Amaravati - Amaralingeswara Swamy - అమరావతి - అమరేశ్వరుడు

అమరావతి - అమరేశ్వరుడు

పంచారామాలలో ఒకటైన అమరారామం - అమరావతి

అమరావతి చరిత్ర
నేడు అమరావతి, ధరణికోట అనే పేర్లతో పిలవబడుతున్న ప్రాంతాలే ఆ నాటి ధాన్యకటకము. ఈ ప్రాంతము నదీతీరమగుటచేత సారవంతమైన భూమి వున్నందున ఇక్కడ ప్రజలు ఎక్కువగా నివసించేవాళ్ళు. మొదట ఇక్కడ నాగులు అనే అతి ప్రాచీన జాతివాళ్ళు నివసించేవారు. తర్వాత యక్షులు. వీరి కాలంలోనే ఇక్కడ శైవ మతాభివృధ్ధి చెందింది. 15 అడుగుల ఎత్తైన తెల్లటి పాలరాతి శివలింగం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. ఈ క్షేత్రాన్ని అమరారామం అని కూడా పిలుస్తారు, 

వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు ఈ ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించారు, ఆయన కాలంలోనే అమరావతి ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా మారింది.ఇక్కడ మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలు ఎంతో ఘనంగా జరుగుతాయి.

పంచారామ క్షేత్రం: అమరావతి అమరలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం పంచారామాలలో (అమరారామం, ద్రాక్షారామం, సోమారామం, క్షీరారామం, కుమారారామం) ఒకటైన అమరారామం.

అమరావతి విద్యా విషయంలో కూడా చాలా ప్రసిధ్ధికెక్కింది. ఆచార్య నాగార్జునుడు స్ధాపించిన విశ్వ విద్యాలయంలో చైనా, జపాను, టిబెట్టు, సింహళ దేశాలనుంచి వచ్చిన విద్యార్ధులు విద్యని అభ్యసించేవాళ్ళు. ఇలాంటి విద్యాపీఠాలు ఇంగా వున్నందువల్ల విద్యనభ్యసించేవారి సంఖ్య వేలలో వుండేది. వాటి నిర్వహణ, విద్యార్ధుల వసతి, భోజనాలన్నీ రాజులే ఏర్పాటు చేయించారు. తర్వాత ధాన్యకటకం నుంచి శ్రీ కొండకి విద్యాపీఠాన్ని మార్చి ఆ కొండకు నాగార్జున కొండ అని, ఆవిద్యా పీఠానికి నాగార్జున విద్యాపీఠమని పేరు పెట్టారు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కూడా అమరావతిని సందర్శించి అనేక కానుకలు ఇచ్చారు.

స్థల పురాణం
పురాణాల్లో క్రౌంచతీర్థంగా పేర్కొనబడింది. ఈ దేవాలయంలోని శివలింగాని దేవతలరాజైన ఇంద్రుడు ప్రతిష్ఠించాడని పురాణాలు చెప్తున్నాయి. అమరేశ్వరుడనే నామకరణం చేసి పూజించినట్టు స్థలపురాణం తెలియజేస్తుంది. 

ఈ శివలింగం ఒకానొక కాలంలో ఆ శ్రీ రామచంద్రుని చేత పూజించబడ్డ శివలింగంగా ప్రసిద్ధిగాంచింది.

త్రిపురాసుర సంహారసమయంలో కుమారస్వామిచేత విరుగకొట్టబడిన శివలింగం ముక్కలలో ఒకటి ఇక్కడ పడిందని పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి. 

పంచారామాలలో ఒకటైన అమరారామం (అమరావతి) కృతయుగంలోనే ఆవిర్భవించిన విశిష్టమైన పుణ్యక్షేత్రం.

శివలింగం: ఇక్కడి శివలింగం చాలా ఎత్తుగా (సుమారు 15 అడుగులు) ఉంటుంది. లింగం పైభాగం వద్ద ఉన్న శిలా ముక్కను రాక్షస రాజు తారకాసురుడు విరగ్గొట్టడంతో, ఆ ముక్కపై ఆత్మలింగం ఆవిర్భవించిందని ఇంకో పురాణ కథనం.

అమ్మవారు: స్వామివారికి ఇక్కడ బాలా చాముండికా దేవి అమ్మవారిగా కొలువై ఉన్నారు.

పురాణాల్లో క్రౌంచతీర్థంగా పేర్కొనబడింది. ఇక్కడి శివలింగాన్ని చంద్రుడు ప్రతిష్ఠించి. అమరేశ్వరుడనే నామకరణం చేసి పూజించినట్టు స్థలపురాణం తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడి శివలింగం అత్యంత ఎత్తైనదిగా వుండుటవల్ల అర్చకులు ఒక పీఠమీద ఎక్కి, ప్రతి నిత్యం అభిషేకాలు నిర్వహిస్తూవుంటారు. ఇక్కడి శివలింగం పైభాగంలో ఎర్రనిరంగు మరక ఉంది. ఆ మరకే రక్తపు మరక శివలింగం రోజురోజుకీ ఎత్తుగా పెరుగుతూ ఉండటం వల్ల నిలిపేందుకు ఒక మేకును శివలింగం తలమీద కొట్టడంజరిగింది.

శివలింగంపైభాగంలో రక్తం మరక ఏర్పడింది. నేటికీ ఆ రక్తపు మరక ఉంది. దేవతల గురువు బృహస్పతి ఆదేశం మేరకు అప్పట్లో ఈ శివలింగం చుట్టూ పరివార దేవతలను ప్రతిష్ఠించాడని. అమరుల నివాస ప్రాంతంగా మారిన కారణంగా ఈ ప్రాంతానికి అమరావతి అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనాలు వివరిస్తున్నాయి.

ఆలయ విశేషాలు
ఈ ఆలయానికి మూడు ప్రాకారాలున్నాయి. నాలుగు దిక్కులా నాలుగు ధ్వజ స్తంభాలు వున్నాయి. ఇక్కడ ప్రణవేశ్వర, అగస్తేశ్వర, కోసలేశ్వర మొదలగు శివ లింగాలేకాక ఇంకా అనేక దేవతా మూర్తులున్నాయి. 

రెండవ ప్రాకారంలో వున్న కాలభైరవుడు ఈ క్షేత్ర పాలకుడు. 

మూడవ ప్రాకారంలో నైరుతిలో శ్రీశైల మల్లికార్జునుడు, వాయువ్య దిశలో కాశీ విశ్వేశ్వరుడు, ఈశాన్యంలో చండీశ్వరుడు, ఆగ్నేయంలో శ్రీ కాళ హస్తీశ్వరుడు ప్రతిష్ఠింపబడ్డారు. 

భౌగోళికంగా ఆ పుణ్య క్షేత్రాలు అమరావతికి ఆ దిక్కుల్లోనే వుండటం గమనించదగ్గ విషయం. శివ కేశవులకు బేధము లేదని నిరూపిస్తూ వేణు గోపాల స్వామి ఆలయం కూడా ఈ ప్రాకారంలో వుంది.

పర్యాటకం: అమరావతిలో అమరేశ్వరాలయంతో పాటు పురాతన బౌద్ధ స్థూపాలు, కృష్ణా నది ఘాట్‌లు కూడా ఉన్నాయి.

సందర్శనకు ఉత్తమ సమయం: మహాశివరాత్రి (ఫిబ్రవరి/మార్చి) మరియు నవరాత్రి ఉత్సవాలు.

మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ

నిత్య స్తోత్రావళి

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

పంచాంగం

Sri Lakshmi Narasimha Swamy Temple, Ahobilam - శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం, అహోబిలం

శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం, అహోబిలం

ఆంధ్రప్రదేశ్, నంద్యాల జిల్లాలోని అహోబిలం నవ నరసింహ క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన పుణ్యక్షేత్రం. ఇక్కడ స్వామి లక్ష్మీ నరసింహునిగా కొండపైన, కింద తొమ్మిది వివిధ రూపాల్లో వెలిశాడు. దిగువ మరియు ఎగువ అహోబిలంగా విభజించబడిన ఈ ప్రదేశం, ఉగ్ర నరసింహుడు హిరణ్యకశిపుని సంహరించిన ప్రదేశంగా నమ్ముతారు, ఇక్కడ ప్రకృతి సౌందర్యం, ట్రెక్కింగ్ కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి.

అహోబిలం ఆలయం విష్ణువు యొక్క నరసింహ అవతారానికి సంబంధించిన ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం. క్రూరుడైన రాక్షసుడు హిరణ్యకశిపుని అంతం చేయడానికి విష్ణు భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడిని మరియు ప్రజలను రాక్షసుల దురాగతాల నుండి రక్షించడానికి విష్ణువు తీసుకున్న అద్వితీయ అవతారం నరసింహ అవతారం. పేరుకు తగ్గట్టుగా నర - సింహ అనేది మానవ శరీరం మరియు సింహం ముఖం లక్షణాలతో కలిగిన రూపం, హిరణ్యకశిపుడు పొందిన వరాల కనుగుణంగా శ్రీమహావిష్ణువు ఈ అవతారం స్వీకరించవలసి వచ్చింది.

ఈ ఆలయాన్ని సింగవేల్ కుండ్రం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇక్కడ 'సింగం' అంటే తమిళంలో సింహం, మరియు 'కుండ్రం' ఒక పర్వతం. అహోబిలం అనేది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కర్నూలు జిల్లా, అహోబిలం గ్రామంలోని తూర్పు కనుమల పర్వత శ్రేణులలో ఉన్న దేవాలయాల సమూహం.

నవ నరసింహ క్షేత్రం: అహోబిలంలో తొమ్మిది ప్రధాన నరసింహ స్వామి ఆలయాలు ఉన్నాయి. అవి:
1. భార్గవ నరసింహ
2. యోగానంద నరసింహ
3. ఛత్రవట నరసింహ
4. కారంజ నరసింహ
5. దిగువ అహోబిల నరసింహ
6. క్రాంత నరసింహ
7. మాలాలా నరసింహ
8. జ్వాలా నరసింహ
9. పావన నరసింహ

ఇవి సుమారు 5 కిలోమీటర్ల వృత్తంలో విస్తరించి ఉన్నాయి, అదే సమయంలో అతనికి ప్రహ్లాద వరదుడిగా ఒక ఆలయం కూడా ఉంది. ఈ విధంగా ఆలయాలు ఎగువ మరియు దిగువ అహోబిలముల మధ్య విస్తరించి ఉన్నాయి. ఆళ్వార్ లు ఎన్నో పాశురాలను పాడారు, అందుకే ఈ క్షేత్రాన్ని దివ్య దేశంగా కూడా పరిగణిస్తారు, ఇది విష్ణువు యొక్క చాలా పవిత్రమైన నివాసం.

ఆళ్వారులు (విష్ణు భక్తులు) రచించిన సుమారు 4,000 పవిత్ర పాశురాలను (కీర్తనలు)"నాలాయిర దివ్య ప్రబంధం" (ద్రావిడ వేదం) అని పిలుస్తారు. తమిళ భాషలో ఉన్న ఈ కీర్తనలు భక్తి, శరణాగతి మరియు విష్ణువును స్తుతించడంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఆళ్వారులు 12 మంది, వీరి పాశురాలు శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో అత్యంత ముఖ్యమైనవి.

ఆలయ చరిత్ర
గ్రంధాలు మరియు ఇతిహాసాలు అహోబిలం, విష్ణువు హిరణ్యకశిపుని నాశనం చేయడానికి మరియు విష్ణు భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడిని రక్షించడానికి, విష్ణువు నరసింహావతారం తీసుకున్న ప్రదేశంగా భావిస్తారు. నరసింహుడు కూడా ఒక స్తంభం నుండి ఉద్భవించాడని చెబుతారు, ఇది ఇక్కడ లభించిన శిల అని నమ్ముతారు.

దేవతలు, విష్ణువు యొక్క నరసింహ రూపని చూసి ఆశ్చర్యపోయారని చెబుతారు మరియు 'అహో బలా' అంటే 'ఎంత పరాక్రమం!' కాబట్టి ఈ ప్రదేశానికి అహో బలం లేదా అహోబిలం అని పేరు వచ్చింది.

బ్రహ్మాండ పురాణం, గరుడ వంటి పురాతన గ్రంథాల ప్రకారం, విష్ణువు యొక్క వాహనమైన గరుడు పక్షి చాలా సంవత్సరాలు ఈ పర్వతాలలో తీవ్రమైన తపస్సు చేసింది. చివరకి, గరుత్మంతుడు శ్రీమహావిష్ణువు మహిమతో, ఇక్కడి గుహలో జ్వాలా నరసింహుని రూపాన్ని దర్శనం పొందాడని చెబుతారు. గరుడుడు తపస్సు చేసిన పర్వత శ్రేణి గరుడాచల లేదా గరుడాద్రిగా మారింది. ఒక పెద్ద గుహలో గరుడుడు నరసింహుని దర్శనం పొందాడు కాబట్టి ఆ ప్రదేశానికి 'అహో బిలం' అనే పేరు వచ్చింది.

సెంజులక్ష్మి లేదా చెంచులక్ష్మి ఇక్కడ స్వామివారి భార్య. లక్ష్మీదేవి గిరిజన వేటగాళ్ల వంశంలో సెంజులక్ష్మిగా జన్మించి ఇక్కడ స్వామిని పెళ్లాడిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.ప్రహ్లాదుడు చాలా కాలం పాటు భగవంతుడిని ఇక్కడ ధ్యానం చేశాడని మరియు నరసింహ స్వామి అతనికి అనేక యోగ రహస్యాలు బోధించాడని కూడా చెబుతారు.

16వ శతాబ్దానికి ముందు అహోబిలం చరిత్ర అస్పష్టంగా ఉంది. అహోబిలం గురించిన తొలి సాహిత్య ప్రస్తావనలలో ఒకటి, 9వ శతాబ్దంలో తిరుమంగై ఆళ్వార్ రచించిన తమిళ భాషా ధార్మిక గ్రంథమైన 'పెరియతిరుమోళి'లో కనిపిస్తుంది, ఇందులో దానిని కీర్తించారు; దీని ఫలితంగా ఇది 108 ప్రామాణిక దివ్య దేశాలలో ఒకటిగా క్రోడీకరించబడింది . 12వ మరియు 16వ శతాబ్దాల మధ్య అనేక సంస్కృత మరియు తెలుగు భాషా గ్రంథాలలో అహోబిలం గురించి ప్రస్తావన ఉంది.

శాసనాలు మరియు ఇతర భౌతిక ఆధారాలు ఈ పట్టణంలోని దేవాలయాలు 13వ మరియు 14వ శతాబ్దాలలో కాకతీయ మరియు రెడ్డి రాజవంశాల ద్వారా అభివృద్ధి చెందాయని తెలుస్తోంది. విజయనగర కాలంలో చారిత్రక ఆధారాలు బట్టి ఈ ప్రదేశం 15వ శతాబ్దంలో సాలువ రాజవంశంతో ప్రారంభమై, 16వ శతాబ్దంలో తులువ రాజవంశం వరకు కొనసాగిన విజయనగర రాజ్య పాలకుల నుండి గణనీయమైన అభివృద్ధి పొందింది. దేవాలయాలలోని చాలా శాసనాలు తులువ కాలానికి చెందినవి. 16వ శతాబ్దంలో పాలకుడు కృష్ణదేవరాయలు ఈ పట్టణంలోని దేవాలయాలను సందర్శించి అభివృద్ధి చేశారు. ఈ పట్టణం మధ్యయుగ కాలంలో స్థాపించబడిన ఆహోబిల మఠం యొక్క జన్మస్థలం కూడా; పండితులు దీని ఆవిర్భావానికి 15వ శతాబ్దం చివరి లేదా 16వ శతాబ్దం ప్రారంభ కాలాలుగా ప్రతిపాదించారు.

విజయనగర రాజ్యం క్షీణించడంతో అహోబిలం చక్రవర్తి ఆదరణను కోల్పోయింది. ఈ ప్రదేశం 1579లో గోల్కొండ సుల్తాన్ ల సేనాపతి అయిన మురహరి రావు చేత దాడిని ఎదుర్కొంది . అహోబిలం ఆలయం దోచుకోబడింది మరియు రత్నఖచిత విగ్రహం గోల్కొండ సుల్తాన్‌కు సమర్పించబడింది.

అహోబిలం నరసింహ స్వామిని పూజించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు
నరసింహ అవతారం ఒక శక్తివంతమైన అవతారం, మరియు అహోబిలం క్షేత్రం అతని దివ్య పాదస్పర్శ కలిగిన ప్రదేశంగా చెప్పబడుతుంది. కలియుగం యొక్క ప్రస్తుత కష్ట సమయంలో ప్రతికూల ప్రభావాలను నివారించడానికి ప్రజలు స్వామిని పూజిస్తారు. భక్తులకు ధైర్యం, విశ్వాసం మరియు బలాన్ని పొందడానికి, వారి నిజాయితీ గల కోరికలను నెరవేర్చడానికి మరియు వారికి ఆనందాన్ని, ఆరోగ్యకరమైన మరియు సంతృప్తికరమైన జీవితాన్ని ప్రసాదిస్తాడని నమ్ముతారు.

అహోబిలం ఆలయానికి రవాణా సౌకర్యం:
వాయు మార్గం: సమీప విమానాశ్రయం బెంగళూరు, అహోబిలం నుండి 172 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

రైలు మరియు రోడ్డు మార్గం: సమీప రైల్వే స్టేషన్ కొండాపురం, సుమారు 13 కి.మీ దూరంలో ఉంది, ఇక్కడ నుండి ఆలయానికి వెళ్లడానికి బస్సులు మరియు ప్రైవేట్ వాహనాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

రోడ్డు ద్వారాదిగువ అహోబిలం ఆలయానికి చేరుకోవడానికి నంద్యాల నుండి 40 కి.మీ, కర్నూలు, 150 కి.మీ, మరియు అహోబిలం నుండి 20 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఆళ్లగడ్డ నుండి బస్సు సర్వీసులు ఉన్నాయి. ఈ మార్గాల్లో ప్రైవేట్ వాహనాలు కూడా తిరుగుతున్నాయి.

దర్శన సమయాలు:
దిగువ అహోబిలం: ఉదయం 6:30 నుండి మధ్యాహ్నం 1:00 వరకు; తిరిగి సాయంత్రం 3:00 నుండి రాత్రి 8:00 వరకు.
ఎగువ అహోబిలం: ఉదయం 7:00 నుండి మధ్యాహ్నం 1:00 వరకు; తిరిగి మధ్యాహ్నం 2:00 నుండి సాయంత్రం 7:00 వరకు.

చూడవలసినవి:
ప్రధాన ఆలయం ఎగువ అహోబిలంలో ఉగ్ర నరసింహుని రూపంలో ఉంటుంది, ఇక్కడ స్వామి స్వయంభువుగా కొలువై ఉన్నాడు. దిగువ అహోబిలంలో లక్ష్మీ నరసింహ స్వామిని భక్తులు దర్శించుకుంటారు.

ఉగ్ర స్తంభం: హిరణ్యకశిపుని సంహరించడానికి స్వామి వారు ఉద్భవించిన స్తంభం ఇక్కడే ఉందని భక్తుల నమ్మకం.

ప్రహ్లాద బడి: ప్రహ్లాదుడు చదువుకున్న ప్రదేశంగా దీనిని భావిస్తారు.

భవనాశిని నది: ఇక్కడ ప్రవహించే పవిత్ర నది, భక్తులు ఇందులో స్నానం చేస్తారు.

ఎగువ అహోబిలంలోని కొన్ని ఆలయాలకు వెళ్లడానికి కొండల మధ్య ట్రెక్కింగ్ చేయాల్సి ఉంటుంది, కాబట్టి తగిన జాగ్రత్తలు అవసరం.

ఇక్కడ దేవాలయాలు కొండలపై ఉండటం వల్ల, భక్తులు మరియు పర్యాటకులు దట్టమైన అడవిలో ట్రెక్కింగ్ చేస్తూ ఆలయాలను చేరుకుంటారు. ఇది చాలా సాహసోపేతమైన ప్రయాణం.

మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ

నిత్య స్తోత్రావళి

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

పంచాంగం

Ghrishneshwar Temple Maharashtra - ఘృష్ణేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగం – మహారాష్ట్ర

ఘృష్ణేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగం – మహారాష్ట్ర

మహారాష్ట్రలోని ఔరంగాబాద్ సమీపంలో ఉన్న వెరుల్ అనే ప్రశాంతమైన గ్రామంలో గ్రిష్ణేశ్వర దేవాలయం వెలసింది. ఇది భక్తి, చరిత్రల అద్భుత సమాహారం. ఈ పవిత్ర క్షేత్రం 12వ మరియు చివరి జ్యోతిర్లింగం, ఇది శివుని దివ్య ఆస్థానం. ఇక్కడి ప్రతి రాయి విశ్వాసాన్ని చాటి చెబుతుంది, ప్రతి శిల్పం శతాబ్దాల ఆరాధనను ప్రతిధ్వనిస్తుంది. ఈ దేవాలయం యొక్క వాస్తుశిల్పం క్లిష్టమైన శిల్పాలు మరియు అద్భుతమైన హస్తకళలతో కళ్లు చెదిరేలా ఉంటుంది. దీని శక్తివంతమైన స్ఫూర్తికి ఆకర్షితులై, యాత్రికులు నలుమూలల నుండి తరలివస్తారు. లయబద్ధమైన మంత్రాలు, మోగే గంటలు వాతావరణాన్ని ఒక ఆధ్యాత్మిక దివ్యత్వంతో నింపుతాయి. అచంచలమైన భక్తి గాథలను చెబుతూ, ఇతిహాసాలు దాని ప్రాచీన గోడల గుండా గుసగుసలాడుతాయి. ఈ దేవాలయం గతాన్ని, వర్తమానాన్ని కలిపే వారధిగా, భారతదేశ ఆధ్యాత్మిక హృదయానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఇది కేవలం ఒక ప్రార్థనా స్థలం కంటే ఎక్కువ. ఇది విశ్వాసం మరియు దృఢ సంకల్పం యొక్క సజీవ గాథ. సందర్శకులు దేవాలయం యొక్క దివ్య సాన్నిధ్యంతో హృదయ స్పర్శ పొంది, శాంతి భావనతో తిరిగి వెళ్తారు. గ్రిష్ణేశ్వరం కేవలం ఒక గమ్యస్థానం కాదు. అది ఒక అనుభవం.

చరిత్ర
ఘృష్ణేశ్వర ఆలయ మూలాలు ప్రాచీన కాలం నాటివి. శివ పురాణం, స్కంద పురాణం వంటి పూజ్య గ్రంథాలలో దీని ప్రస్తావన ఉంది. చరిత్ర పొడవునా, ఈ ఆలయం అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంది. వాటిలో 13వ, 14వ శతాబ్దాలలో ఢిల్లీ సుల్తాన్ ల పాలనలో జరిగిన విధ్వంసం కూడా ఒకటి. ఈ ఆలయం అనేక పునర్నిర్మాణాలకు సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా, ప్రఖ్యాత మరాఠా యోధ రాజు ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ తాత అయిన మాలోజీ భోసలే 16వ శతాబ్దంలో దీనిని పునర్నిర్మించారు. ఈ ఆలయం యొక్క ప్రస్తుత వైభవానికి, 18వ శతాబ్దంలో ఇండోర్ రాణి అహల్యాబాయి హోల్కర్ చేసిన పునరుద్ధరణ ప్రయత్నాలే కారణం. ఈ కృషి, రాబోయే తరాల కోసం ఆలయ పరిరక్షణకు భరోసా ఇచ్చింది.

ఆలయ సముదాయం
అద్భుతమైన ఎర్రటి అగ్నిపర్వత శిలలతో ​​నిర్మించబడిన ఘృష్ణేశ్వర ఆలయం, దాని క్లిష్టమైన శిల్పాలు మరియు దృఢమైన నిర్మాణాలతో కూడిన హేమద్పంతి వాస్తుశైలికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ. ఈ ఆలయంలో వివిధ దేవతలు మరియు పౌరాణిక దృశ్యాలను వర్ణించే వివరమైన శిల్పాలతో అలంకరించబడిన ఐదు అంచెల శిఖరం ఉంది. ఆలయ సముదాయంలో, విశాలమైన ప్రాంగణ మండపం 24 స్తంభాలపై నిలబడి ఉంది, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి శివుని గాథలను వివరించే శిల్పాలతో అలంకరించబడి ఉంది. గర్భగుడిలో పూజనీయమైన జ్యోతిర్లింగం తూర్పు వైపుకు తిరిగి, శివుని అనంత స్వభావానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. శివుని పవిత్రమైన ఎద్దు అయిన నంది యొక్క ప్రముఖ విగ్రహం ప్రాంగణ మండపంలో నిలబడి, భక్తులను తమ ప్రార్థనలు సమర్పించమని ఆహ్వానిస్తుంది.

రోజువారీ పూజలూ మరియు ఉత్సవాలు:
ఘృష్ణేశ్వర ఆలయం ఒక వాస్తు అద్భుతం మాత్రమే కాదు, ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రం కూడా. భక్తులు భక్తి మరియు ఆధ్యాత్మిక ప్రశాంతతను కోరుతూ, పంచామృత పూజ, రుద్రాభిషేకం మరియు మహామృత్యుంజయ జపం వంటి వివిధ పూజలలో పాల్గొంటారు. ఇక్కడ సంప్రదాయం ప్రకారం, పురుష భక్తులు ఒంటిపై చొక్కా లేకుండా గర్భగుడిలోకి ప్రవేశిస్తారు. ప్రతిరోజూ జరిగే హారతి కార్యక్రమాల సమయంలో ఆలయం మంత్రాలు మరియు భజనలతో ప్రతిధ్వనిస్తూ, గొప్ప ఆధ్యాత్మిక శోభను కల్గిస్తుంది.

ఘృష్ణేశ్వర ఆలయంలో జరుపుకునే అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగలలో మహాశివరాత్రి ఒకటి. ఈ వివాహ సందర్భంలో, ఆలయం రంగురంగుల అలంకరణలతో కళకళలాడుతుంది. భక్తులు రాత్రంతా జాగరణలు, జపాలు మరియు ప్రత్యేక పూజలలో పాల్గొంటారు. ఈ పండుగకు దేశవ్యాప్తంగా భక్తులు ఇక్కడకు విచ్చేస్తారు. ఈ ఆలయం ఆధ్యాత్మికతకు మరియు సాంస్కృతిక పరంగా గొప్ప క్షేత్రం.

సందర్శించడానికి ముఖ్య సమయం:
ఘృష్ణేశ్వర ఆలయం సంవత్సరం పొడవునా భక్తుల సందర్శనార్థం తెరిచి ఉంటుంది, కానీ అక్టోబర్ మరియు మార్చి నెలల మధ్య కాలం దర్శించుకోవడానికి మంచి సమయం. ఈ నెలల్లో వాతావరణం చల్లగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉండి, ఆలయ సందర్శనకు అనువుగా ఉంటుంది. ఈ ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణంలో ఆలయ శోభ మరింత ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. మరపురాని అనుభూతి కోసం, సాధారణంగా ఫిబ్రవరి లేదా మార్చి నెలల్లో వచ్చే మహాశివరాత్రి సమయంలో భక్తుల రద్దీ ఎక్కువ ఉంటుంది. ఈ పండుగ సందర్భంగా జరిగే పూజలూ, వేడుకలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలతో ఆలయం జీవం ఉట్టిపడుతుంది. రాత్రంతా జరిగే పూజలూ, కళ్లు చెదిరే అలంకరణలు మనకు చిరస్మరణీయమైన అనుభవాలు కలిగిస్తాయి. ఆలయం వాస్తు సౌందర్యం, ప్రశాంతమైన పరిసరాలు కోసం సందర్శించినా, ఘృష్ణేశ్వర ఆలయం మన పై చెరగని ముద్ర వేస్తుంది. ఆలయ నిజమైన వైభవాన్ని వీక్షించడానికి మరియు ప్రకృతిలో నిండిన అచంచలమైన భక్తిని అనుభూతి చెందడానికి ఈ ఆలయం తప్పక దర్శించవలసిందే.

ఘృష్ణేశ్వర్ అనే పదానికి కరుణామయుడు అని అర్థం. శివుడిని ఇక్కడ కరుణామయుడిగా పూజిస్తారు, ఆయన తన భక్తుల బాధలన్నింటినీ తొలగిస్తాడని నమ్ముతారు. ఈ జ్యోతిర్లింగాన్ని పూజించడం వల్ల మిగతా అన్ని జ్యోతిర్లింగాలను పూజించినట్లే అని శివ భక్తులు నమ్ముతారు. ఇది ద్వాదశ (12) జ్యోతిర్లింగాలలో 12వదిగా పరిగణించబడుతుంది.

దేవాలయ చరిత్ర:
ఈ ఆలయం ఘృష్ణ అనే భక్తురాలి భక్తి వల్ల ఏర్పడింది. ఆమె భర్తను కోల్పోయిన తరువాత, భగవంతుని తీవ్రంగా ప్రార్థించగా, శివుడు ఆమె భర్తను తిరిగి జీవింపజేశాడు. ఈ కారణంగా శివుడు "ఘృష్ణేశ్వర్"గా పిలవబడతాడు.

ఆలయాన్ని 18వ శతాబ్దంలో పాహెడ్ సాహెబ్ అనే మరాఠా సేనాధిపతులు తిరిగి నిర్మించారు.

ఇది పూర్వముగా కుళ్ళిపోయినట్టుండగా, మరాఠా సామ్రాజ్యంలో తిరిగి నూతనంగా నిర్మించబడింది.

ప్రత్యేకతలు:
ఈ దేవాలయ శిల్పకళలో అద్భుతమైన రాతి నక్షికలతో తీర్చిదిద్దబడి ఉంది.

ఇది మహిళా భక్తురాలైన ఘృష్ణ పేరుతో ఉన్న ఏకైక జ్యోతిర్లింగం.

ఆలయం శివ మరియు పార్వతీ మాతను కలిసి పూజించే ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి.

ఈ జ్యోతిర్లింగాన్ని దర్శిస్తే భక్తులకు దాంపత్య సమస్యలు, కుటుంబ కలహాలు తొలగి శాంతి, సౌఖ్యాలు కలుగుతాయని నమ్మకం.

ఘృష్ణేశ్వర్ ఆలయానికి ఎలా చేరుకోవాలి
ఘృష్ణేశ్వర ఆలయానికి సుమారు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఔరంగాబాద్ విమానాశ్రయం సమీప విమానాశ్రయంగా పనిచేస్తుంది. ఇక్కడి నుండి భారతదేశంలోని ప్రధాన నగరాలకు క్రమం తప్పకుండా విమాన సర్వీసులు నడుస్తాయి, దీనివల్ల ప్రయాణం ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా సాగుతుంది. 

రైలులో ప్రయాణించే వారికి, ఔరంగాబాద్ రైల్వే స్టేషన్ (AWB) అత్యంత సమీప స్టేషన్. దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు అనుసంధానించబడి ఉన్న ఈ స్టేషన్, యాత్రికులకు మరియు పర్యాటకులకు సౌకర్యవంతమైన రైలు మార్గాన్ని అందిస్తుంది. 

రోడ్డు మార్గం ద్వారా కూడా ఆలయానికి సులభంగా చేరుకోవచ్చు. ఔరంగాబాద్ మరియు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుండి రాష్ట్ర రవాణా బస్సులు మరియు ప్రైవేట్ టాక్సీలు తరచుగా నడుస్తాయి. సుందరమైన ప్రకృతి దృశ్యాల గుండా సాగే ప్రయాణం ఈ అనుభూతిని మరింత పెంచుతుంది.

సమీప ఆకర్షణలు
12 జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన ఘృష్ణేశ్వర ఆలయ సందర్శన ఒక ఆధ్యాత్మికంగా అనుభూతినిస్తుంది. అంతే కాక చారిత్రాత్మక నగరమైన ఔరంగాబాద్‌లో ఉన్న ఈ ప్రాంతం, భారతదేశపు గొప్ప వారసత్వాన్ని పరిచయం చేసే అనేక అద్భుతమైన ప్రదేశాలకు నిలయంగా ఉంది. సమీపంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన ఆకర్షణలలో ఒకటి ఎల్లోరా గుహలు. ఇది అద్భుతమైన రాతి శిల్పకళకు ప్రసిద్ధి చెందిన యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం. 6వ నుండి 10వ శతాబ్దాల నాటి ఈ గుహలు, తమ క్లిష్టమైన చెక్కడాలు మరియు భారీ శిల్పాల ద్వారా బౌద్ధ, హిందూ మరియు జైన సంప్రదాయాలను అందంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఒకే శిల నుండి చెక్కబడిన అద్భుతమైన నిర్మాణం అయిన కైలాస ఆలయం (గుహ 16), ప్రాచీన భారతీయ హస్తకళకు ఒక కళాఖండం మరియు చరిత్ర, కళా ప్రియులు తప్పక సందర్శించవలసిన ప్రదేశం. మరో చారిత్రక ఆణిముత్యం దౌలతాబాద్ కోట, దీనిని దేవగిరి కోట అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది మధ్యయుగ సైనిక చాతుర్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఒక కొండపై కొలువుదీరిన ఈ కోట, ఉత్కంఠభరితమైన దృశ్యాలను మరియు ఈ ప్రాంతపు వ్యూహాత్మక చరిత్రపై ఆసక్తికరమైన అంతర్దృష్టులను అందిస్తుంది. దీని విశిష్టమైన రక్షణ యంత్రాంగాలు, నిటారుగా ఉండే మార్గాలు మరియు రహస్య మార్గాలు, చరిత్ర ప్రియులకు మరియు ట్రెక్కింగ్ చేసేవారికి ఇది ఒక మంచి గమ్యస్థానంగా. మొఘల్ వాస్తుశిల్పం పట్ల ఆకర్షితులైన వారికి, తరచుగా "దక్కన్ తాజ్" అని పిలువబడే బీబీ కా మక్బరా తప్పక చూడవలసిన ప్రదేశం. ఔరంగజేబు కుమారుడైన అజం షా నిర్మించిన ఈ సమాధి, తాజ్ మహల్‌ను పోలి ఉండి, ప్రేమకు మరియు కళాత్మక శ్రేష్ఠతకు చిహ్నంగా నిలుస్తుంది. ఈ ప్రాంతపు చారిత్రక లోతుకు మరింత జోడిస్తూ, ఔరంగాబాద్ గుహలు మరియు 6వ, 7వ శతాబ్దాలకు చెందిన పురాతన బౌద్ధ రాతి ఆలయాలు తొలి బౌద్ధ వాస్తుశిల్పంపై అవగాహనను అందిస్తాయి. కొండ వాలులో చెక్కబడిన ఈ గుహలు, ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని మరియు బౌద్ధ దేవతలను వర్ణించే సుందరమైన శిల్పాలను అందిస్తాయి. ఘృష్ణేశ్వర్ ఆలయ సందర్శన, ఈ సమీప ఆకర్షణలతో కలిపి, ఆధ్యాత్మికత, చరిత్ర మరియు వాస్తుశిల్ప అద్భుతాలతో నిండిన ప్రయాణాన్ని అందిస్తుంది.

మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ

నిత్య స్తోత్రావళి

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

పంచాంగం

Sri Veera Anjaneya Swamy Temple in Ponnur, Guntur - ఆంజనేయ దేవాలయం, పొన్నూరు

ఆంజనేయ దేవాలయం, పొన్నూరు

రామభక్త హనుమంతుడికి గ్రామానికో గుడి ఉంటుందని అంటే అతిశయోక్తికాదు.. భారీ సంఖ్యలో భక్తులుంటారు. నమ్మి కొలిస్తే, పిలిచే దైవముగా భావిస్తారు. హనుమంతుడి ఆలయాల్లో ఒకొక్క ఆలయం ఒకొక్క విశిష్టతను కలిగి ఉంటుంది. అలా ఒక గుడిలో పదకొండు ప్రదక్షణలు చేసి మనస్సులోని కోరికను పవన సుతుడికి నివేదిస్తే తప్పకుండా ఆ కోరిక నెరవేరుతుందని భక్తులు భావిస్తున్నారు. గుంటూరు జిల్లాలో కొలువైన 24 అడుగుల ఎత్తులో ఏకశిలావిగ్రహంపై కొలువైన అంజనీ పుత్రుడని దర్శించుకునేందుకు భారీ సంఖ్యలో భక్తులు తరలివస్తారు. ఆరు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఏడు ఆలయాలు కొలువైన చిన కాశి అయిన పొన్నూరు ఒక్కసారైన దర్శించుకోవాలని భక్తులు కోరుకుంటున్నారు.

1940లో తయారు చేసిన ఏకశిలా విగ్రహాన్ని అత్యంత్య వ్యయ ప్రయాసల కోర్చి 1950 నాటికి 24 అడుగుల ఎత్తైన ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహాన్ని పొన్నూరు తరలించారు. అయితే స్వామి వారిని ప్రతిష్టించేందుకు అవసరమైన ద్రవ్యం లేకపోవటంతో 1969 వరకూ స్వామి వారి విగ్రహాన్ని బల్లపైనే ఉంచారు.

1969లో కోట జగన్నాధ స్వామి వారి అమృత హస్తాల మీదుగా స్వామి వారి ప్రతిష్ట జరిగింది. అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకూ హనుమంతుణ్ణి సేవించుకునేందుకు భక్తులు పెద్ద ఎత్తున తరలివస్తున్నారు. స్వామి వారి ముందు నిలబడి తిలకించాలంటే తలపైకెత్తి చూడాల్సిందే.. మెట్ల మార్గం ద్వారా పైకెళ్లి స్వామి వారికి నిత్య పూజలు చేస్తుంటారు. ఆకు పూజ ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. మంగళ, శని, ఆది వారాల్లో ఈ ఆకు పూజ చేసేందుకు పెద్ద ఎత్తున భక్తులు మక్కువ చూపుతుంటారు.

సీతమ్మ జాడ కోసం లంకకు వెళ్లిన హనుమంతుడు లంకంతా పరిశీలించి సీతమ్మ జాడ తెలుసుకుంటారు. అయితే రావణాసురుడు స్వామిని బంధించే ప్రయత్నం చేయగా లంకకే నిప్పు పెట్టి వస్తాడు. రాముడు వద్దకు వచ్చి సీత జాడను వివరిస్తాడు. అంతటా సంతోషించిన రాముడు ఆగ్రహంగా ఉన్న ఆంజనేయుడిని తమలపాకులతో చేసిన దండను వేసి సత్కరిస్తాడు. ఆతర్వాతే ఆంజేయుడు ఆగ్రహం చల్లారిందని పురణాలు చెబుతున్నాయి. దీంతో స్వామివారికి ఆకు పూజ చేయిస్తే సకల శుభాలు కలుగుతాయని భక్తులు నమ్ముతారు.

పొన్నూరు దేవాలయం ద్రావిడ వాస్తుశైలిలో ఉంది. కోట జగన్నాథ స్వామి 1969లో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించి, ఆంజనేయ స్వామి మరియు గరుడుని విగ్రహాలను ప్రతిష్టించారు. ఐదు అఖండ దీపాలు ఉండటం పొన్నూరు ఆలయానికి అత్యంత ఆకర్షణీయమైన లక్షణం. ఈ ఆలయానికి ఐదు అంతస్తుల రాజగోపురం ఉంది. రాజగోపురం ముందు 42 అడుగుల ఎత్తైన ఏకశిలా ధ్వజస్తంభం ఉంది. రెండు గలి గోపురాలు పడమర వైపుకు తిరిగి ఉన్నాయి. సందర్శకులు గోడలపై చిత్రించిన పౌరాణిక దృశ్యాలను చూడవచ్చు. ఈ ఆలయ సముదాయం 6 ఎకరాల భూమిలో విస్తరించి ఉంది మరియు ఇందులో ఏడు దేవాలయాలు ఉన్నాయి.

పొన్నూరు ఆలయం సహస్ర లింగాలకు (100 శివలింగాలు) ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఆలయ సముదాయంలో శ్రీ సహస్ర లింగేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉంది, దీనిని 1938లో నిర్మించారు. శివుని పాదాల చెంత ఐదు లింగాలు ఉన్నాయి, అవి వేర్వేరు పరిమాణాలలో ఉన్నప్పటికీ ఒకేలా ఉంటాయి. పార్వతీ దేవి విగ్రహం నల్లరాయిపై చెక్కబడింది.

పొన్నూరు ఆలయానికి ఆంజనేయుడు (హనుమంతుడు) ప్రధాన దైవం. ఆయన 24 అడుగుల ఎత్తు, 12 అడుగుల వెడల్పు, 4 అడుగుల మందంతో ఉంటారు. ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహాన్ని చెక్కడానికి ఏకశిలా నల్ల గ్రానైట్ రాయిని ఉపయోగించారు. భవనారాయణ స్వామి పర్యవేక్షణలో స్థానిక ప్రజలు చిలకలూరిపేట సమీపంలోని ఎడ్లపాడు నుండి ఈ రాయిని తీసుకువచ్చారని చెబుతారు. పొన్నూరు ఆలయంలోని గరుడ ఆలయంలో, ఆంజనేయ స్వామి ఆలయానికి ఎదురుగా 29 అడుగుల ఎత్తు, 15 అడుగుల వెడల్పు, 6 అడుగుల మందం గల గరుడ విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడింది.

శ్రీ కాలభైరవ స్వామి ఆలయం, స్వర్ణ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం, దశావతార ఆలయం, నంది (శివుని దివ్య వాహనం), మరియు నవగ్రహాలు పొన్నూరు ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న ఇతర ఆలయాలు. శ్రీ సహస్ర లింగేశ్వర మరియు శ్రీ కాలభైరవ ఆలయాలలో అర్చకులు శైవ ఆగమాల ప్రకారం పూజలు నిర్వహిస్తారు. అమరావతిలోని అమరావతి అమరేశ్వర స్వామి ఆలయం, కోటప్పకొండలోని శ్రీ త్రికోటేశ్వర స్వామి ఆలయం, మంగళగిరిలోని శ్రీ పానకాల నరసింహ స్వామి ఆలయం, మాచర్లలోని శ్రీ లక్ష్మీ చెన్నకేశవ స్వామి ఆలయం మరియు గుంటూరులోని పెదకాకాని శివాలయం ఆలయాలు సమీపంలోని కొన్ని ఆకర్షణలు.

వీరాంజనేయ స్వామి వారి ఆలయంలోనే ఆరు ఉపాలయాలున్నాయి. సహస్రలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం, కాలభైరవ గుడి, దశావతారల విష్ణుమూర్తి ఆలయం, స్వర్ణ వెంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయంతో పాటు గరుత్మంతుని గుడి కూడా ఇక్కడ ఉంది. దీంతో శివ, కేశవల బేధం లేకుండా భక్తులు ఇక్కడకు వచ్చి స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు.

అదే విధంగా పదకొండు ప్రదక్షణలు చేసి తమ కోర్కెలను స్వామి వారికి విన్నవించుకుంటే ఆ కోరిక నెరవేరుతుందని భక్తులు భావిస్తారు. తమ కోరిక నెరవేరిన వెంటనే 108 ప్రదక్షణలు చేసి స్వామి వారిని సేవిస్తారు. అనేక పర్వ దినాలు ఇక్కడ పెద్ద ఎత్తున జరగుతాయి. స్వామి వారి ఆలయం పక్కనే అఖండ జ్యోతి నిత్యం వెలుగుతూ ఉంటుంది. అనేక విశిష్టతులున్న స్వామి ఆలయ ప్రాంగణంలోనికి అడుగు పెట్టగానే మనస్సుకు ఎక్కడాలేని ప్రశాంతత వస్తుందని భక్తులు చెబుతున్నారు. భక్తుల కోరిన కోర్కెల తీర్చే పావన సుతుడిని దర్శించుకునేందుకు వివిధ రాష్ట్రాల నుండి పెద్ద ఎత్తున తరలివస్తుంటారు.

పొన్నూరు ఆలయంలో హనుమాన్ జయంతి, రథ సప్తమి, మహా శివరాత్రి, హోలీ మరియు మకర సంక్రాంతి పండుగలను వైభవంగా జరుపుకుంటారు. పొన్నూరు పట్టణం నలుమూలల నుండి భక్తులు దేవుడిని పూజించడానికి ఇక్కడికి తరలివస్తారు.

యజ్ఞశాలలో పురోహితులు ప్రతిరోజూ యజ్ఞం నిర్వహిస్తారు. శివుని పాదాల వద్ద ఉన్న శివలింగాలను పూజిస్తారు. ఆయన చందనం వస్త్రాన్ని ఏటా తొలగిస్తారు.

మన దేవాలయాలు చారిత్రక నగరాలూ

నిత్య స్తోత్రావళి

నిత్య పారాయణ శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

పంచాంగం

The cowherd boys Eating chaldas with Krishna on the banks of the Yamuna - గోపాలబాలురు కృష్ణునితో గూడి చల్దు లారగించుట

గోపాలబాలురు కృష్ణునితో గూడి చల్దు లారగించుట

శ్రీకృష్ణుడు చూచిన సరస్సు ఎంతో అందంగా వుంది. ఆ అందాన్ని మనసులో మెచ్చుకుంటూ, వేగంగా గాలి వీచడంతో కదిలే అలల నీటి తుంపురుల జల్లులకు దేహాలు గగుర్పాటు చెందగా, పార్శ్వములందు కాయలతో, పళ్ళతోకూడిన గెలల భారంతో వంగిన గట్టి చెట్ల సముదాయం, వాటి నీడలందు పెద్ద పెద్ద ఇసుక తిన్నెలు చూసి, ఎంతో ఉత్సాహంతో తన స్నేహితులైన గోపాలురతో ఇలా అన్నాడు శ్రీకృష్ణుడు.

కృష్ణుడు గోపబాలురతో ఇలా అంటున్నాడు. ఏమర్రా! పాపం ఎండలో మాడిపోయారు, ఆకలితో కూడా వున్నారు. మనం చల్ది తినడానికి ఇది ఎంతో అందంగా ఉన్నస్థలం. ఈ పక్కనే మనదూడలుకూడా చక్కగా నీరు తాగి, కసవు మేస్తూ గుంపుగా తిరుగుతుంటాయి. మనం ఎంతో ఆనందంగా చల్ది తిందామా?

శ్రీకృష్ణుడిలా అనగానే! ఓ అలాగే కానిద్దాం అంటూ గోపాలురందరూ దూడలు మంచి నీళ్ళు తాగేలా చేసి, కసవు ఏపుగా పెరిగివున్న పల్లపునేలల్లో వాటీని నిలిపి, తమ తమ చల్ది మూటలను కిందికి దించుకున్నారు.

తామరపువ్వులో మధ్య ఉన్న కర్ణికచుట్టూ వరుసలు వరుసలుగా రేకులు పరుచుకుని ఉంటాయి. అలాగే కృష్ణుడు కర్ణికలాగా మధ్యన కూర్చుని ఉండగా గోపబాలురందరూ చుట్టూ రేకుల్లాగా సర్దుకుని కూర్చున్నారు. అందరూ కృష్ణుణ్ణే చూస్తున్నారు. వారికి కంచాలు అంటూ వేరే ఏమీ లేవు. విశాలమైన రాతిపలకులు, లేత తామరఆకులు; వెడల్పైన గడ్డిపోచలతోను, తీగెలతోను, పొడుగాటి పొన్నపూలవంటి పూవులతోను అల్లిన చదరలు, తోడ తెచ్చుకున్న చిక్కాలు, చెట్ల ఆకులు - వీటినే కంచాలుగా ఉపయోగించుకొని గోపాలబాలకులు చక్కగా చల్దులు ఆరగించారు.

కృష్ణునిచుట్టూ వలయాకారంగా కూర్చున్న గోపాలకులంతా చల్దు లారగిస్తున్నప్పుడు వారు చేసే పలుచేష్టలను పోతన సహజంగా వర్ణిస్తున్నాడు, కాదు కళ్ళకు కట్టిస్తున్నాడు. ఒకడు మళ్ళీ మళ్ళీ వేలు మడిచి ఊరగాయలు తాను తింటూ, మిగిలిన వారిని ఊరిస్తున్నాడు. ఇంకొకడు పక్కవానికంచంలోని పదార్ధాన్ని తినేసి, వానితో చూడు నేనేమి తినలేదంటూ నోరు చూపిస్తున్నాడు. మరొకడు అయిదారుగురు తినే చల్దిని పందెం వేసి నేనొక్కడనే తింటానంటూ కుక్కుకుంటూ కుక్కుకుంటూ తింటున్నాడు. వేరొకడు పదార్థాలన్నిటినీ అందరికీ పంచి ఇస్తూ స్నేహమంటే ఇదేరా అంటూ బంతెనగుండులాట ఆడుతున్నాడు. ఇంకొకడు అదుగో కృష్ణుణ్ణి చూడమంటూ ఏమారించి ఇతరుల ముందున్న మంచి మంచి తినుబండారాలను మెక్కేస్తున్నాడు. ఒక్కడు నవ్వుతూ వుంటే, ఇంకొకడు నవ్విస్తున్నాడందరినీ. ముచ్చటలాడడం ఒకడు చేస్తే వాటిని చూచి, విని ఇంకొకడు మురిసిపోతున్నాడు.

ఇలా గోపాలురందరూ కృష్ణునిచుట్టూ కూర్చుని ఎంతో సరాదాగా చల్దులారగిస్తున్న సమయంలో

కృష్ణుడు నడుముచుట్టూ దట్టీ చుట్టుకొని అందులో తన వేణువునుంచి, కొమ్ముబూరాను, బెత్తం కర్రను జారిపోకుండా ఎడమచంకలో ఇరికించాడు. మీగడతో నిండిన పెరుగు కలిపిన చద్ది అన్నాన్ని ఎడమచేతిలో ఇమిడేటట్లు చేశాడు. అల్లరి పెట్టి, ఇంకా కావాలి ఇంకా కావాలి అంటూ కొసరి కొసరి తెచ్చిన ఊరగాయలను కుడిచేతివేళ్ళ మధ్యలో ఇరికించి, తన చెలికాండైన గోపాలకుల మధ్యలో కూర్చుని, ఛలోక్తులతో, హాస్యసంభాషణలతో నవ్విస్తూ, యజ్ఞాలలో నివేదించే హవిస్సు వంటి ప్రసాదాన్ని భుజించే శ్రీకృష్ణమూర్తి దేవతలందరూ ఆశ్చర్యపోయి చూస్తూ ఉండగా బాల్య లక్షణాలతో ప్రకాశిస్తూ చద్దిఅన్నం తిన్నాడు.

ఇలా శ్రీకృష్ణునితో కలిసి ఎంతో సంతోషంగా గోపాలురు చల్దులు తింటున్నారు. ఇంతలో దూడలు మేతకై పచ్చగడ్డి గుబురుగా పెరిగిన చోటుకు వెళ్ళి దొంగమేతలు మేస్తూ అలా అలా భయంకరమైన ఆ అడవిలో చాలా దూరం వెళ్ళిపోయాయి. గోపాలురకు దూడలు కనబడలేదు. దాంతో ఎంతో భయపడుతున్న వారితో పద్మాక్షుడైన శ్రీకృష్ణుడిలా అన్నాడు.

దూడలు ఎమై పోయాయో అని భయపడుతున్న గోపాలురను చూచి, శ్రీ కృష్ణుడిలా అన్నాడు. 'గోపబాలులారా! వినండి. మనదూడలు ఈ అడవిలో లేత పచ్చిక మేయాలనే ఉత్సాహంతో చాలా దూరం పోయినట్టున్నాయి. ఎక్కడికి పోయాయో! ఏమయ్యాయో! అడవిలోని పులులవంటి భయంకరజంతువులవల్ల ఏమి కీడు పొందాయో!, నేను వెళ్ళి చూచి తోలుకొని వస్తాను. మీరు చద్దిని పూర్తిగా తింటూ ఉండండి.

బ్రహ్మ గోవత్సములను గోపబాలకులను నంతర్ధానంబుసేయుట

శ్రీ మహా భాగవతము

శ్రీ మహా భాగవతము ద్వితీయస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము తృతీయస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము చతుర్ధస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము పంచమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము షష్టస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము సప్తమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము అష్టమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము నవమస్కంధము

శ్రీ మహాభాగవతము దశమస్కంధము - పూర్వభాగము

పంచాంగం

Slaughter of Aghasura - అఘాసురవధ

అఘాసురవధ

ఈ అఘుడనే రాక్షసుడు బకాసురునితమ్ముడు. అమరులైన దేవతలుకూడా ఈ రాక్షసుడంటే భయపడతారు. తన అన్నను శ్రీకృష్ణుడు చంపాడనే విషయం తెలుసుకొని కంసుడే పంపగా బృందావనానికి వచ్చాడు.

దేవతలు అమృతం సేవించి అమరులైనప్పటికి తమమీద తమకే నమ్మకంలేక ఏ అఘాసురుని మరణానికి ఎదురుచూస్తూ ఉంటారో అలాంటి అఘాసురుడు గర్వంతోను రోషంతోను రెచ్చిపోతూ

తన అన్న అయిన బకాసురుడు శ్రీకృష్ణునిచేతిలో మరణించాడనే విషయం తెలిసిన అఘాసురుడు కంసుడు పంపగా వచ్చి, ఈ గొల్ల బాలురందరితో కలిసి బకునికి శత్రువైన ఆ శ్రీకృష్ణుణ్జి చంపుతానంటూ అధికమైన కోపంతో

'గోపాలకులకందరికీ ప్రాణం ఈ బాలులిద్దరే. మా అన్న బకాసురుని ప్రాణాలు తీసినందుకు మారుగా శ్రీకృష్ణులరాములనే ఈ ఇద్దరు బాలుర్నీ చంపితే సరిపోతుంది. గోపాలకులందరూ మరణించినట్లే' అనుకొన్నాడు - అఘాసురుడు.

పై విధంగా నిశ్చయించుకున్న అఘాసురుడు ఓ భయంకరమైన కొండచిలువ రూపాన్ని పూనాడు. అదెంత ఘోరంగా ఉందంటే, పెద్ద కొండంత పొడవు, ఆమడవెడల్పు కలిగివుంది. కొండకొమ్ముల్లాంటి కోరలూ, ఆకాశమంతా నిండిన నల్లమబ్బులను మించిన పెదవులతో, గుహలకంటే అధికమైన పళ్లమధ్యసందులతో, దట్టమైన చీకటితో నిండిన నోటి లోపలి భాగంతో, కార్చిచ్చు మంటల్లా మండే కంటిచూపులో, వేడిసెగలు కక్కుతున్న నిట్టూర్పులతో, నేలంతా పరచుకొన్న నాలుకుతో భయంకరంగా ఉంది.

ఓ పరీక్షిన్మహారాజా! పాపకర్ముడైన ఆ అఘాసురుడు నేనింకేమాత్రం ఆలస్యంచేయకుండా ఇప్పుడే దూడలను, గోపాలురను, కృష్ణునితో కలిపి వాళ్ళు గిలగిలా కొట్టుకొంటూ ఉండగా మింగేస్తానంటూ, వారున్న దారిలో అడ్డంగా పడుకున్నాడు.

గొల్ల పిల్లలు దారికడ్డంగా వున్న ఆ కొండచిలువను చూచి ఇలా అంటున్నారు. ఏమర్రా! అడవికి సంబంధించిన ఓ పెద్ద కొండచిలువ కొండంత విస్తారమైన శరీరంతో, దావాగ్నిజ్వాలల్లా భయంకరమైన ఊర్పులతో, మండే నిప్పులాంటి నాలుకతో, మనందరినీ చంపాలని ఎదురుచూస్తూ మనముందు దారిలో పెద్దగా సాగి అడ్డంగా పడి ఉంది. చూశారా! అని (గొల్లబాలురు) ఒకరితో ఒకరు అనుకుంటున్నారు.

ఇలా అజగరాన్ని చూచి ఒకరు మరొకరికి చూపిస్తూ

గోపాలురందరూ ఆ పెద్ద కొండచిలువ అంత భయంకరంగా ఉన్నా సరే, భయంలేకుండా ఇలా అంటున్నారు. బకాసురుణ్ణి చంపిన శ్రీకృష్ణుడే మనతో ఉంటే ఇక మనకు పాము, గీము అంటూ భయం ఎందుకు! అలా కాకుండా ఒక వేళ ఆ పాము మనలను మింగితే - వెంటనే శ్రీకృష్ణుడు దాన్ని బకాసురుడివెంటే పంపిస్తాడు. అంటే చంపేస్తాడు. ఇలా అనుకొంటూ కృష్ణుణ్ణి చూస్తూ చాలా ఉత్సాహంతో ఒకరిచేయి మరొకరు పట్టుకుంటూ, ఏ అడ్దూలేకుండా రండి ఆ పామును దాటిపోదామంటూ ముందుకు సాగారు.

భయంకరంగా ఉండే పామును చూచి కూడా కృష్ణుడుండగా మనకేం భయం? అంటూ ముందుకు పోతున్న గోపబాలురను చూచి, కృష్ణుడు తన మనస్సులో-

అయ్యో! ఈ పాము మామూలుది కాదు. రాక్షసుడు అనే విషయం తెలియనివారై ఏ భయంలేకుండా నేనున్నానన్న ధైర్యంతో ఈ గొల్లబాలురందరూ దానికి ఎదురుగా పోయారు - అనుకొన్నాడు కృష్ణుడు. దాంతో కృష్ణునికి తీవ్రంగా కోపం కలిగింది. తానుకూడా వారి వెంటనే వెళ్తూ ఉండగా, మొత్తం ఆ గొల్లవారంతా తమదూడల గుంపులతోపాటు భరింపలేని క్రూరమైన ఆ పాముయొక్క పెద్ద బిలంలా ఉండే నోట్లోకి ప్రవేశించారు.

శ్రీకృష్ణునితో పాటు మొత్తం గోపబాలురంతా తమ దూడలతో ఆ కొండచిలువ నోట్లోకి ప్రవేశించిన సమయంలో

అప్పుడు అఘాసురుడు వారందరినీ మింగివేసే ఆవేశంతో నోరు ఒక్కసారిగా అప్పళించాడు. ప్రళయకాలంలో భగ్గున జ్వలించే భయంకర జ్వాలలవలె మంటలు మండుతున్న తననాలుకలతో వారినందరినీ నోటిలోనికి లాక్కుని మింగివేశాడు. దేవతలందరూ ఆ మహాసర్పం వారిని మింగివేయడం చూచి భయపడిపోయారు. ఆ గోపబాలకుల మనస్సులన్నీ ఎప్పుడూ కృష్ణుని చుట్టునే తిరుగుతూ ఉంటాయి. వారు శారీరకంగా బలవంతులు కారు, చిన్న పిల్లలు. తాము మోస్తున్న చిక్కములు కూడా వారికి బరువే! అయితే ఆ గోపకుమారులు కృష్ణునికి తమను తాము సమర్పించుకున్నారు. కనుక చాలా ధైర్యవంతులుగా ఉన్నారు.

ఇలా ఆ కొండచిలువచే మింగబడే తన చెలికాండ్రను చూసి శ్రీకృష్ణుడు

ఆ సమయంలో కృష్ణుడు ఇలా అనుకుంటున్నాడు. నేనొక్కణ్ణే గోకులానికి వెళితే గోపవనితలంతా వచ్చి, కృష్ణా! ఇంతవరకూ రోజూ మా గొల్లబాలురు లేగలతో కూడి నీతో వస్తూవుండేవారు కదా! ఈ రోజు ఎందుకు రాలేదు? అని అడిగితే నేనేం సమాధానం చెపుతాను. ఈ రోజు ఈ పిల్లలను ఆ పామునోటితో కలిపేలా దైవం ఎందుకిలా చేశాడు. అయినా, దైవం క్రూరమైన కార్యాన్ని ఏమాత్రం సంకోచించకుండా చేస్తాడు కదా!

కృష్ణుడు సర్వమూ చూడగలవాడు. అందరిచూపూ తానే అయినవాడు. తనను ఆశ్రయించిన వారి కష్టాలను తొలగించేవాడు. తామరరేకులవంటి కన్నులు గలవాడు. ఆ రాక్షసుడు మహాభయంకరుడు. దేవతలుకూడా అతడు చేసిన పనికి భయపడి మొరపెట్టుకుంటున్నారు. రాక్షసులందరూ గర్వంతో మిడిసిపడసాగారు. అటువంటి ఈ రాక్షసుడు కొండచిలువ రూపంతో బాలకులను, లేగదూడలను మింగుతూ ఉంటే కృష్ణుడుకూడా వారివెనుకనే లోపలికి ప్రవేశించాడు. ఆ కొండచిలువ నాలుకలతో అందరినీ చిందర వందరచేసి కొద్దికొద్దిగా మింగడానికి ప్రయత్నిస్తూ ఉంటే - కృష్ణుడు కంఠద్వారం దగ్గరచేరి, తన శరీరాన్ని విపరీతంగా పెంచి, దిమ్మిసకొట్టినట్లు అక్కడ ఉండిపోగా

కృష్ణుడెప్పుడైతే ఆ పాము గొంతుకడ్డంగా తన దేహాన్ని పెంచి ఊపిరాడకుండా చేశాడో, దాంతో దానికి శ్వాస పైకి రాకపోవడంతో కడుపుబ్బిపోయింది. లోపలి ప్రాణవాయువులు బైటికి వచ్చేమార్గం లేకపోవడంతో ఎంతో బాధపడి, చివరకు శిరస్సు ముక్కలయ్యేలా చేసి, పెద్ద ధ్వనిచేస్తూ బైటికి వచ్యాయి.

క్రూరసర్పమైన ఆ కొండచిలువ పెద్దకడుపులో ఉన్న గోపబాలకులను, ఆవుదూడలతోకూడా దయారూపమైన అమృతవృష్టి కురిపించి బతికించి కృష్ణుడు దూడలతో, గోపాలురతో, తానుకూడా పాము నోటిమార్గం గుండా బైటికి వచ్చాడు. అప్పటి కృష్ణుడు ఎలా ఉన్నాడంటే మబ్బులు వీడి, నక్షత్రసముదాయంతో ప్రకాశించే చంద్రునిలా ఉన్నాడు.

ఇంద్రాదిదేవతలకోసం బలిచక్రవర్తిని ధిక్కరించి, బ్రహ్మాండమంతా నిండిన వామనమూర్తి ఆనాడు విష్ణువు విక్రమించాడు. అలాంటిది గొల్లపిల్లలకోసం ఈనాడు క్రూరమైన, దుష్టమైన ఆ కొండచిలువ గొంతు మదాన్ని తగ్గించడానికి పెరగకుండా ఉంటాడా? అందుకే అలా పెరిగి గోపాలురను కాపాడాడు.

అప్పుడు ఆ కొండచిలువ దేహంనుండి ఆశ్చర్యం కలిగే విధంగా ఒక తేజస్సు దిక్కులన్నిటినీ ప్రకాశింపజేస్తూ బైటకు వచ్చింది. అది ఆకాశమార్గంలో ప్రకాశిస్తూ, అక్కడున్నదూడలూ, గోపబాలురూ, భయపడేలా వుంది. శ్రీకృష్ణమూర్తి ఆశ్చర్యం కలిగే విధంగా తనకడువులో చేరి ప్రాణాలు హరించినంతనే ఆ మహనీయునిస్పర్శతో శుద్ధసత్త్వరూపంతో ఆ రాక్షసుని తేజస్సు శ్రీకృష్ణమూర్తిదేహంలో కలిసిపోయింది.

ఎవరైనా తన రూపాన్ని ఒక్కసారైనా మనస్సులో భావిస్తే, వాడెంత పాపాత్ముడైనా తనలోకి తీసుకొని అనుగ్రహిస్తాడు శ్రీహరి. అటువంటి హరి తననే మింగిన రాక్షసుడైన అఘాసురుణ్ణి తనలోనికి తీసుకోకుండా ఉంటాడా! (తప్పక తీసుకొంటాడు)

భయంకరుడైన అఘాసురుణ్ణి చంపి, తనలోనే లీనం చేసుకున్న కృష్ణునిపై దేవతలు పుష్పవర్షం కురిపించారు. రంభాది అప్పరఃకాంతలు నాట్యం చేశారు. గంధర్వులు గానం చేశారు, మేఘాలు మృదంగధ్వనిలా గర్జించాయి. సిద్దులంతా విజయసూచకాలైన జయజయధ్వానాలు చేశారు. తరువాత

దేవతలలో పెద్దవాడైన బ్రహ్మదేవుడు దేవలోకంలో వినబడే ఆ వాద్యాలను, ఆ జయజయధ్వానాన్నీ, ఆ గానాలను, నృత్యాలను విని, చూచి సంతోషంతో భూలోకానికి వచ్చి, ఈ చిన్న పిల్లవాడు దూడలను, గొల్లపిల్లలను ఆ మహాసర్పం చంపేస్తూవుంటే ఎలా కాపాడా డనుకుంటూ, ఆశ్చర్యపోతూ, ఇది ఎంతో మెచ్చుకోవలసిన విషయమే అనుకున్నాడు.

కొన్నాళ్ళకు ఆ కొండచిలువచర్మం ఎండిపోవడంతో చాలా కాలందాకా గోపబాలురందరికీ అది ఆడుకునే గుహలాగా పనికొచ్చింది. ఇలా కృష్ణుడు 'కౌమార' వయస్సు అయిదో ఏట అఘాసురుణ్ణి వధించాడు. అయితే ఈ వృత్తాంతం 'పౌగండ' వయస్సులో అంటే ఆరు సంవత్సరాల వయస్సులో కావించిన పనిగా గోపబాలకులు భావించారని శుకమహర్షి చెప్పగా విని పరీక్షిన్మహారాజు శుకునితో ఇలా అన్నాడు.

పరీక్షిన్మహారాజు శుకమహర్షితో ఇలా అంటున్నాడు 'ఓ యోగీంద్రా! సాధారంణంగా ముందటి అయిదేండ్ల ప్రాయాన్ని కౌమారం అని, తరువాతి అయిదేండ్ల వయస్సును పౌగండమని అంటారు కదా!. మరి కౌమారప్రాయంలో శ్రీకృష్ణుడు చేసిన కార్యాలను పౌగండప్రాయంలో చేశాడని గోపాలురు ఎలా అనుకో గలుగుతున్నారు? నిరుడు చేసిన పనిని నేడు చేసింది అనవచ్చా? ఈ విషయాన్ని క్రమంగా నాకు తెలియజేయండి.' ఇలా అడిగిన పరీక్షిత్తుతో యోగీశ్వరుడైన శుకుడు తన యోగదృష్టితో చూచి, కొంత భావించి 'వినయంతో ఒప్పే ఓ రాజేంద్రా! నీ వడిగిన విషయం మిక్కిలి రహస్యమైందిగా పెద్దవాళ్ళు శిష్యబృందానికి చెపుతారు.' అన్నాడు.

తమకెంతో ఇష్టమైన స్త్రీలయొక్క మాటలు, చేతలు ప్రియులైనవారికి ఎలా ఎప్పుడూ ఇష్టంగా ఉంటాయో అలాగే భక్తజనానికి ఇష్టుడైన శ్రీకృష్ణునివృత్తాంతాలన్నీ, భక్తులైనవారికి ఎల్లవేళలా అన్నివిధాలా ప్రియంగానే వుంటాయి.

పై రీతిగా మళ్ళీ శుకయోగి పరీక్షిన్మహారాజుతో ఇలా అంటున్నాడు. అలా అఘాసురునినోటిలో చనిపోయిన దూడలను గోపాలకులను బతికించి, వాళ్ళతో కలిసి శ్రీకృష్ణుడుకూడా దూరం వెళ్ళి

ఆ గోపబాలురతో కలిసి శ్రీకృష్ణుడు వెళ్తూ అక్కడ ఒక సరస్సును చూశాడు. ఆ సరస్సు మంచినీళ్ళతో కూడి ఉంది. చాలా లోతుగా వుంది. అందులోని కమలాలలోని, ఎర్రకలువలలోని మకరందాన్ని గ్రోలడంచేత మత్తెక్కిన తుమ్మెదల జంటలు ఝంకారం చేస్తున్నాయి. పెద్దతీగలవంటి అలలగుంపులో విహరించే కలహంసల కల కల ధ్వనులతో నిండి వుంది. పిల్లగాలివల్ల రేగిన నీటితుంపురులు కలిగి ఉంది.

గోపాలబాలురు కృష్ణునితో గూడి చల్దు లారగించుట

శ్రీ మహా భాగవతము

శ్రీ మహా భాగవతము ద్వితీయస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము తృతీయస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము చతుర్ధస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము పంచమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము షష్టస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము సప్తమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము అష్టమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము నవమస్కంధము

శ్రీ మహాభాగవతము దశమస్కంధము - పూర్వభాగము

పంచాంగం

Lord Krishna, along with his brother Balarama and the cowherd boys, goes to Vrindavan to enjoy ball games(chaddannam) - శ్రీకృష్ణుడు గోపకులతో బంతి చల్దులు గుడువ వనమున కేగుట

శ్రీకృష్ణుడు గోపకులతో బంతి చల్దులు గుడువ వనమున కేగుట

ఒకనాడు బలరామకృష్ణులకు వనభోజనంలో చద్ది బంతిగా కూడి తిందామన్న ఆలోచన కలిగింది. దాంతో పొద్దున్నే లేచి వెంటనే తమ ఇంట్లో వున్న దూడలన్నింటిని తోలుకొని వెళ్ళి, పెద్ద కొమ్ముబూరాలను ఊదారు. అది విన్న గోపబాలురందకూ లేచి, చల్దికావళ్ళు భుజాలపై పెట్టుకొని, మంచి రుచిగా వుండే కజ్జకాయల్లాంటి మధురపదార్థాలను మూటలు కట్టుకొని, కాళ్ళకు చెప్పులతో, చేతిలో బెత్తాలతో ఎక్కువగా వుండే తమ దూడల గుంపులను లేపి, కూడదీసి తోలుకుంటూ అడవిలో ప్రవేశించారు. బంగారంతో, మణులతో, గురిగింజలు మొదలైన వస్తువులతో తయారైన సొమ్ములు వాళ్ళకున్నా, అడవిలోని పళ్ళు, పూలు, మొగ్గలు, చివుళ్లు తీగలతో అలంకారాలు చేసుకొని ధరించారు. ఇక అక్కడ నుండి వాళ్ళ ఆటపాటలు గెంతులు అన్నీ ఇష్టం వచ్చినట్లుగా చేస్తున్నారు. పెద్దపెద్ద కొమ్ముబూరలను పూరిస్తూ, పిల్లనగ్రోవులను ఊదుతూ, తుమ్మెదల్లా ఝం  అంటూ పాడుతూ, నెమళ్ళతో కలసి నృత్యం చేస్తూ కోకిలల్లా కూస్తూ, చిలకల్లా అరుస్తూ, పైన పక్షులెగురుతూ ఉంటే వాటి నీడనుబట్టి కింద పరిగెడుతూ, చక్కనైన సెలయేళ్ళను దాటుకుంటూ, హంసలతో కలిసి వాటితో నడుస్తూ, కొంగలు ఒంటికాలుపై నిలుచున్నట్లు వీళ్ళూ కొంగల్లా నిలుస్తూ, నీటిపక్షులను అదలిస్తూ, ఏటినీట్లో మునుగుతూ, చెట్లకు అల్లుకునివున్న తీగెలను ఉయ్యాల్లా చేసికొని ఊగుతూ, గోతుల్లో దాక్కుంటూ, ఒక్కొసారి దూరంగా వెళ్తూ, చెట్లపైనున్న కోతులను చూచి, వాటివలె చెట్లెక్కుతూ, మంచిపండ్లు తింటూ, రసాన్ని ఆస్వాదించి పరవశిస్తూ, ఆకాశంపైకి ఎగురుతూ, తమ తమ నీడల ఆకారాలను చూచి నవ్వుకుంటూ, దెబ్బలాటలకు దిగుతూ, చెలరేగుతూ అంతటా తిరుగుతూ, నేలపైవాలుతూ, అలసిపోతూ నానావిధాల వికారాలు చేస్తూ తిరుగుతున్నారు. ఇంకనూ

ఓ రాజా! ఇంకా ఆ గొల్లబాలురు ఎలా ఆటలాడుతూ ఆనందిస్తున్నారంటే - ఒకడు తెచ్చుకున్న చల్దిమూటను ఇంకొకడు దాచి వేస్తాడు. మరొక డది చూచి, దాన్ని వేరొకనికి అందిస్తే వాడు దాన్ని దాచి ఉంచుతాడు. అప్పుడు ఇంకో గొల్లడు దాన్ని తెచ్చి అసలువానికి ఇస్తాడు.

ఆ గొల్ల బాలురలో ఒకడు ఏదో పరధ్యానంలో ముందుకు వెళ్తూవుంటే, ఇంకొకడు వెనకనుంచి వచ్చి పెద్దగా అరచి భయపడేలా చేస్తాడు. మరొకడు, ఒక్కసారిగా వచ్చి వాణ్ణి తట్టి, పక్కవాడు చూచి నవ్వుతూ ఉంటే వాడిరెండు కళ్ళూ మూస్తాడు.

ఒకనిచేతిలో ఉండే తీపి పదార్థాన్ని ఇంకొకడు వాడికి కోపం వచ్చేలా చేత్తో తీసికొని, పైకి వేయగా దాన్ని ఇంకొకడు తీసుకొని, దొరక్కుండా దూడల గుంపులో ఇటూ అటూ దాక్కుంటూ తిరుగుతాడు.

ఆటల్లో ఇదోరకం. కృష్ణుడు ముందుగా వెళ్తూంటే గోపబాలురు అతణ్ణి నేనే ముందు ముట్టుకుంటాను అంటూ వెళ్లారు. అలా వెళ్ళినవాళ్ళల్లో ఎవడైతే ముందుగా తాకలేక పోయాడో వాణ్ణి చూచి ముందుగా తాకినవాడు కావాలనే ఎగతాళిగా నవ్వుతాడు (ఇది ఇప్పటి కబడ్డీ ఆటలాంటిది).

ఇలా పైన చెప్పిన రీతిగా గోపబాలురందరూ పంక్తి భోజనాలకై అడవికి వెళ్ళి, ఎంతో సంతోషంగా ఆటలాడుతూ ఉన్నారు.

ఎంతో తపస్సు చేసి మహిమలు పొందిన యోగీశ్వరులైనా సరే ఎప్పుడూ ఏ పరమాత్మ పాదధూళిని కూడా కళ్ళారా చూడలేరో అటువంటి ఆ విష్ణుమూర్తిని కౌగిలించుకుంటూ, చేతులు పట్టుకుంటూ, తంతూ, గుద్దుతూ, నవ్వుతూ, మీదపడి, చేరి ఆడుతూ, ఆదరిస్తున్న ఈ గోపబాలుర అదృష్టం ఎంత గొప్పదో కదా!

బ్రహ్మవేత్తలకు, చక్రవర్తినుండిచతుర్ముఖ బ్రహ్మవరకు గల ఏ ఆనందం అయితే ఉందో, దాన్ని మించిన ఆనంద స్వరూపుడై, భక్త జనానికి ఆరాధ్యదేవుడై, అజ్ఞానులైన సామాన్యజనానికి బాలుడనిపించేలా కనిపించే, ఆ శ్రీకృష్ణునియొక్క కలయికను, స్నేహాన్ని ఈ గొల్లవారందరూ పొందారంటే, వీళ్ళవంటి పుణ్యాత్ములు మరెవరైనా ఉన్నారా!

పై విధంగా గోపాలురభాగ్యాన్ని భగవతత్త్వాన్ని శుకమహర్షి పరీక్షిన్మహారాజుతో చెప్పి ఇంకా ఇలా అంటున్నాడు.

అఘాసురవధ

శ్రీ మహా భాగవతము

శ్రీ మహా భాగవతము ద్వితీయస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము తృతీయస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము చతుర్ధస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము పంచమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము షష్టస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము సప్తమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము అష్టమస్కంధము

శ్రీ మహా భాగవతము నవమస్కంధము

శ్రీ మహాభాగవతము దశమస్కంధము - పూర్వభాగము

పంచాంగం