సప్తపది (ఏడడుగులు) అంటే హిందూ వివాహ వేడుకలో అత్యంత కీలకమైన, ముఖ్యమైన సంప్రదాయం. వధూవరుల వస్త్రాలను కొంగు ముడివేసి, ఈ ప్రక్రియను నిర్వహిస్తారు, ఇది వారి ఐక్యతకు సంకేతం. వధూవరులు అగ్ని సాక్షిగా ఏడు అడుగులు నడుస్తూ, ఏడు పవిత్రమైన ప్రమాణాలు లేదా వాగ్దానాలు చేస్తూ, జీవితాంతం కలిసి ఉంటామని, ఒకరికొకరు తోడుగా ఉంటామని చేసే ప్రతిజ్ఞ ఇది.
ఏడవ అడుగు పూర్తయిన తర్వాతే వివాహం పరిపూర్ణమైనట్లుగా పరిగణించబడుతుంది.
ఇద్దరు వ్యక్తులు, రెండు కుటుంబాలను ఒకటిగా చేసేదే వివాహ బంధం. హిందూ సంప్రదాయంలో జరిగే ప్రతి క్రతువుకూ ప్రత్యేకత ఉంది. కన్యాదానం పూర్తయిన తర్వాత ముహూర్తానికి జీలకర్ర-బెల్లం తలపై పెట్టించి, ఆ తర్వాత మాంగల్యధారణ చేయిస్తారు.
అగ్ని సాక్షి: అగ్నిని దేవతా స్వరూపంగా భావించి, దాని చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తారు.
అగ్ని సాక్షి: అగ్నిని దేవతా స్వరూపంగా భావించి, దాని చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తారు.
మాంగల్యధారణ పూర్తయిన తర్వాత వధూవరులకు కొంగుముడి కలిపి బ్రహ్మముడి వేస్తారు. వధువు చిటికెన వేలును పట్టుకుని వరుడు అగ్నిహోత్రం చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేస్తూ ఏడు అడుగులు నడవడాన్ని "సప్తపది" అంటారు. దీనికి విశేష ప్రాధాన్యత ఉంది. భార్యాభర్తలు అత్యంత స్నేహంతో కలిసిపోయి, పరస్పరం గౌరవించుకుంటూ, అన్యోన్యంగా, ఆదర్శవంతంగా జీవించాలనేదే సప్తపదిలోని అంతరార్థం. అందుకే పెద్దలు వివాహబంధాన్ని ఏడడుగుల బంధం అంటారు. ఇందులో వేసే ప్రతీ అడుగుకీ ఒక్కో అర్థం ఉంది.
2వ అడుగు: "ద్వే ఊర్జే విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" బలం, సంపద మరియు శారీరక, మానసిక, ఆధ్యాత్మిక శక్తుల కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
3వ అడుగు: "త్రీణి ప్రతాయవిష్ణుస్త్యా అన్వేతు" వ్రతాలు, ధర్మం (సమృద్ధి మరియు ఆనందం) కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
4వ అడుగు: "చత్వారి మయోభవాయ విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" ఆనందం, కుటుంబ సౌభాగ్యం మరియు బంధం బలోపేతం కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
5వ అడుగు: "పంచ పశుభ్యో విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" సంతానం మరియు కుటుంబ బాధ్యతల కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
6వ అడుగు: "షడ్ ఋతుభ్యో విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" ఆరోగ్యం, సంతోషం మరియు ఋతువుల వలె (జీవితంలోని అన్ని కాలాల్లో) కలిసి ఉండటం కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
7వ అడుగు: "సప్తభ్యో హోత్రాభ్యో విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" మైత్రి, నమ్మకం మరియు ఏడు జన్మల బంధం (సహవాసం) కొఱకు విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
ఈ వేడుకలో భాగంగా వధూవరులు ఒకరికొకరు సఖ్యతతో, అన్యోన్యంగా, అర్థనారీశ్వర తత్వంతో జీవిస్తామని ప్రమాణం చేస్తారు.
పెళ్లంటే... రెండు మనసుల కలయిక, నూరేళ్ల సాన్నిహిత్యం...వైవాహిక జీవితంలో ప్రమాణాలు కట్టుబడి ఉంటే ఆ సంసారం స్వర్గం. ప్రమాణాలను అతిక్రమిస్తే ఆ సంసారం నరకం. మానవజీవితంలో అతి ముఖ్యమైన ఘట్టం వివాహం. ఆ సందర్భంలో వధూవరులతో చేయించే ప్రతి కార్యక్రమానికి ప్రాధాన్యత ఉంది. జీవితంలో ఒకరితో ఒకరిని ఎక్కువకాలం కలిపి ఉంచేది భార్యాభర్తల బంధం. ఆ బంధం పటిష్టంగా ఉండటానికి పెద్దలు కొన్ని మంత్రాలను నిర్దేశించారు. వాటినే లౌకికంగా పెళ్లినాటి ప్రమాణాలని చెబుతారు. ఆప్రమాణాలను త్రికరణశుద్ధిగా ఆచరించిన దంపతుల సంసారం మూడుపువ్వులు, ఆరుకాయలుగా వర్థిల్లుతుంది.
వరుడు వధువుతో "ఏడడుగులతో నువ్వు నా ప్రాణసఖివి అయ్యావు. ఎల్లప్పుడూ నువ్వు నా స్నేహాన్ని వీడవద్దు. ప్రేమగా ఉందాం. మంచి మనసుతో జీవిద్దాం. మన ఇద్దరం సమానమైన ఆలోచనలతో మెలగుదాం" అంటాడు. అప్పుడు వధువు "ఓ ప్రాణ సుఖుడా! నువ్వెప్పుడూ పొరపాటు చేయకుండా ఉండు. నేనూ ఏ పొరపాటు చేయక నీ వెంటే ఉంటాను. నువ్వు ఆకాశమైతే నేను భూమి, నువ్వు శుక్రమైతే నేను శోణితాన్ని, నువ్వు మనసైతే నేను మాట, నేను సామవేదమైతే నువ్వు నన్ను అనుసరించే రుత్వికుడివి మనిద్దరిలో వ్యత్యాసం లేదు. కష్ట సుఖాలలో ఒకరికొకరం తోడూ నీడగా కలిసి ఉందాం" అంటుంది.
"ఓ గుణవతీ! మన వంశాభివృద్ధికి, మనకు ఉత్తమస్థితి కలగడానికి, మంచి బలం, ధైర్యం, ప్రజ్ఞావంతులై వంశ హితాన్ని రక్షించగల, న్యాయమార్గం అనుసరించే ఉత్తమ సంతానాన్ని ప్రసాదించు" అని పురుషుడు చెబుతాడు.
చట్టపరమైన గుర్తింపు: హిందూ వివాహ చట్టం ప్రకారం, సప్తపది ముగిసిన తర్వాతే వివాహం పరిపూర్ణమవుతుంది.
సప్తపది అర్థం (ఏడడుగుల ప్రాముఖ్యత):
1వ అడుగు: "ఏకమిషే విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" ఆహారం, పోషణ మరియు శ్రేయస్సు కోసం (జీవితాంతం ఒకరికొకరు పోషించుకోవడానికి) విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
1వ అడుగు: "ఏకమిషే విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" ఆహారం, పోషణ మరియు శ్రేయస్సు కోసం (జీవితాంతం ఒకరికొకరు పోషించుకోవడానికి) విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
2వ అడుగు: "ద్వే ఊర్జే విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" బలం, సంపద మరియు శారీరక, మానసిక, ఆధ్యాత్మిక శక్తుల కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
3వ అడుగు: "త్రీణి ప్రతాయవిష్ణుస్త్యా అన్వేతు" వ్రతాలు, ధర్మం (సమృద్ధి మరియు ఆనందం) కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
4వ అడుగు: "చత్వారి మయోభవాయ విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" ఆనందం, కుటుంబ సౌభాగ్యం మరియు బంధం బలోపేతం కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
5వ అడుగు: "పంచ పశుభ్యో విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" సంతానం మరియు కుటుంబ బాధ్యతల కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
6వ అడుగు: "షడ్ ఋతుభ్యో విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" ఆరోగ్యం, సంతోషం మరియు ఋతువుల వలె (జీవితంలోని అన్ని కాలాల్లో) కలిసి ఉండటం కోసం విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
7వ అడుగు: "సప్తభ్యో హోత్రాభ్యో విష్ణుస్త్యా అన్వేతు" మైత్రి, నమ్మకం మరియు ఏడు జన్మల బంధం (సహవాసం) కొఱకు విష్ణువు నిన్ను అనుసరించుగాక.
ఈ వేడుకలో భాగంగా వధూవరులు ఒకరికొకరు సఖ్యతతో, అన్యోన్యంగా, అర్థనారీశ్వర తత్వంతో జీవిస్తామని ప్రమాణం చేస్తారు.
పెళ్లంటే... రెండు మనసుల కలయిక, నూరేళ్ల సాన్నిహిత్యం...వైవాహిక జీవితంలో ప్రమాణాలు కట్టుబడి ఉంటే ఆ సంసారం స్వర్గం. ప్రమాణాలను అతిక్రమిస్తే ఆ సంసారం నరకం. మానవజీవితంలో అతి ముఖ్యమైన ఘట్టం వివాహం. ఆ సందర్భంలో వధూవరులతో చేయించే ప్రతి కార్యక్రమానికి ప్రాధాన్యత ఉంది. జీవితంలో ఒకరితో ఒకరిని ఎక్కువకాలం కలిపి ఉంచేది భార్యాభర్తల బంధం. ఆ బంధం పటిష్టంగా ఉండటానికి పెద్దలు కొన్ని మంత్రాలను నిర్దేశించారు. వాటినే లౌకికంగా పెళ్లినాటి ప్రమాణాలని చెబుతారు. ఆప్రమాణాలను త్రికరణశుద్ధిగా ఆచరించిన దంపతుల సంసారం మూడుపువ్వులు, ఆరుకాయలుగా వర్థిల్లుతుంది.
వరుడు వధువుతో "ఏడడుగులతో నువ్వు నా ప్రాణసఖివి అయ్యావు. ఎల్లప్పుడూ నువ్వు నా స్నేహాన్ని వీడవద్దు. ప్రేమగా ఉందాం. మంచి మనసుతో జీవిద్దాం. మన ఇద్దరం సమానమైన ఆలోచనలతో మెలగుదాం" అంటాడు. అప్పుడు వధువు "ఓ ప్రాణ సుఖుడా! నువ్వెప్పుడూ పొరపాటు చేయకుండా ఉండు. నేనూ ఏ పొరపాటు చేయక నీ వెంటే ఉంటాను. నువ్వు ఆకాశమైతే నేను భూమి, నువ్వు శుక్రమైతే నేను శోణితాన్ని, నువ్వు మనసైతే నేను మాట, నేను సామవేదమైతే నువ్వు నన్ను అనుసరించే రుత్వికుడివి మనిద్దరిలో వ్యత్యాసం లేదు. కష్ట సుఖాలలో ఒకరికొకరం తోడూ నీడగా కలిసి ఉందాం" అంటుంది.
"ఓ గుణవతీ! మన వంశాభివృద్ధికి, మనకు ఉత్తమస్థితి కలగడానికి, మంచి బలం, ధైర్యం, ప్రజ్ఞావంతులై వంశ హితాన్ని రక్షించగల, న్యాయమార్గం అనుసరించే ఉత్తమ సంతానాన్ని ప్రసాదించు" అని పురుషుడు చెబుతాడు.
చట్టపరమైన గుర్తింపు: హిందూ వివాహ చట్టం ప్రకారం, సప్తపది ముగిసిన తర్వాతే వివాహం పరిపూర్ణమవుతుంది.
No comments:
Post a Comment