వట సావిత్రి పూర్ణిమ (లేదా వట్ పూర్ణిమ) అనేది ఉత్తర భారతదేశంలో మరియు పశ్చిమ భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర, గోవా, గుజరాత్ రాష్ట్రాలలో వివాహిత స్త్రీలు జరుపుకునే సాంప్రదాయ పండుగ. ఈ పండుగ జ్యేష్ఠ మాసంలోని వచ్చే ఈ పౌర్ణమి రోజున వివాహిత స్త్రీ తన భర్తపై ఉన్న ప్రేమకు గుర్తుగా ఒక మర్రి చెట్టుకు సంప్రదాయబద్ధంగా ఒక దారాన్ని కడుతుంది. ఈ వేడుక మహాభారత ఇతిహాసంలో వివరించబడిన సావిత్రి మరియు సత్యవంతుడు కథ.
ఈ పండుగకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన విశేషాలు:
పురాణ ప్రాముఖ్యత: మహాభారత కాలంలో తన భర్త సత్యవంతుడి ప్రాణాలను యముడి నుంచి కాపాడిన సావిత్రి దేవి కథ.
పురాణాల ప్రకారం మహాభారత కాలంలో సంతానం లేని అశ్వపతి రాజు, అతని భార్య మాలవి ఒక కుమారుడు కావాలని కోరుకుంటారు. చివరికి, సావిత్రి దేవి ప్రత్యక్షమై, వారికి త్వరలో ఒక కుమార్తె జన్మిస్తుందని చెబుతుంది. బిడ్డ పుట్టబోతోందన్న వార్తతో రాజు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోతాడు. ఆమె జన్మించగా, ఆ దేవి గౌరవార్థం ఆమెకు సవిత్రి అని పేరు పెట్టారు.
శుక్లపక్ష చంద్రరేఖలాగా దినదిన ప్రవర్ధమానయై యౌవనవతి అయ్యింది. ద్యుమత్సేనాపతి కుమారుడు సత్యవంతుడికిచ్చి వివాహం జరిపించారు. దంపతులు అన్యోన్యప్రేమతో ఆనందిస్తున్నారు. ఎడాది గడిచింది.
ఆమె సౌందర్యవతి, గుణవంతురాలు సౌర్యవంతురాలు మరియు ధైర్యవంతురాలు. తన సౌర్యంతో గ్రామంలోని పురుషులందరినీ భయపెడుతుంది, అందుకే ఏ పురుషుడు ఆమెను వివాహం చేసుకోవడానికి ముందుకు రాడు. ఆమె తండ్రి ఆమెను సొంతంగా పెళ్లి చేసుకోమని చెబుతాడు. ఈ ఉద్దేశ్యంతో ఆమె తీర్థయాత్రకు బయలుదేరి, అరణ్యవాసిగా ప్రవాసంలో జీవిస్తున్న ద్యుమత్సేనుడు అనే అంధ రాజు కుమారుడైన సత్యవంతుడిని కనుగొంటుంది. సావిత్రి తిరిగి వచ్చేసరికి, ఆమె తండ్రి నారద మహర్షితో మాట్లాడుతుండటం చూస్తుంది. నారద మహర్షి ఆమె తప్పుడు నిర్ణయం తీసుకుందని చెబుతాడు: సత్యవంతుడు అన్ని విధాలా పరిపూర్ణుడైనప్పటికీ, ఆ రోజు నుండి ఒక సంవత్సరంలో అతను మరణించడం ఖాయం అని తెలియజేస్తాడు. కానీ, సావిత్రి పట్టుబట్టి సత్యవంతుడిని వివాహం చేసుకుంటుంది.
సత్యవంతుడి మరణం సంభవిస్తుందని ముందుగా చెప్పబడిన మూడు రోజుల ముందు, సావిత్రి ఉపవాసం మరియు జాగరణ వ్రతం తీసుకుంటుంది. ఆమె మామగారు ఆమె చాలా కఠినమైన నియమాన్ని వరిస్తారు, కానీ ఆమె ఆ నియమాన్ని పాటిస్తానని ప్రమాణం చేశానని బదులిస్తుంది తరువాత ద్యుమత్సేనుడు ఆమెకు మద్దతు ఇస్తాడు.
ఆమె సౌందర్యవతి, గుణవంతురాలు సౌర్యవంతురాలు మరియు ధైర్యవంతురాలు. తన సౌర్యంతో గ్రామంలోని పురుషులందరినీ భయపెడుతుంది, అందుకే ఏ పురుషుడు ఆమెను వివాహం చేసుకోవడానికి ముందుకు రాడు. ఆమె తండ్రి ఆమెను సొంతంగా పెళ్లి చేసుకోమని చెబుతాడు. ఈ ఉద్దేశ్యంతో ఆమె తీర్థయాత్రకు బయలుదేరి, అరణ్యవాసిగా ప్రవాసంలో జీవిస్తున్న ద్యుమత్సేనుడు అనే అంధ రాజు కుమారుడైన సత్యవంతుడిని కనుగొంటుంది. సావిత్రి తిరిగి వచ్చేసరికి, ఆమె తండ్రి నారద మహర్షితో మాట్లాడుతుండటం చూస్తుంది. నారద మహర్షి ఆమె తప్పుడు నిర్ణయం తీసుకుందని చెబుతాడు: సత్యవంతుడు అన్ని విధాలా పరిపూర్ణుడైనప్పటికీ, ఆ రోజు నుండి ఒక సంవత్సరంలో అతను మరణించడం ఖాయం అని తెలియజేస్తాడు. కానీ, సావిత్రి పట్టుబట్టి సత్యవంతుడిని వివాహం చేసుకుంటుంది.
సత్యవంతుడి మరణం సంభవిస్తుందని ముందుగా చెప్పబడిన మూడు రోజుల ముందు, సావిత్రి ఉపవాసం మరియు జాగరణ వ్రతం తీసుకుంటుంది. ఆమె మామగారు ఆమె చాలా కఠినమైన నియమాన్ని వరిస్తారు, కానీ ఆమె ఆ నియమాన్ని పాటిస్తానని ప్రమాణం చేశానని బదులిస్తుంది తరువాత ద్యుమత్సేనుడు ఆమెకు మద్దతు ఇస్తాడు.
సత్యవంతుడి మరణం సంభవిస్తుందని చెప్పబడిన రోజు ఉదయం, అతను కట్టెలు చీలుస్తూ ఉండగా అకస్మాత్తుగా బలహీనపడి, సావిత్రి ఒడిలో తల పెట్టి మరణిస్తాడు. సావిత్రి అతని శరీరాన్ని ఒక వట (మర్రి) చెట్టు నీడలో ఉంచుతుంది. మృత్యుదేవత యముడు, సత్యవంతుడి ఆత్మను తీసుకోవడానికి వస్తాడు. యముడు సత్యవంతుడి ఆత్మను తీసుకువెళుతుండగా, భర్తను అనుసరించడం భార్యగా తన కర్తవ్యం అని చెబుతూ సావిత్రి అతనిని అనుసరిస్తుంది. ఇది విన్న యముడు, సత్యవంతుడి ప్రాణం తప్ప, కొన్ని వరాలు తీరుస్తాడు.
ఆమె మొదట తన మామగారికి కంటిచూపు మరియు రాజ్య పునరుద్ధరణను, తరువాత తన తండ్రికి వంద మంది పిల్లలను, ఆపై తనకు మరియు సత్యవంతుడికి వంద మంది పిల్లలను కోరుకుంటుంది. చివరి కోరిక యముడికి ఒక సందిగ్ధాన్ని సృష్టిస్తుంది, ఎందుకంటే అది పరోక్షంగా సత్యవంతుడి ప్రాణాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అయితే, సావిత్రి యొక్క తెలివికి మరియు పాతివ్రత్య దీక్షకు ముగ్ధుడై, యముడు సత్యవంతుడికి ప్రాణదానం చేసి, సావిత్రి జీవితాన్ని శాశ్వత సుఖంతో ఆశీర్వదిస్తాడు.
సత్యవంతుడు గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్లుగా మేల్కొని తన భార్యతో కలిసి తల్లిదండ్రుల వద్దకు తిరిగి వస్తాడు. ఇంతలో, వారి ఇంట్లో, సావిత్రి మరియు సత్యవంతుడు తిరిగి రాకముందే ద్యుమత్సేనుడు తన కంటి చూపును తిరిగి పొందుతాడు. ఏమి జరిగిందో సత్యవంతుడుకి ఇంకా తెలియదు కాబట్టి, సావిత్రి ఆ కథను తన అత్తమామలకు, భర్తకు మరియు అక్కడ సమావేశమైన సన్యాసులకు తెలియజేస్తుంది. వారు ఆమెను ప్రశంసిస్తుండగా, ద్యుమత్సేనుడి మంత్రులు అతని సింహాసనాన్ని ఆక్రమించిన వ్యక్తి మరణ వార్తతో వస్తారు. ఆనందంగా, రాజు మరియు అతని పరివారం అతని రాజ్యానికి తిరిగి వెళ్తారు.
కథలో ఆ చెట్టుకు ముఖ్యమైన పాత్ర లేనప్పటికీ, పురాణంలోని ప్రేమ జ్ఞాపకార్థం దానిని పూజిస్తారు.
ఇది ఉత్తర మరియు పశ్చిమ భారత రాష్ట్రాలైన ఉత్తరాఖండ్ , మహారాష్ట్ర , గోవా మరియు గుజరాత్లలో కఠినంగా జరుపుకునే పండుగ . ఈ పండుగను సాధారణంగా జ్యేష్ఠ మాసంలో మూడు రోజుల పాటు జరుపుకుంటారు. మహిళలు ఉపవాసం ఉండి, మర్రి చెట్టుకు దారాలు కట్టి, తమ భర్తల క్షేమం కోసం ప్రార్థిస్తారు.
ప్రస్తుత కాలంలో, ఈ పండుగను ఈ క్రింది విధంగా జరుపుకుంటారు. మహిళలు మంచి చీరలు , ఆభరణాలు ధరించి, ఐదు రకాల పండ్లు, ఒక కొబ్బరికాయను నైవేద్యంగా సమర్పించడంతో వారి రోజును ప్రారంభిస్తారు . ప్రతి స్త్రీ తమ భర్తల జ్ఞాపకార్థం మర్రిచెట్టు చుట్టూ ఏడుసార్లు తెల్లటి దారాన్ని చుడుతుంది. వారు రోజంతా ఉపవాసం ఉంటారు.
ఆమె మొదట తన మామగారికి కంటిచూపు మరియు రాజ్య పునరుద్ధరణను, తరువాత తన తండ్రికి వంద మంది పిల్లలను, ఆపై తనకు మరియు సత్యవంతుడికి వంద మంది పిల్లలను కోరుకుంటుంది. చివరి కోరిక యముడికి ఒక సందిగ్ధాన్ని సృష్టిస్తుంది, ఎందుకంటే అది పరోక్షంగా సత్యవంతుడి ప్రాణాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అయితే, సావిత్రి యొక్క తెలివికి మరియు పాతివ్రత్య దీక్షకు ముగ్ధుడై, యముడు సత్యవంతుడికి ప్రాణదానం చేసి, సావిత్రి జీవితాన్ని శాశ్వత సుఖంతో ఆశీర్వదిస్తాడు.
సత్యవంతుడు గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్లుగా మేల్కొని తన భార్యతో కలిసి తల్లిదండ్రుల వద్దకు తిరిగి వస్తాడు. ఇంతలో, వారి ఇంట్లో, సావిత్రి మరియు సత్యవంతుడు తిరిగి రాకముందే ద్యుమత్సేనుడు తన కంటి చూపును తిరిగి పొందుతాడు. ఏమి జరిగిందో సత్యవంతుడుకి ఇంకా తెలియదు కాబట్టి, సావిత్రి ఆ కథను తన అత్తమామలకు, భర్తకు మరియు అక్కడ సమావేశమైన సన్యాసులకు తెలియజేస్తుంది. వారు ఆమెను ప్రశంసిస్తుండగా, ద్యుమత్సేనుడి మంత్రులు అతని సింహాసనాన్ని ఆక్రమించిన వ్యక్తి మరణ వార్తతో వస్తారు. ఆనందంగా, రాజు మరియు అతని పరివారం అతని రాజ్యానికి తిరిగి వెళ్తారు.
కథలో ఆ చెట్టుకు ముఖ్యమైన పాత్ర లేనప్పటికీ, పురాణంలోని ప్రేమ జ్ఞాపకార్థం దానిని పూజిస్తారు.
ఇది ఉత్తర మరియు పశ్చిమ భారత రాష్ట్రాలైన ఉత్తరాఖండ్ , మహారాష్ట్ర , గోవా మరియు గుజరాత్లలో కఠినంగా జరుపుకునే పండుగ . ఈ పండుగను సాధారణంగా జ్యేష్ఠ మాసంలో మూడు రోజుల పాటు జరుపుకుంటారు. మహిళలు ఉపవాసం ఉండి, మర్రి చెట్టుకు దారాలు కట్టి, తమ భర్తల క్షేమం కోసం ప్రార్థిస్తారు.
పూజా విధానం: ఈ రోజున మహిళలు ఉపవాసం ఉండి, త్రిమూర్తుల స్వరూపంగా భావించే మర్రిచెట్టుకు (వటవృక్షం) పూజలు చేస్తారు. చెట్టుకు నూలు దారం చుడుతూ ప్రదక్షిణలు చేస్తారు.
వట పౌర్ణమి సందర్భంగా, సావిత్రి చేసినట్లుగా భార్యలు తమ భర్తల కోసం మూడు రోజుల పాటు ఉపవాసం ఉంటారు. ఈ మూడు రోజులలో, ఇంట్లో నేలపైన లేదా గోడపైన చందనం మరియు బియ్యం ముద్దతో వట (మర్రి) చెట్టు, సావిత్రి, సత్యవంతుడు మరియు యముడి చిత్రాలను గీస్తారు. దంపతుల బంగారు చిత్రాలను ఇసుక ఉన్న పళ్ళెంలో ఉంచి , మంత్రాలు జపిస్తూ , వట ఆకులతో పూజిస్తారు. బయట, మర్రి చెట్టును పూజిస్తారు. చెట్టు కాండానికి దారం చుట్టి, రాగి నాణేలను సమర్పిస్తారు. ఉపవాసాన్ని మరియు సంప్రదాయాన్ని కఠినంగా పాటించడం వల్ల భర్తకు దీర్ఘాయుష్షు, సుఖసంతోషాలతో కూడిన జీవితం లభిస్తుందని నమ్ముతారు. వారి భర్త రాబోయే ఏడు జన్మల వరకు బాగా జీవిస్తాడని నమ్ముతారు.
స్కంద పురాణంలో వాట పూర్ణిమ వ్రతం యొక్క విధానం వివరించబడింది.
No comments:
Post a Comment