అనంత పద్మనాభ స్వామి వ్రత విధానము
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థశి అనంత పద్మనాభ వ్రతము
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థికి రెండు ప్రత్యేకతలు ఉన్నాయి.
ఒకటి శ్రీమహావిష్ణువు తన నాభీపుండరీకమును బాగా వికసింపజేసి, బ్రహ్మ దేవునికి భూలోక మానవసృష్టి చేయడానికి కావలసిన జ్ఞానం, ఈ తిథి నాడే ప్రసాదించాడు. బ్రహ్మ కృతజ్ఞతతో అనంతపద్మనాభ స్వామి వ్రతం చేశారు. ఈ వ్రతాచరణము చేసిన సాధకుడు భుక్తి, ముక్తులు రెండూ పొందుతాడు. ఈ రోజు శ్రీ మహావిష్ణువు అనంత పద్మనాభుడు అనే పేరుతో కాసేపు శయనించారు. ఈ రోజు స్వామిని, విష్ణు సహస్రనామంతో లేదా అష్టోత్తర శతనామములతో కాని పూజించాలి.
రెండవది - ఈ తిథి నాడు అగస్త్యమహర్షిని ఏదైనా లోహ ప్రతిమ రూపంలో పూజా మందిరంలో ఉంచి పూజించుట. అగస్త్యుడు పూర్వం యముని వద్దకు వెళ్ళి, మానవులకు నరకబాధను తొలగించమని కోరాడు. అప్పుడు యముడు అగస్త్యుని, భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి నాడు లోహ రూపంలో పూజించిన వాని జోలికి తాను, తన భటులు వెళ్ళమని, అటువంటి వారికి నరక భయం ఉండదని వరమిచ్చాడు.
అనంతపద్మనాభ వ్రతం:
ఇది హిందూ సంప్రదాయంలో ఉన్న కామ్య వ్రతాలలో ప్రధానమైనదని వ్రత గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి. కష్టాలలో మునిగి ఉన్నప్పుడు బయటపడటానికి ఓ ఉత్తమ సాధనంగా ఈ వ్రతాన్ని భావించటం తరతరాలుగా వస్తోంది.
ఎంతో పూర్వ కాలం నుంచి ఈ వ్రత ప్రస్తావన భారతావనిలో కనిపిస్తుండటం విశేషం. పాండవులు వనవాసం సమయంలో కష్టాలను అనుభవిస్తున్న ధర్మరాజు శ్రీకృష్ణుడిని వాటి నుంచి గట్టెక్కేందుకు ఏదైనా వ్రతం ఉంటే చెప్పమన్నాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు అనంతపద్మనాభ వ్రతాన్ని భాద్రపద శుక్ల చతుర్దశినాడు చేయమని చెప్పాడట. అనంతుడన్నా, అనంతపద్మనాభస్వామి అన్నా సాక్షాత్తూ కాలమే అన్నాడు. యుగ, సంవత్సర, మాస తదితర కాలం అంతా తన స్వరూపమన్నాడు. అనంతపద్మనాభుడంటే కాల స్వరూపుడైన వైకుంఠవాసుడి అవతారమే శ్రీకృష్ణుడు. పాల కడలిలో శేషశయ్య మీద పవళించి ఉండి బొడ్డు పద్మంలో బ్రహ్మదేవుడు కూర్చొని లక్ష్మీదేవి పాదాలొత్తుతున్న ఆ దివ్య స్వరూపమే అనంతపద్మనాభుడు. ఈ వ్రతమహిమతో కృతయుగంలో సుశీల-కౌండిన్య దంపతుల సకల సంపదలు, సుఖసంతోషాలతో జీవించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఈ వ్రతంలో భూభారాన్ని వహిస్తున్న అనంతుడిని, ఆ ఆదిశేషుడిని శయ్యగా చేసుకొని పవళించి ఉన్న శ్రీమహావిష్ణువును పూజించటం కనిపిస్తుంది. వ్రత సంబంధమైన పూజను గమనిస్తే అనంతపద్మనాభ అవతారం కళ్ల ముందు మెదలాడుతుంది. వ్రతాచరణ కోసం పిండితో ఏడు పడగల పామును చిత్రిస్తారు. దర్భలతో పాము బొమ్మను చేసి పూజించటం కనిపిస్తుంది. దర్భలతో చేసిన పామును మూతపెట్టిన కలశం మీద ఉంచి పూజిస్తారు. ఈ మొత్తంలోనూ శేషశయనుడి రూప భావన కనిపిస్తుంది.
పద్నాలుగు లోకాలను ఏలే ఆ స్వామి పూజ అనే భావన కలిగేందుకు ఆనాడు పూజించే సర్పాకృతికి పద్నాలుగులో సగమైన ఏడు సంఖ్యలో పడగలను పెట్టడం, పద్నాలుగుకు రెండింతలైన ఇరవై ఎనిమిది సంఖ్యలో గోధుమ పిండితో పిండి వంటలు చేసి పద్నాలుగేళ్ల కొకసారి వ్రతానికి సంబంధించిన ఉద్యాపన చేయటం కనిపిస్తుంది. ఈ వ్రతంలో ప్రధానాంశమైన చేతికి ధరించే ఎర్రటి తోరానికి 14 ముడులుంటాయి.
మరి కొందరు నైవేద్యానికి 14 రకాల పండ్లు, పిండి వంటలు, పూజ కోసం పత్రిని వాడుతుంటారు. ఇదంతా ఏడేడు పద్నాలుగు లోకాలను ఏలే కాలస్వరూపుడైన ఆ దివ్య మంగళ స్వరూపుడిని తలచుకోవటం కోసమే.ఈ వ్రతంలో కలశాన్ని పెట్టి పూజ చేయటాన్ని పురోహితుడి సాయంతో చేసుకోవటం మేలని వ్రత గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ రోజు వ్రతాన్ని చేసే దంపతులు ఉదయం నుంచి సాయంత్రం వరకు ఉపవాసముంటుంటారు.వ్రతానికి సంబంధించి కథను పరిశీలిస్తే అంతా సత్యం, ధర్మం మీద ఆధారపడి ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.
వ్రతవిధానము
శుచిగా స్నానమాచరించి, గృహాన్ని, పూజామందిరాన్ని శుభ్రపరుచుకోవాలి. పూజామందిరము నందు అష్టదశ పద్మాన్ని తీర్చిదిద్దాలి. ఆ పద్మం చుట్టూ రంగవల్లికలతో అలంకరించుకోవాలి. దానికి దక్షణ భాగంలో నీరు నింపిన కలశం ఉంచాలి.
ముందుగా ఓ మండపాన్ని ఏర్పాటుచేసుకోవాలి. అందులో పధ్నాలుగు పడగలు గల అనంతుడుని తయారుచేసి ప్రతిష్టించాలి. సామానముగా దర్బలను ఉపయొగించి అనంతుణ్ణి తయారుచేస్తారు. ముందుగా గణపతిని, నవగ్రహాలను పూజించిన తరువాత యమునా పూజ చేయాలి. యమునా పూజ అంటే నీటిని పూజించాలి. బిందెతో నీటిని తెచ్చుకొని, ఆ నీటిలోకి యమునను ఆవాహనం చేసి పూజించాలి. తరువాత అనంతుడుని షోడశోపచారాలతో పూజించి, బెల్లము తో చేసిన ఇరవై ఎనిమిది అరిసెలను నైవేద్యముగా పెట్టాలి.
వ్రతకథ చెప్పుకొని అనంతపద్మనాభస్వామికి నమస్కరించి అక్షతలు తలపై చల్లుకోవాలి. వ్రతముతో తోరమును కట్టుకోవాలి. ఎరుపు రంగులో పద్నాలుగు పోచలతో తయారైన తోరాన్ని ధరించాలి.
అనంతపద్మనాభ వ్రత కథ
సూత మహర్షి శౌనకాది మునీంద్రులకు ఇట్లు చెప్పసాగాడు. పూర్వం ధర్మరాజు తన సోదరులతో గూడి అరణ్యవాసం చేసి అనేక కష్టములను ఎదుర్కొన్నాడు. ఒకనాడు ఆయన శ్రీకృష్ణుడితో మాధవా! మేము అరణ్యవాసం చేస్తూ దుఃఖంలో ఉన్నాము. ఈ కష్టాలు కడతేరటానికి ఉపాయాన్ని తెలుపమని కోరగా దానికి ఆ గోపాలుడు ధర్మరాజా! జీవులందరి సర్వ చింతలను పోగొట్టి వారికి శాంతిని యశస్సును కలిగించే వ్రతముంది. అది భాద్రపద శుక్ల చతుర్దశి రోజున ఆచరించే అనంత పద్మనాభ వ్రతం. ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించిన వారికి సుఖ సౌఖ్యాలు, యశస్సు, సంతాన ప్రాప్తి కలుగుతాయని అన్నాడు.
ధర్మరాజు శ్రీకృష్ణునితో ఈ అనంత పద్మనాభ వ్రతము ఎలా ఆచరించాలి? వ్రతఫలము ఏమిటి? పూర్వము ఎవరెవరు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించారు? తెలుపమని కోరగా ఆ శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పసాగాడు.
కృతయుగంలో సుమంతుడు అనే సద్బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతని భార్య దీక్షాదేవి భృగు మహర్షి పుత్రిక. వారికి శీల అనే కుమార్తె జన్మించినది. అయితే కుమార్తె జననము తరువాత దీక్షాదేవి మరణించినది. సుమంతుడు వైదిక కర్మలను, విధులను నిర్వహించేందుకు అర్హతను పొందటానికి కర్కశ అనే కన్యను పునర్వివాహమాడాడు. ఆమె కఠిన హృదయురాలు, గయ్యాళి. సుమంతుని పుత్రిక శీల పెరిగి, పెద్దదవుతూ జ్ఞాన బుద్ధులతో దైవ భక్తి పరాయణురాలై శ్రీహరిని నిష్ఠతో కొలుస్తూ ఉండేది. ఒకసారి కౌండిన్య మహాముని దేశాటన చేస్తూ, సుమంతుని గృహానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ శీలాదేవిని వివాహమాడాడు. కొద్ధి రోజుల పాటు అక్కడే ఉన్న తరువాత కౌండిన్యుడు భార్యా సమేతంగా స్వగృహానికి బయలుదేరాడు. అత్తగారింటికి వెళ్లే కుమార్తెకు ఏదైనా బహుమానం ఇవ్వాలని సుమంతుడు భార్యను కోరగా, ఆవిడ ఇంట్లో ఏమీ లేవు అన్నది.
ఆయన విధి లేక పెళ్ళిలో మిగిలిన సత్తుపిండిని మూటగట్టి కుమార్తెకు ఇచ్చి సాగనంపాడు. మార్గ మధ్యములో కౌండిన్యుడు సంధ్యావందనం కోసం నదికి వెళ్ళాడు. ఆరోజు అనంత పద్మనాభ చతుర్దశి. ఒక చోట స్త్రీలు ఎర్రని చీరలు కట్టుకుని పద్మనాభ స్వామిని కొలుస్తూ ఉండగా, శీలాదేవి వారివద్దకు వెళ్లి వివరాలు అడిగింది. అప్పుడు ఆ స్త్రీలు, తాము అనంత పద్మనాభ వ్రతము ఆచరిస్తున్నామని, దీనివలన విలువ కట్టలేనంత ఫలము కలుగుతుందని తెలిపారు. అప్పుడు శీలాదేవి దీనిని ఎప్పుడు, ఎలా ఆచరించాలి అని ప్రశ్నించగా వారు దీనిని భాద్రపద శుక్ల చతుర్దశినాడు నదీ తీరమునకు వెళ్లి స్నానము చేసి, ఒక ప్రదేశాన్ని ఎన్నుకుని అలికి, తామర పుష్పము వంటి మండపము నిర్మించాలి. మండపాన్ని ముగ్గులతో మరియు తోరణములతో అలంకరించి, వేదికపైన దక్షిణం వైపున కలశమును ప్రతిష్టించి, వేదిక నడుమ దర్భతో తీర్చి,
కృత్వా దర్భమయం దేవం శ్వేతదీపే స్థిరం హరిమ్|
సమన్వితం సప్తఫణైః పింగళాక్షం చతుర్భుజం||
అనే శ్లోకాన్ని పఠించి, దేవునికి ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు చేసి, పదునాలుగు ముడులు కలిగిన పసుపు కుంకుమలతో తడిసిన దారాన్ని స్వామి ముంగిట ఉంచి, 28 అరిసెలు స్వామికి నైవేద్యంగా పెట్టి, స్వామి ముందు ఉంచిన దారాన్ని చేతికి కట్టుకుని వ్రతమాచరించాలి. వ్రత సామగ్రిని సాధ్యమైనంత వరకు 14 సంఖ్యలో ఉంచాలి. అని వారు తెలిపారు.
వారు తెలిపిన వివరాలు విన్న కౌండిన్య మహర్షి సతీమణి శీలాదేవి, వెంటనే నదికి వెళ్లి స్నానం చేసి, వ్రత దారమును ధరించి స్త్రీల సహాయముతో వ్రతమాచరించినది. తండ్రి ఇచ్చిన సత్తు పిండిని బ్రాహ్మణులకు వాయనంగా సమర్పించింది. ఆ తరువాత తన భర్త వెంట ఆశ్రమానికి చేరుకుంది. వ్రత ప్రభావము వలన ఆశ్రమము ధన ధాన్యాలతో తులతూగింది. ఆ దంపతులు సుఖ సంతోషాలతో ప్రతి సంవత్సరం నియమం తప్పక అనంత పద్మనాభ వ్రతమాచరించేవారు. అయితే కౌండిన్యుడు, ఒక రోజు శీలాదేవి ధరించిన నోము దారాన్ని చూసి ఇది ఎప్పుడు కట్టుకున్నావు? ఎవరినైనా వశపరుచుకోవటానికా? అని దూషించాడు. అప్పుడు ఆమె ఇది అనంత పద్మనాభ స్వామి వ్రతం సందర్భంగా కట్టుకున్న దారము. ఆ స్వామి దయ వలననే మనకు సిరి సంపదలు కలిగాయి అని అనగా, కౌండిన్యుడు అనంతుడు ఎవరూ అంటూ దూషించి, ఆ దారాన్ని తెంచి అక్కడ మండుతున్న అగ్నిలో వేసాడు. దీనివలన ఆ స్వామికి ఆగ్రహం కలిగి, కొంత కాలములోనే అతని సంపద హరించిపోయింది. అతని ఇల్లు అగ్నికి ఆహుతి అయి అడవులపాలయ్యాడు.
అప్పుడు కౌండిన్యునికి స్వామి జ్ఞాపకం వచ్చి, ఆ దేవుణ్ణి చూడాలని తిరగసాగాడు. అలా తిరుగుతూ కాయలు, ఆకులతో సమృద్ధిగా ఉన్న మామిడి చెట్టును చూసి, దానిపై ఒక్క పక్షి కూడా లేకపోవటంతో ఆశ్చర్యం చెంది ఆ చెట్టుతో ఓ వృక్షమా! అనంత పద్మనాభుని చూసావా? అని అడుగగా, దానికి ఆ చెట్టు నేను చూడలేదు అని అన్నది. అలాగే పచ్చగడ్డిలో ఊరికే నిలుచుని ఉన్న దూడను అడిగాడు. ఒక ఆవును, ఒక ఎద్దును, పుష్కలంగా నీటితో నిండిన రెండు సరస్సులనూ, ఒక గాడిదనూ మరియు ఒక ఏనుగునూ మీరు అనంత పద్మనాభుని చూసారా? అని ప్రశ్నించగా అవి మాకు తెలియదు అని సమాధానమిచ్చాయి. మతిభ్రమించిన వాడివలే అలా తిరిగి అలసిపోయిన కౌండిన్యుడు ఒక చోట సొమ్మసిల్లి పడిపోయాడు. అప్పుడు దయాళువు అయిన స్వామికి భక్తునిపై కృప కలిగి, వృద్ధ బ్రాహ్మణుని రూపములో వచ్చి అతనిని లేపి, చేయి పట్టుకుని ఒక ఆశ్రమానికి తీసుకెళ్లాడు. ఆ ఆశ్రమం నవరత్న ఖచితమై, ధన ధాన్యాలతో తులతూగుతూ ఉంది.
అక్కడ శ్రీహరి శంఖ, చక్ర, గదాదారియై, ఆ కౌండిన్యునికి అనంత పద్మనాభ స్వరూపముతో దర్శనమిచ్చాడు. అప్పుడు కౌండిన్యుడు సంతోషంతో శ్రీహరిని వేనోళ్ళ స్తుతించాడు. అప్పుడు ఆ స్వామి తృప్తి చెంది ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! నీ భక్తికి మెచ్చి నీకు శాశ్వత వైకుంఠప్రాప్తిని కలిగిస్తున్నాను అని దీవించాడు. అప్పుడు కౌండిన్యుడు అడవిలో తాను చూసిన మామిడి చెట్టు ఆవు, ఎద్దు, సరస్సులు, గాడిద, ఏనుగులను గురించి ప్రశ్నించగా దానికి ఆ శ్రీహరి ఆ మామిడి చెట్టు పూర్వం ఒక విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణుడు, ఎవ్వరికీ విద్యను బోధించనందువలన ఇప్పుడు ఎవరికీ ఉపయోగం లేని చెట్టుగానూ, దానధర్మాలు చేయని ధనవంతుడు గడ్డిని సరిగ్గా తినలేని ఆవుగానూ, ఉపయోగంలేని భూములను దానం చేసిన రాజు వృషభంగానూ, సాటి వారిని సదా దూషించే వ్యక్తి గాడిదగానూ, పూర్వీకులను విస్మరించిన వ్యక్తి ఏనుగు రూపంలోనూ జన్మించారు.
అలాగే ఆ రెండు సరస్సులలో ఒకటి ధర్మం మరొకటి అధర్మం అని వివరించాడు. అలాగే 14 సంవత్సరములపాటు వ్రతమాచరించవలసిందిగా శ్రీహరి అతనిని ఆదేశించి అంతర్ధానమయ్యాడు.
వరము పొందిన కౌండిన్యుడు ఆశ్రమం చేరి, తన భార్యకు జరిగిన విషయాన్ని వివరించి, పదునాలుగు సంవత్సరముల పాటు అనంత పద్మనాభ వ్రతాన్ని ఆచరించి భార్యా సమేతుడై వైకుంఠాన్ని చేరాడు. ఆ మహావిష్ణువు అతనికి ఒక నక్షత్ర స్థానాన్ని కల్పించాడు. అగస్త్యుడు కూడా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి జగత్ ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. అలాగే సగర, దిలీప, హరిశ్చంద్ర, భరత మరియు జనక మహారాజులు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి స్వర్గ సౌఖ్యాలు పొందారని శ్రీకృష్ణుడు ధర్మరాజుకు వివరించినట్లుగా, సూత మహర్షి శౌనకాది మునీంద్రులకు తెలిపాడు.
No comments:
Post a Comment