ చెరో దిశలలో కాంతి స్తంభం యొక్క అది మరియు అంతం కనుగొనడానికి వరుసగా క్రిందికి మరియు పైకి వారి మార్గాలను విభజించారు. బ్రహ్మ కాంతి స్తంభం యొక్క చివర కనుగొన్నట్లు అబద్ధం చెప్పాడు. విష్ణువు తన ఓటమిని అంగీకరించాడు. శివుడు రెండవ కాంతి స్తంభంగా కనిపించాడు. విష్ణువు నిజం చెప్పినందున విష్ణువును పూజించవచ్చు అని అన్నాడు. అబద్ధం చెప్పిన కారణంగా బ్రహ్మను పూజలలో పూజించడానికి స్థానం ఉండదని శపించాడు.
జ్యోతిర్లింగం అత్యున్నతమైన పాక్షిక వాస్తవికత, అందులో శివుడు పాక్షికంగా కనిపిస్తాడు. జ్యోతిర్లింగ పుణ్యక్షేత్రాలు, ఆ విధంగా శివుడు కాంతి స్తంభంగా కనిపించిన ప్రదేశాలు. వాస్తవానికి 64 జ్యోతిర్లింగాలు ఉన్నాయని నమ్ముతారు, అయితే వాటిలో 12 చాలా పవిత్రమైనవి పరిగణించబడుతున్నాయి.
పన్నెండు జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలలో ప్రతి ఒక్కటి అధిష్టాన దేవత పేరుతో ప్రసిద్ధిచెందాయి. ప్రతి ఒక్కటి శివుని యొక్క విభిన్న రూపాలకు నిలయాలు. ఈ ప్రదేశాలన్నింటిలో, శివుని యొక్క అనంతమైన స్వభావానికి ప్రతీకగా, ప్రారంభ మరియు అంతులేని స్తంభాన్ని సూచించే లింగం ప్రాథమికం.
పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలు:
మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ
శ్రీ భ్రమరాంబ మల్లికార్జున ఆలయం భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని శ్రీశైలంలో ఉన్న పార్వతి పరమేశ్వరుల దేవాలయం.
ఈ ఆలయం శివుని పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటిగా మరియు సతీ దేవీ పద్దెనిమిది శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా పేర్కొనబడినందున, ఇది శైవం మరియు శక్తి రెండింటిలోని ప్రథాన భూమిక కలిగిన దేవాలయం.
శివుడిని మల్లికార్జునస్వామిగా పూజిస్తారు మరియు తల్లి పార్వతిమాతను భ్రమరాంబగా పూజిస్తారు.
చరిత్ర: శాతవాహన రాజవంశం నుండి ఈ ఆలయం 2వ శతాబ్దం నుండి ఉనికిలో ఉన్నట్లు శాసన ఆధారాలు ఉన్నాయి. విజయనగర సామ్రాజ్య రాజు హరిహర కాలంలో చాలా ఆధునిక చేర్పులు జరిగాయి. వీరశేరోమండపం మరియు పాతాళగంగ మెట్లు రెడ్డి రాజ్య కాలంలో నిర్మించబడ్డాయి.
మల్లికార్జునుడు కొలువై ఉన్న 7వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ ఆలయం అత్యంత పురాతనమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.
శ్రీశైలం శ్రీ మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం 18 మహా శక్తి పీఠాలలో ఒకటి. దక్ష యాగం మరియు సతీదేవి ఆత్మాహుతి పురాణం ఫలితంగా సతీదేవి స్థానంలో పార్వతి దేవి ఆవిర్భవించి శివుడిని గృహస్థుడిగా మార్చింది. ఈ పురాణేతిహాసమే శక్తిపీఠాల ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన కథ. శివుడు సతీదేవి శరీరాన్ని మోస్తూ సంచరించినప్పుడు అది పడిపోవడం వల్ల ఏర్పడిన ఆదిపరాశక్తి పుణ్యక్షేత్రాలు అవి సతీదేవి 'పై పెదవి' ఇక్కడ పడిందని నమ్ముతారు.
శివపార్వతులు తమ కుమారులకు తగిన వధువులను వెతకాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, శివుడు రిద్ధి (బుద్ధి) మరియు సిద్ధి (ఆధ్యాత్మిక శక్తి) తో గణేశుడికి వివాహం చేశాడు . తిరిగి వచ్చిన కార్తికేయుడు ఆగ్రహానికి గురై , పళనిలోని క్రౌంచ పర్వతంపై కుమార బ్రహ్మచారి అనే పేరుతో ఒంటరిగా నివసించడానికి వెళ్ళిపోయాడు . తన తండ్రి తనను శాంతింపజేయడానికి రావడం చూసి, అతను వేరే ప్రదేశానికి వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ దేవతల అభ్యర్థన మేరకు దగ్గరలోనే ఉండిపోయాడు. శివపార్వతులు నివసించిన ఆ ప్రదేశం శ్రీశైలం అని పిలువబడింది.
అతనిని శాంతింపజేయడానికి అతని తండ్రి రావడం చూసి, అతను మరొక ప్రదేశానికి వెళ్లడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ దేవతల అభ్యర్థన మేరకు, అతను దగ్గరలోనే ఉన్నాడు. శివపార్వతులు బస చేసిన ప్రదేశానికి శ్రీశైలం అని పేరు వచ్చింది.
శివ మహాపురాణం ప్రకారం, ఒకప్పుడు బ్రహ్మ మరియు విష్ణువు సృష్టి యొక్క ఆధిపత్యం కోసం వాదించుకున్నారు. వారిని పరీక్షించడానికి, శివుడు మూడు లోకాలను ఒక భారీ అంతులేని కాంతి స్తంభంగా మరియు జ్యోతిర్లింగంగా మారాడు.
విష్ణువు మరియు బ్రహ్మ చెరో దిశలలో కాంతి స్తంభం యొక్క అది మరియు అంతం కనుగొనడానికి వరుసగా క్రిందికి మరియు పైకి వారి మార్గాలను విభజించారు. బ్రహ్మ కాంతి స్తంభం యొక్క చివర కనుగొన్నట్లు అబద్ధం చెప్పాడు. విష్ణువు తన ఓటమిని అంగీకరించాడు. శివుడు రెండవ కాంతి స్తంభంగా కనిపించాడు. విష్ణువు నిజం చెప్పినందున విష్ణువును పూజించవచ్చు అని అన్నాడు. అబద్ధం చెప్పిన కారణంగా బ్రహ్మను పూజలలో పూజించడానికి స్థానం ఉండదని శపించాడు.
జ్యోతిర్లింగం అత్యున్నతమైన పాక్షిక వాస్తవికత, అందులో శివుడు పాక్షికంగా కనిపిస్తాడు. జ్యోతిర్లింగ పుణ్యక్షేత్రాలు, ఆ విధంగా శివుడు కాంతి స్తంభంగా కనిపించిన ప్రదేశాలు. వాస్తవానికి 64 జ్యోతిర్లింగాలు ఉన్నాయని నమ్ముతారు, అయితే వాటిలో 12 చాలా పవిత్రమైనవి పరిగణించబడుతున్నాయి.
పన్నెండు జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రాలలో ప్రతి ఒక్కటి అధిష్టాన దేవత పేరుతో ప్రసిద్ధిచెందాయి. ప్రతి ఒక్కటి శివుని యొక్క విభిన్న రూపాలకు నిలయాలు. ఈ ప్రదేశాలన్నింటిలో, శివుని యొక్క అనంతమైన స్వభావానికి ప్రతీకగా, ప్రారంభ మరియు అంతులేని స్తంభాన్ని సూచించే లింగం ప్రాథమికం.
ప్రధాన ఆలయానికి వెళ్లే మార్గంలో శిఖరేశ్వరం ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయంలో దర్శనం చేసుకుంటే పునర్జన్మ లభించదని అంటారు.
ఇక్కడ కృష్ణా నదిని పాతాళ గంగ అని పిలుస్తారు. ఈ నదిని చేరుకోవడానికి 852 మెట్లు ఎక్కాలి. ఈ నది నీటితో శివలింగానికి అభిషేకం చేస్తారు.
ఆలయ చరిత్ర:
ఈ ఆలయ సముదాయం రెండు హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇందులో నాలుగు ప్రధాన ద్వార గోపురాలు ఉన్నాయి . ఈ ఆలయంలో అనేక మందిరాలు ఉన్నాయి, వాటిలో మల్లికార్జున మరియు భ్రమరాంబ మందిరాలు అత్యంత ప్రముఖమైనవి. ఈ ఆలయ సముదాయంలో అనేక మండపాలు ఉన్నాయి; వాటిలో విజయనగర కాలంలో నిర్మించిన ముఖ మండపం అత్యంత ముఖ్యమైనది . ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంది. మధ్య మండపంలో అనేక స్తంభాలు, మరియు ఒక భారీ నాడికేశ్వర విగ్రహం ఉన్నాయి.
ఈ ఆలయం 183 మీ (600 అడుగులు) పొడవు , 152 మీ (499 అడుగులు) వెడల్పు మరియు 8.5 మీ (28 అడుగులు) ఎత్తు గల ఎత్తైన గోడలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఆలయ ప్రాంగణంలో ఒకదానిపై ఒకటిగా అనేక శిల్పాలు ఉన్నాయి. గర్భగుడిలోకి దారితీసే మండపమైన ముఖమండపంలో క్లిష్టమైన శిల్పాలతో చెక్కబడిన స్తంభాలు ఉన్నాయి.
మల్లికార్జునుడి విగ్రహం ఉన్న మందిరం ఈ ఆలయంలోనే అత్యంత పురాతనమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది, ఇది 7వ శతాబ్దం నాటిది. రాముడు ప్రతిష్ఠించాడని నమ్మే ఒక సహస్ర లింగం (1000 లింగం) మరియు పాండవులు ప్రతిష్ఠించారని నమ్మే మరో ఐదు లింగాలు ఉన్నాయి . మొదటి ప్రాంగణంలోని అద్దాల మండపంలో నటరాజు చిత్రాలు ఉన్నాయి.
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం:
ధ్యాన శ్లోకము:
సౌరాష్ట్రే సోమనాధంచ శ్రీశైలే మల్లికార్జునమ్ ।
ఉజ్జయిన్యాం మహాకాలం ఓంకారేత్వమామలేశ్వరమ్ ॥
పర్ల్యాం వైద్యనాధంచ ఢాకిన్యాం భీమ శంకరమ్ ।
సేతుబంధేతు రామేశం నాగేశం దారుకావనే ॥
వారణాశ్యాంతు విశ్వేశం త్రయంబకం గౌతమీతటే ।
హిమాలయేతు కేదారం ఘృష్ణేశంతు విశాలకే ॥
ఏతాని జ్యోతిర్లింగాని సాయం ప్రాతః పఠేన్నరః ।
సప్త జన్మ కృతం పాపం స్మరణేన వినశ్యతి ॥
పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలు:
సోమనాథ్ (గుజరాత్): సముద్ర తీరంలో వెలసిన అత్యంత ప్రసిద్ధమైన, మొదటి జ్యోతిర్లింగం.
మల్లికార్జున స్వామి (శ్రీశైలం, ఆంధ్రప్రదేశ్): తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని ఏకైక జ్యోతిర్లింగం.
మహాకాళేశ్వర్ (ఉజ్జయిని, మధ్యప్రదేశ్): స్వయంభూ లింగంగా పూజలందుకుంటున్న ప్రదేశం.
ఓంకారేశ్వర్ (నర్మదా నది తీరం, మధ్యప్రదేశ్): ఓంకార ఆకారంలో ఉన్న ద్వీపంలో వెలసిన క్షేత్రం.
వైద్యనాథ్ (దేవ్ఘర్, జార్ఖండ్): భక్తుల రోగాలను నయం చేసే వైద్యుడిగా శివుడు కొలువై ఉన్నాడు.
భీమశంకర్ (మహారాష్ట్ర): భీమా నది జన్మస్థానంలో ఉన్న పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రం.
రామేశ్వర జ్యోతిర్లింగం (రామేశ్వరం, తమిళనాడు): శ్రీరాముని చేత ప్రతిష్టించబడినట్లు పురాణ ఇతిహాసం.
నాగేశ్వర జ్యోతిర్లింగం (ద్వారక, గుజరాత్): భూమిపై మొదటి జ్యోతిర్లింగంగా భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
కాశీ విశ్వనాథ్ (వారణాసి, ఉత్తరప్రదేశ్): అత్యంత పురాతనమైన మరియు మహిమాన్వితమైన క్షేత్రం.
త్రయంబకేశ్వర్ (నాసిక్, మహారాష్ట్ర): గోదావరి నది జన్మస్థానానికి సమీపంలో ఉంది.
కేదార్నాథ్ (ఉత్తరాఖండ్): హిమాలయ పర్వత శ్రేణుల్లో అత్యంత ఎత్తులో ఉన్న జ్యోతిర్లింగం.
ఘృష్ణేశ్వర్ (ఎల్లోరా, మహారాష్ట్ర): ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో చివరిది.
Subscribe to:
Posts (Atom)